Verbeterd weerstation op top van Mount Everest geïnstalleerd

In 2020 viel ’s werelds hoogste weerstation uit. Nu is er een nieuwe en verbeterde versie op het dak van de wereld geplaatst.

Door Freddie Wilkinson
Gepubliceerd 3 jun. 2022 13:55 CEST
Kami Tembi Sherpa (links) en Tenzing Gyalzen Sherpa (rechts), leden van de 2022 National Geographic Society-expeditie, ...

Kami Tembi Sherpa (links) en Tenzing Gyalzen Sherpa (rechts), leden van de 2022 National Geographic Society-expeditie, installeren een nieuw weerstation nabij de top van de Mount Everest. De gegevens die het station zal vergaren, zullen op meerdere onderzoeksterreinen – van het afsmelten van gletsjers tot veranderende gewascyclussen – nieuwe wetenschappelijke inzichten opleveren.

Foto door ARBINDRA KHADKA

Op een perfecte dag in 2021 bereikte Tenzing Gyalzen Sherpa het ‘Balkon’, een door harde wind geteisterde rustplaats op de Zuidoostcol van de Mount Everest. Vóór zijn stijgijzers, half begraven in de harde sneeuw, lagen de resten van het hoogste weerstation ter wereld.

Toen het station op deze plek in elkaar was gezet en in de rotsen was verankerd, zag het eruit als een wat ingewikkelde uitvoering van een doodgewone tv-antenne, compleet met vogelvoeder en weervaantje. In werkelijkheid ging het om een bundel van precisie-instrumenten ter waarde van 30.000 dollar die bedoeld was om de windsnelheid, luchtvochtigheid, temperatuur, zonnestraling en luchtdruk op deze extreme plek te meten. Maar nu lag de vervormde, ruim twee meter lange antenne op zijn kant en gedeeltelijk onder het ijs.

Tenzing, een 31-jarige elektricien en berggids, haalde zijn telefoon uit zijn donspak en begon foto’s van de plek te maken. Het ‘Balkon-station’ was al op 20 januari 2020 stilgevallen, zeven maanden nadat het was geïnstalleerd. Het was een van de vijf geautomatiseerde weerstations die in mei 2019 in het kader van een samenwerkingsproject van de National Geographic Society, de Tribhuvan-Universiteit in Kathmandu en de Nepalese regering op de Mount Everest waren geplaatst. Het project werd gefinancierd door Rolex.

Nadat hij naast het vernielde instrument in de sneeuw was neergeknield, haalde Tenzing een schroevendraaier en sleutel uit zijn rugzak en begon een grijs plastic koffertje los te schroeven dat op de mast was bevestigd. In het koffertje zaten de laatste gegevens die het station had vastgelegd voordat het onder de extreme omstandigheden was bezweken.

Voor klimaatwetenschappers Tom Matthews en Baker Perry, de leiders van het project, hebben de metingen die het station via een satellietverbinding heeft verstuurd, een schat aan informatie opgeleverd over de meteorologische ‘verborgen zone’ op het dak van de wereld en het omringende Hindoekoesj-gebergte. Terwijl de gegevens van 2019 en 2020 nog altijd worden geanalyseerd, kunnen er op verschillende onderzoeksterreinen – van de menselijke fysiologie tot kwesties met betrekking tot de wateropslag op langere termijn en seizoensgebonden gewascyclussen – nu al verrassende conclusies uit deze gegevens worden getrokken.

Zo hebben de stations duidelijk gemaakt dat sneeuw en ijs op deze extreme hoogte veel sneller verdwijnen dan voorheen werd aangenomen.

‘De top van de Mount Everest is misschien wel de zonnigste plek op aarde,’ zegt Matthews. Wanneer al die energie gedeeltelijk wordt weerkaatst en gedeeltelijk door het oppervlak van de berg wordt geabsorbeerd, gaan sneeuw en ijs – via een proces dat sublimatie wordt genoemd – direct over in waterdamp, waardoor de berg zelfs bij temperaturen ver onder het vriespunt veel van zijn ijsmassa verliest.

‘Het komt erop neer dat er op deze hoogte heel wat meer sneeuw smelt dan we dachten. Dat is van invloed op onze schattingen van de hoeveelheid sneeuw die zich daar heeft opgehoopt,’ legt Matthews uit. ‘En vandaaruit kunnen we weer een hele reeks schattingen maken met betrekking tot de vraag hoe kwetsbaar gletsjers voor temperatuursveranderingen zijn.’

Het team bracht een opnieuw ontworpen weerstation mee dat het in 2019 geïnstalleerde weerstation vervangt. Ze plaatsten het nieuwe station hoger op de berg op een plek die bekend staat als Bishop's Rock, genoemd naar Barry Bishop, een lid van de expeditie van 1963, het eerste Amerikaanse team ooit op de top van de Everest. ARBINDRA KHADKA

Het team vond in de gegevens van de weerstations ook nieuwe informatie die van groot belang is voor de honderden bergbeklimmers die elk jaar de Everest proberen te beklimmen. Zo ontdekte Matthews dat de hoeveelheid zuurstof die de klimmers op de hogere gedeelten van hun klim ter beschikking staat, aanzienlijk kan verschillen, afhankelijk van de weersomstandigheden die er op de berg heersen.

