Nu ook microplastic in menselijke ontlasting ontdekt

Microplastics dringen tot in de verste uithoeken en soorten van de planeet door – de mens niet uitgezonderd.Thursday, October 25, 2018

Door Laura Parker
In het Duitse Leibniz-Institut für Ostseeforschung Warnemünde (IOW) kleven stukjes microplastic – die op 17 maart 2015 langs de oever van de rivier de Warnow bij Rostock in Duitsland werden gevonden – op een stukje plakband aan een vinger (9 februari 2016).

Het onvermijdelijke is gebeurd. Eerder waren al microplastics in vogels, vissen en walvissen gevonden, dus zal het geen verrassing zijn dat ze nu ook in mensen zijn ontdekt. Om wat preciezer te zijn maar wel netjes te blijven, zijn kleine plasticdeeltjes en -vezels in de stoelgang van acht mensen gevonden die vrijwillig monsters van hun ontlasting voor een pilotonderzoek hadden ingeleverd.

Het nieuws bevestigt voorspellingen van onderzoekers, die microplastics tot in de verste uithoeken van de planeet hebben kunnen volgen – in drinkwater, bier, tafelzout en zeevruchten. Maar in dit specifieke geval zijn de gevolgen nog onduidelijk.

Het feit dat het de eerste keer is dat plastic in mensen is aangetroffen, is belangrijk. Maar een dusdanig kleine studie is niet voldoende om antwoord te geven op de talloze onopgeloste vragen die rond de wetenschap van microplastics hangen: waar komen deze plasticdeeltjes oorspronkelijk vandaan? En wat zijn de potentiële gevolgen voor de volksgezondheid?

Microplastics lichten groen op in de maag van een drie millimeter lange watervlo. In het lab zijn de vlooien blootgesteld aan meer stukjes plastic dan ze in de natuur zouden binnenkrijgen. Het plastic kan samenklonteren en vast blijven zitten in het darmkanaal.

De minuscule plasticvezels kunnen van voedselverpakkingen afkomstig zijn, of van vloerbedekking, kleding en andere plastic voorwerpen uit het dagelijks leven. Maar de vezels in de uitwerpselen zouden ook afkomstig kunnen zijn van stof dat in de lucht zweeft en op het eten van de deelnemers aan de studie terecht is gekomen. Of uit het eten zelf of de verpakking ervan.

Een belangrijke vraag is ook of plastic nanovezels – die zo’n vijfmaal kleiner zijn dan de breedte van een menselijke haar – ook in de bloedsomloop of het lymfestelsel terecht kunnen komen en uiteindelijk misschien zelfs de lever kunnen bereiken. Tot dusver zijn geen van deze vragen beantwoord.

“Ik zou zeggen dat microplastics in de ontlasting geen verrassing zijn,” zegt Chelsea Rochman, een ecologe van de University of Toronto die onderzoek doet naar de gevolgen van microplastics in vissen. “Voor mij toont dit aan dat we ons eigen afval eten – het wanbestuur van de planeet komt letterlijk op ons bordje terecht. En inderdaad, we moeten uitzoeken welke uitwerking dit op de mens heeft.”

Plastic van binnen

Elk jaar belandt gemiddeld acht miljoen ton plasticafval, het meeste in de vorm van wegwerpproducten, vanuit kustgebieden in de wereldzeeën. Eenmaal in zee wordt het plastic door zonlicht en golven opgebroken in stukjes ter grootte van rijstkorreltjes. Synthetische textielvezels als polyester en acryl komen vanuit wasmachines in zoetwater en daarna in zee terecht. Je ziet dat in werking als je de mouw van je fleecejack uitstrekt en er bijna onzichtbare kleine vezels vanaf springen. Op deze wijze zijn minuscule plasticdeeltjes en -vezels over de hele planeet verspreid. Ze liggen op de bodem van de diepste zeetroggen en zweven in de lucht die we inademen.

Zeedieren – van het kleinste plankton tot de grootste walvissen – krijgen dit plastic binnen, waaronder fragmenten die zó klein zijn dat ze ‘microplastics’ worden genoemd. Het inslikken van deze deeltjes kan fataal zijn. Tot dusver richt het meeste onderzoek naar de gevolgen van deze plasticepidemie zich op vogels en andere dieren. In meer dan 114 zeediersoortenzijn microplastics aangetroffen, terwijl uit onderzoek is gebleken dat het plastic bij deze dieren schade kan aanrichten aan de voortplantingsorganen en de lever.

