Ruimte

Beroemde meteorenzwerm en meer sterrenshows in mei

Een bonte parade aan planeten verleidt ruimtefans deze maand om omhoog te kijken.Friday, May 3, 2019

Door Andrew Fazekas
De meteoren van de Eta-Aquariden schieten in 2015 door de nachtelijke hemel boven de Atacama-woestijn in Chili. Dit jaar gaat de zwerm waarschijnlijk een extra mooie show verzorgen, met dank aan een maanloze nacht.

Kijk deze maand uit naar eeuwenoude deeltjes van de komeet Halley die op aarde neerdalen, bewonder een aantal geweldige planetenkoppels en profiteer van de kans om een prachtige meteorenzwerm te zien. En misschien lukt het je zelfs om in de nachtelijke hemel een planetoïde op te sporen die ongeveer net zo groot is als Frankrijk en Nederland samen.

Dus haal je verrekijker uit het stof, en noteer het vast op de kalender.

Piek van Eta-Aquariden - 6 mei

Op 6 mei zal het lijken alsof de Eta-Aquariden-meteoren uit het sterrenbeeld afkomstig zijn waaraan ze hun naam te danken hebben.

Ga op 6 mei voor zonsopgang op zoek naar de meteorenzwerm Eta-Aquariden die dan zijn piek beleeft. Bij heldere hemel kunnen toeschouwers op het zuidelijk halfrond zo'n 20 tot 30 vallende sterren per uur waarnemen. Sterrenkijkers in het noorden zien er minder, zo'n 10 tot 20 per uur.

Maar zelfs met dat geringere aantal vallende sterren is deze jaarlijkse zwerm de moeite van het bekijken waard, omdat je zo een glimp opvangt van een wereldberoemde komeet. Meteorenzwermen ontstaan wanneer de aarde door een sliert ruimtepuin vliegt die is achtergelaten door een passerende komeet. De Eta-Aquariden bestaan uit deeltjes van de komeet Halley, een beroemde ruimterots die ongeveer eens in de 75 jaar vanaf aarde te zien is.

De meteoren lijken afkomstig te zijn uit het sterrenbeeld Aquarius, oftewel Waterman, waarnaar ze ook zijn vernoemd. Dat is in het zuidoosten laag aan de horizon te zien. Dit jaar gaat de zwerm mogelijk een spectaculaire show opleveren, omdat het hoogtepunt valt in een maanloze nacht.

Mars en de maan - 7 mei

Mars staat op 7 mei in de buurt van de maan aan de westelijke hemel.

Marsstaat na het vallen van de avond laag aan de hemel in het westen, in het 'wintersterrenbeeld’ Taurus, of Stier. Op 7 mei is te zien dat de ranke maansikkel zich bij de rode planeet voegt. Als je je verrekijker op de maan richt, zie je hem staan in de V-vormige sterrenhoop Hyaden, die de kop vormt van het mythische rund.

Boordevolle sterrenhoop Bijenkorf - 10 mei

Kijk als het donker invalt op 10 mei naar de maansikkel die laag aan de westelijke hemel staat. De metgezel van de aarde staat in het sterrenbeeld Cancer, of Kreeft, en gaat langs bij een van de juwelen van de ruimte, de sterrenhoop Bijenkorf of Praesepe.

Als het donker genoeg is kun je deze groep sterren met het blote oog waarnemen als een vage nevel, ondanks het feit dat die op zo'n 577 lichtjaar van de aarde staat. Bekijk de sterrenhoop als dat lukt ook met een verrekijker of een kleine telescoop. Je zult zien dat de wazige wolk bij de geringste vergroting al uiteenvalt in tientallen aparte sterren.

Jupiter gaat naar de maan - 19-20 mei

Op 20 mei vormt de stralende Jupiter een koppel met de afnemende maan.

De grootste planeet in ons zonnestelsel staat op 19 mei laag aan de zuidoostelijke hemel als de avond valt. Bij zonsopgang op de 20e domineert Jupiterde zuidwestelijke hemel, samen met de afnemende maan. Dit oogstrelende tafereel is een uitgelezen kans voor fotojagers.

Als je de hemel rond Jupiter bekijkt op een nacht dat de maan niet in de buurt staat, zul je zien dat het daar tjokvol vage sterrenwolken staat: de gloed is afkomstig van de opeengepakte Melkwegschijf, ons sterrenstel.

Ceres vertoont zich - 28 mei

Ga op 28 mei op zoek naar de planetoïde Ceres die door de sterrenbeelden Slangendrager en Scorpius beweegt.

Heb je een verrekijker of een telescoop in je achtertuin? Probeer een glimp op te vangen van de dwergplaneet Ceres, het grootste object in de hoofdgordel van planetoïden. Ditzwak schijnende, sterachtige hemellichaam vliegt door de sterrenbeelden Slangendrager (Ophiuchus) en Scorpius (Schorpioen), die rond tien uur 's avonds lokale tijd boven de oostelijke horizon opkomen en rond 3 uur 's nachts op hun hoogste punt staan. De beste manier om te controleren of je deze ruimterots ter grootte van Frankrijk en Nederland samen daadwerkelijk hebt gevonden, is door de waarnemingen op verschillende nachten met elkaar te vergelijken, waardoor je de beweging van de dwergplaneet kunt zien tegen de achtergrond van de verder statische sterren.

Mooie nachten!

Andrew Fazekas, de Night Sky Guy, is de auteur van Star Trek:The Official Guide to Our Universe en de tweede uitgave van The Backyard Guide to the Night Sky. Volg hem op Twitter en Facebook.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

Lees meer