Koningin Elizabeth omarmde nieuwe technologieën tijdens haar regeerperiode

Televisie, ruimteverkenning en zelfs Zoom – de Britse monarch was enthousiast over deze en andere ontwikkelingen die zich voordeden tijdens haar 70 jaren op de troon.

Door Erin Blakemore
Gepubliceerd 20 sep. 2022 17:42 CEST
Koningin Elizabeth is te zien op een televisiescherm aan het eind van haar jaarlijkse kerstuitzending op ...

Koningin Elizabeth is te zien op een televisiescherm aan het eind van haar jaarlijkse kerstuitzending op 25 december 1957. Dat jaar werd de toespraak voor het eerst op televisie uitgezonden, 25 jaar nadat haar grootvader, koning George V de traditie begon met een toespraak op de radio.

Foto door PA Images, Getty

Aan het eind van de jaren negentig werd de wereld verliefd op e-mail. De wereld was daarmee aan de late kant: koningin Elizabeth II verstuurde toen al decennia e-mails. In 1976, slechts enkele jaren nadat e-mail was ontwikkeld als een manier waarop academici elkaar berichten konden sturen binnen de universiteit, stuurde de koningin haar eerste e-mailbericht tijdens een evenement ter ere van de komst van een vroege versie van het internet naar Engeland. De vorstin was de rest van de wereld daarmee decennia te snel af.

Dat was niet meer dan terecht: tijdens de negen decennia die ze meemaakte (waarvan ze er zeven op de troon doorbracht), was de koningin getuige van enorme technologische, sociale en wetenschappelijke veranderingen. Als langst regerende Britse monarch was ze het populaire staatshoofd van een rijk in beweging. En tijdens haar lange leven bleek ze een fervente aanhanger van wetenschap en technologie. 

De vroege interesse in technologie van de jonge Elizabeth

De in 1926 geboren prinses Elizabeth Alexandra Mary was bij haar geboorte niet voorbestemd om de troon te bestijgen. Dat veranderde in 1936, toen haar oom Edward VII afstand deed van de troon en zijn broer George VI, de vader van Elizabeth, zijn plaats als koning innam. Plotseling was de 10-jarige de vermoedelijke troonopvolger. (Waarom het allerminst vanzelfsprekend was dat Elizabeth II koningin werd van modern Groot-Brittannië.)

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de toekomstige koningin een ‘second subaltern’ (het equivalent van een tweede luitenant) in het Women's Auxiliary Territorial Service, de vrouwentak van het Britse leger. Ze werd opgeleid tot automonteur en is op deze foto bezig om de bougie uit een auto te halen.

Haar koninklijke verplichtingen weerhielden haar er niet van een interesse in technologie te ontwikkelen. In de Tweede Wereldoorlog kreeg de prinses haar vader zo ver dat hij toestond dat zij het land zou dienen. Hij stond uiteindelijk toe dat zij vrijwilliger werd bij de Women’s Auxiliary Territorial Service, de vrouwentak van het Britse leger, waar ze chauffeur werd en les kreeg in het sleutelen aan auto’s. Ze was daarmee een voorloper: ze was de eerste in haar familie die in het leger diende. Bovendien was het feit dat zij als vrouw motoren uit elkaar haalde en banden verwisselde ook een teken van de grote veranderingen in sociale en genderrollen die zich tijdens het leven van de koningin zouden voordoen.

In 1952 kwam Elizabeth op de troon na het overlijden van haar vader. Ze was inmiddels getrouwd en had kinderen en koos ervoor om onder haar eigen naam te regeren. Daarmee legde ze een link met Elizabeth I, die tijdens de Renaissance aan de macht was in een periode die inmiddels wordt gezien als een gouden eeuw voor technologie en wetenschap.