Meer in het algemeen vergaarde het netwerk informatie die niet alleen van belang is voor bergbeklimmers en sherpa’s, maar ook voor de 1,6 miljard mensen die afhankelijk zijn van het smeltwater uit de Himalaya.

Maar toen begonnen onderdelen van het netwerk te haperen. Rond dezelfde tijd dat het Balkon-station stilviel, stopte ook het op één na hoogste station ter wereld – iets verder naar beneden op de Zuidcol – met het doorsturen van windmetingen. ‘Een uur daarvóór hadden we windstoten van zo’n 240 kilometer per uur waargenomen, dus er bestaat geen twijfel over wat er is gebeurd,’ zegt Matthews.

Maar voordat de instrumenten konden worden gerepareerd, zorgde de COVID-19-pandemie ervoor dat alle werkzaamheden op de zuidflank van de Mount Everest in 2020 werden stilgelegd. Het was dus pas vorig jaar dat Tenzing en een andere sherpa het Everest-netwerk eindelijk konden inspecteren en het eerste officiële onderhoud aan het systeem konden uitvoeren.

Tenzing Gyalzen Sherpa maakte foto’s van het omgewaaide weerstation, dat in 2019 op de berg was geplaatst.

Foto door TENZING GYALZEN SHERPA

Op de lager gelegen stations installeerden ze nieuwe sensoren, vervingen batterijen en inspecteerden bevestigingen en schroeven. Daarna klom Tenzing verder omhoog, naar het Balkon-station, om daar de schade op te nemen en de gegevensdrager in het instrument te bergen.

Maar dat was niet alles. Het team was al bezig met plannen om het vernielde instrument te vervangen door een verbeterde versie, en Tenzing moest daarvoor een nieuwe, nog hogere standplaats vinden. Hij klom verder naar boven totdat hij ‘Bishop’s Rock’ bereikte, een herkenbare sneeuwrichel die is vernoemd naar Barry Bishop, lid van de expeditie die in 1963 als eerste Amerikaanse team de top van de Everest bereikte (en ex-redacteur van National Geographic). Op een hoogte van 8810 meter ligt Bishop’s Rock zo’n vijftig hoogtemeters onder de top en is het de plek waar het nieuwe hoogste weerstation ter wereld geplaatst zou worden.

Openluchtlaboratorium

De term ‘geautomatiseerd weerstation’ is niet helemaal correct, want elk weerstation heeft geregeld onderhoud door menselijke technici nodig. En in deze weersomstandigheden zal elk bewegend onderdeel van het instrument uiteindelijk gaan haperen.

Daar weet Keith Garrett alles van. Als directeur technologie van het Mount Washington Weather Observatory in New Hampshire, onderhoudt Garrett een netwerk van achttien geautomatiseerde weerstations in de White Mountains. Mount Washington ligt maar 160 kilometer van de noordelijke Atlantische Oceaan en in de baan van drie belangrijke stormsystemen, waardoor er op de top van de berg ruim honderd dagen per jaar recordwindsnelheden van boven de 160 kilometer per uur worden gemeten.

‘We maken mee dat temperatuurmeters gewoon van hun basis worden getrokken en dat stralingsschilden worden verbrijzeld,’ zegt Garrett. ‘Ik kan zo snel niet iets bedenken dat niet kapot is gegaan.’ Dat maakte Mount Washington het ideale openluchtlaboratorium voor het testen van het vernieuwde Everest-weerstation.

Het station verstuurde zijn laatste gegevens op 20 januari 2020, zeven maanden nadat het was geïnstalleerd. Uiteindelijk zullen alle onderdelen van het verwoeste station van de berg worden gehaald.

Foto door TENZING GYALZEN SHERPA

Naast het vervangen van het hoogste weerstation ter wereld voerde het team onderhoudswerkzaamheden uit aan vier andere geautomatiseerde weerstations, op lager gelegen gedeelten van de Everest.

Foto door TOM MATTHEWS

Extreme windstoten waren een van de doorslaggevende factoren waarmee het technische team rekening moest houden. Een van de voordelen van het plaatsen van een weerstation nabij de top van de Everest is dat het instrument op die hoogte de onderkant van de straalstroom kan meten. Maar dat betekent wel dat de windsensoren tegen aanhoudende winden met orkaankracht moeten kunnen.

Windsensoren behoren normaliter tot de kwetsbaarste onderdelen van een weerstation. ‘Anemometers die van propellertjes zijn voorzien, vergen veel onderhoud. De kogellagers verslijten, de opbouw zelf kan beschadigd raken en de propellers kunnen afbreken, vooral als er veel ijs op zit,’ zegt Garrett.