Philipp Schwabl, de arts en wetenschapper die de test op de menselijke ontlasting uitvoerde, denkt dat de resultaten het onderzoek naar de uitwerking van microplastics op de volksgezondheid zullen versnellen.

“Op basis van onderzoek was het te verwachten dat microplastics in mensen aanwezig zouden zijn,” zegt hij. “Maar nog niemand had onderzocht of microplastics ook in het spijsverteringsstelsel van de mens terechtkomen. Nu kan de discussie over de volksgezondheid beginnen.”

Schwabl, maag-darm-leverarts aan de Oostenrijkse Medizinische Universität Wien, heeft zijn bevindingen afgelopen dinsdag gepresenteerd op de conferentie United European Gastroenterology in Wenen. De resultaten zijn nog niet gepubliceerd of door andere wetenschappers beoordeeld, maar Schwabl hoopt dat in november te (laten) doen. Volgens hem zal hij zijn onderzoek daarna uitbreiden naar een grotere groep.

De studie betrof de stoelgang van drie mannen en vijf vrouwen in de leeftijd van 33 tot 65 jaar, uit zeven Europese landen en Japan. De deelnemers hielden een week lang een eetdagboek bij en leverden daarna een monster van hun ontlasting in. In alle monsters bleek plastic te zitten.

De eetdagboeken leverden ook informatie op over de mogelijke oorsprong van de plasticdeeltjes. Twee van de acht deelnemers kauwden dagelijks op kauwgum. Zes aten zeevruchten en vis. In de loop van de week aten ze allemaal voedsel dat uit plastic verpakkingen kwam. Gemiddeld dronken de deelnemers zo’n zevenhonderd milliliter water per dag uit PET-flessen (van polyethyleentereftalaat, het materiaal waar veel plastic flessen van worden gemaakt).

Schwabl waarschuwt ervoor dat zijn onderzoek te klein is om gevolgtrekkingen over afzonderlijke factoren te trekken, bijvoorbeeld over het kauwen van kauwgum, het eten van vis of de dagelijkse bezigheden of woonplaatsen van de deelnemers.

bekijk galerij

De milieudienst van Oostenrijk (Umweltbundesamt) testte de monsters op tien verschillende soorten plastic. De dienst trof negen van deze plasticsoorten aan, vooral PET en polypropyleen, een veelgebruikt bestanddeel in plastic voedselverpakkingen en synthetische kleding.

De monsters bevatten gemiddeld twintig plasticdeeltjes die in omvang varieerden van 50 tot 500 micrometer. (Ter vergelijking: een menselijke haar is ongeveer 100 micrometer dik.)

Plastic trajecten

Richard Thompson, zeebioloog aan de University of Plymouth in het Verenigd Koninkrijk, was verrast door de hoeveelheid plastic in de ontlasting. Het getal is hoger dan hij had verwacht, uitgaande van onderzoek naar de hoeveelheid plastic in vis en schaal- en schelpdieren.

Eerder dit jaar publiceerden Thompson en vier andere wetenschappers een studiewaarin de potentiële blootstelling aan plasticvezels die in de lucht zweven en zo in ons voedsel terechtkomen, werd vergeleken met de hoeveelheid microplastics die via eetbare mosselen in Schotland werden ingeslikt. Het team ontdekte dat mensen meer risico lopen om plastic binnen te krijgen door de blootstelling aan zwevende vezels dan door het eten van mosselen.

Dat roept volgens Thompson de vraag op waar het plastic dat in de ontlasting werd aangetroffen, vandaan komt.

Volgens hem zou de PET afkomstig kunnen zijn van plastic flessen en voedselverpakkingen, maar is het ook mogelijk dat het om vezels van tapijten en gordijnen gaat die in de lucht zweven en zo in het eten belanden. “Als we begrijpen welke trajecten het plastic aflegt, hebben we een beetje meer inzicht in de oplossing ervoor.”

Maar ook al zouden we deze trajecten kennen, zou dat volgens Thompson “nog niets over eventuele schade” zeggen.

Schwabl zelf waarschuwt voor al te snelle conclusies op basis van een proef met maar acht mensen.

“We hebben geen onderzoek gedaan naar eventuele schadelijke effecten,” zegt hij. “We hebben alleen maar aangetoond dat er microplastics in menselijke ontlasting zitten. Dat werd tot nu toe aangenomen, maar nu weten we het zeker. En dat is belangrijk.”

Lees ook: Microplastics gevonden in 90% van het tafelzout

Lees ook: Plastic deeltjes: ook schadelijk voor de mens?

Lees verder op Natgeo.nl/stopmetplastic

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com 

 

Lees meer