Elizabeth II toonde zich vanaf het allereerste begin van haar regeerperiode al modern. Het moment van haar geboorte viel grofweg samen met de ontwikkeling van televisie en tijdens de planning van haar kroning brak ze met de traditie en stond ze de BBC toe om de gebeurtenis live op tv uit te zenden. Het was de eerste kroning die ooit op televisie te zien was, en het was letterlijk een must-see. Wereldwijd keken meer dan twintig miljoen mensen naar de uitzending, wat er naar verluidt voor zorgde dat televisie uiteindelijk zijn weg vond naar de huiskamers van de gewone bevolking. (Bekijk bijzondere foto’s van koningin Elizabeth II uit de archieven van National Geographic.)

Koningin Elizabeth II draagt St. Edward's Crown tijdens de kroningsceremonie in Westminster Abbey op 2 juni 1953. Dit was het beeld dat televisiekijkers zagen direct nadat de toenmalige aartsbisschop van Canterbury Geoffrey Fisher de kroon op het hoofd van de koningin had gezet.

Foto door PA Images, Getty

Kijkers uit de hele wereld keken gebiologeerd naar de kroning van koningin Elizabeth II, de eerste kroningsceremonie die ooit op televisie werd uitgezonden. In de Canadese stad Vancouver kwamen meer dan 1.200 mensen naar dit buurthuis om de feestelijkheden te bekijken.

Op een straat in New York drommen voorbijgangers samen om naar de kroning van de koningin te kijken op een televisie in een etalage.

Regeren in het atoomtijdperk

Ook andere nieuwe technologieën drukten hun stempel op het koningschap van Elizabeth. Op het moment dat ze aan de macht kwam, was het atoomtijdperk in volle gang. Dit had invloed op de geopolitieke verhoudingen en stimuleerde wetenschappelijke vooruitgang. Door de angst voor atoombommen raakte de wereld verwikkeld in een steeds killer wordende Koude Oorlog en het Verenigd Koninkrijk deed tests met eigen atoomwapens in de jaren vijftig. Het VK sloot een bondgenootschap met de Verenigde Staten en verwierf een reputatie als ‘Amerika’s onzinkbare vliegdekschip’ omdat het onderdak bood aan Amerikaanse atoomwapens.

Elizabeth speelde een rol bij de introductie van deze nucleaire ontwikkelingen in het land. Ze opende in 1956 ‘s werelds eerste grootschalige kerncentrale, Calder Hall, door onder applaus van de toeschouwers een schakelaar om te zetten. Maar er kleefden ook risico’s aan deze nieuwe technologie: in het jaar erna brak brand uit in een reactor in de nabijgelegen kerncentrale Windscale. Het was de grootste kernramp ooit in het Verenigd Koninkrijk.

Intussen ontwikkelde de Britse regering uit angst voor een mogelijke nucleaire aanval een plan waarmee de koningin kon ontsnappen naar een drijvende bunker in de Schotse meren. (Dit plan werd onlangs weer uit de mottenballen gehaald en aangepast vanwege de angst dat er na een eventuele no-dealbrexit rellen zouden uitbreken.) Daarnaast was het idee dat de koningin een speech zou houden als Groot-Brittannië ooit zou worden aangevallen, waarin ze het land zou voorbereiden op de Derde Wereldoorlog. Decennia na het begin van de Koude Oorlog kreeg Elizabeth credits voor haar ‘krachtige rol in het beëindigen ervan, toen ze Sovjetpresident Michael Gorbatsjov in 1991 in Windsor Palace verwelkomde.

Een nalatenschap in steun aan de wetenschap

De monarch stond ook op goede voet met belangrijke personen uit de wetenschap en technologie. Ze ontmoette de Sovjet-kosmonauten Yuri Gagarin en Valentina Tereshkova en nam een boodschap op die door de astronauten van de Apollo 11 (die ze in 1969 ontmoette) op de maan werd achtergelaten. Daarnaast betuigde zij haar erkentelijkheid aan honderden invloedrijke wetenschappers. Zo benoemde ze primatoloog Jane Goodall tot Dame Commander of the British Empire en DNA-pionier James D. Watson tot Knight of the British Empire.

Koningin Elizabeth II ontvangt Apollo 11-astronouten Michael Collins, Neil Armstrong en Buzz Aldrin op Buckingham Palace in het kader van hun wereldtournee in oktober 1969, slechts enkele maanden na hun historische maanlanding.

Tijdens haar tijd op de troon kwam echter ook een einde aan het Britse rijk; veel van de koloniën van het Verenigd Koninkrijk werden onafhankelijk en gingen een samenwerkingsverband aan onder de naam Gemenebest. Hoewel Elizabeth II werd bekritiseerd omdat zij had geprofiteerd van het kolonialisme en te weinig had gedaan om deze gewelddadige geschiedenis te erkennen of de schade hiervan te vergoeden, was zij wel beschermvrouwe van non-profitorganisaties in de hele Britse Gemenebest, waarvan vele zich richtten op medisch of wetenschappelijk onderzoek (Hoe de Gemenebest ontstond uit het uiteenvallende Britse Rijk.)

De koningin maakte daarnaast enthousiast gebruik van nieuwe technologieën, ze werkte mee aan live-uitzendingen vanaf verschillende koninklijke onderkomens, stemde in met het gebruik van internet door het koninklijk huis, en was een van de eersten die door de Kanaaltunnel reed, de ondergrondse treinverbinding tussen Groot-Brittannië en Europa. Een van de traditionele kerstboodschappen van Elizabeth was in 3D en de koningin maakte zelfs gebruik van Instagram, om een foto te delen van een brief die computerpionier Charles Babbage in 1843 aan haar over-overgrootvader stuurde.

De koningin was een van de velen die tijdens de coronapandemie overstapte op virtuele ontmoetingen. Hier begroet ze vanuit Windsor Castle via een videolink Gaitri Issar Kumar, de toenmalige hoge commissaris voor India in het VK, tijdens haar bezoek aan Buckingham Palace in maart 2022.

Foto door Victoria Jones, AFP, Getty

Recenter sprak ze zich uit voor bescherming van het milieu, ze gaf haar zegen aan een initiatief voor het behoud van bossen in de gehele Gemenebest en pakte zelfs het gebruik van plastic aan op de koninklijke landgoederen nadat ze met David Attenborough (de Britse natuurbeschermer die tot twee keer toe door haar werd geridderd) had gewerkt aan een documentaire over de bossen in haar bezit. (Bekijk de record-regeerperiode van koningin Elizabeth in vijftien foto’s.)

De dood van het langst regerende staatshoofd van Groot-Brittannië vormt het eind van een Elizabethaans tijdperk in het land waarover ze 70 jaar en 127 dagen de scepter zwaaide. Maar in werkelijkheid omspande haar koningschap meerdere tijdperken. Ze sloeg een brug tussen oud en nieuw en bracht de monarchie, waarover verhitte discussies zijn gevoerd in het V.K., naar een toekomst die ondenkbaar was aan het begin van haar regeerperiode.

De monarchie waar ze voor stond is dan misschien al 1.500 jaar oud, maar het meest recente Elizabethaanse tijdperk zal de herinnering ingaan als een tijd van enorme technologische, sociale en wetenschappelijke vooruitgang.


Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op nationalgeographic.com.

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Reizen
Videogames zijn een venster op de wereld voor reizigers met beperkingen
Reizen
Vijf corona-innovaties die het reizen voorgoed zullen veranderen
Geschiedenis en Cultuur
Hoe het Gemenebest ontstond uit het uiteenvallende Britse Rijk
Fotografie
Exclusief: 20 zeldzame foto’s van de Queen, uit de archieven van National Geographic
Geschiedenis en Cultuur
Wat gebeurt er na het overlijden van de koningin Elizabeth II?

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.