Het minst problematische type windsensor is de Pitot-buis, een apparaat dat is vernoemd naar de achttiende-eeuwse Franse ingenieur Henri Pitot. Tegenwoordig wordt de moderne versie ervan alom gebruikt als snelheidsmeter in de luchtvaart. In deze vorm gaat het om smalle metalen buisjes die op de vleugels en neus van verkeersvliegtuigen zijn bevestigd.

‘Het voordeel van de Pitot-sensor is dat hij geen bewegende delen heeft,’ zegt Baker Perry. Maar er kleeft ook een nadeel aan het instrument: de vaste sensor kan alleen luchtstromingen binnen een hoek van veertig graden in één bepaalde richting meten en moet tegen de heersende windrichting in worden opgesteld. En omdat alle materialen voor de Everest-stations met mensenkracht de berg op moest worden gebracht, was gewicht een belangrijke factor. Dus begon Garrett in samenwerking met het team van National Geographic het bestaande Pitot-ontwerp drastisch af te slanken, zodat hij dit instrument van twintig kilo uiteindelijk wist te reduceren tot een apparaatje van ruim twee kilo.

Nadat het instrument gedurende een hele winter op de top van de Mount Washington was getest, leek de nieuwe sensor goed te werken. Nu hoefde hij alleen nog maar naar het dak van de wereld te worden gebracht en daar te worden geïnstalleerd.

De teamleden verdeelden de stukken van het gedemonteerde weerstation om het naar de top te kunnen dragen. BAKER PERRY

Nieuw, beter en hoger

Dit voorjaar keerden Tenzing, Perry en Matthews terug naar de Mount Everest. Ze werden vergezeld door twaalf andere sherpa’s, van wie de meesten ook aan de expeditie van 2019 hadden meegedaan. Het team zette het basiskamp op terwijl zich om hen heen honderden recreatieve bergbeklimmers verzamelden voor het hoogtepunt van het klimseizoen van 2022.

Het nieuwe station voor Bishop’s Rock omvatte meerdere verbeterde componenten, waaronder Garretts afgeslankte en ultralichte Pitot-buis. Het plan was om het oude, kapotte station op het Balkon te verwijderen en het nieuwe station te installeren op Bishop’s Rock, de plek die Tenzing het jaar ervóór had verkend.

Kamp 2 is de eerste rustplaats voor klimmers op weg naar de hogere delen van de berg. ARBINDRA KHADKA

Dat zou geen eenvoudige taak zijn, en er waren zeker ook risico’s aan verbonden, maar Tenzing en alle sherpa’s die op de Everest werkten, erkenden dat deze weerstations zeer reële directe voordelen opleverden. Weersgegevens zijn voor elke beklimming van cruciaal belang en helpen gidsen om een expeditie goed te plannen en de veiligheid van hun klanten te waarborgen. En als er toch iets zou misgaan en een klimmer zou gered moeten worden, dan kunnen helikopterpiloten en reddingswerkers met behulp van realtime-gegevens over de weersomstandigheden hun kans op succes duidelijk vergroten. Zoals Tenzing het eenvoudig verwoordt: ‘We redden daardoor meer levens van bergbeklimmers.’

Op de ochtend van 9 mei begonnen de leden van het team rond negen uur ’s ochtends bij Bishop’s Rock aan te komen. De wind op de top van de Everest bedroeg 64 kilometer per uur, waardoor de gevoelstemperatuur tot veertig graden onder nul daalde.

Om het station aan de berg te bevestigen, gebruikte ze de sherpa boormachines op batterijen om het statief aan de rots vast te schroeven. ARBINDRA KHADKA

Terwijl het team het nieuwe weerstation opzette, merkte Matthews dat de vingers van zijn rechterhand door bevriezing gevoelloos waren geworden en dat hij niet kon meehelpen. Maar de sherpagidsen hadden zich al sinds 2019 op dit moment voorbereid. Acht teamleden waren uitgerust met een 24-voltsbatterij in hun donspak, zodat ze warm waren gebleven en de belangrijke verankeringsbouten konden vastschroeven.

In de harde, snijdende wind nam de installatie zo’n tweeënhalf uur in beslag, een uur langer dan het team had gehoopt. Tijdens de werkzaamheden trok een lange rij bergbeklimmers en hun gidsen langs Bishop’s Rock in de richting van de top, terwijl Tenzing de laatste kabelverbindingen voor de stroomvoorziening van het station aanlegde.

Tegen de tijd dat Tenzing, Matthews en hun collega-sherpa’s uren later in het basiskamp terugkeerden, was het nieuwe weerstation al bezig met het versturen van gegevens. ‘Er bestaat een goede kans dat we een hele winter aan windgegevens kunnen meten,’ zegt Matthews terugkijkend. ‘Dat zou fascinerend zijn.’

Intussen was bekendgemaakt dat een Chinees team van wetenschappers op de noordflank van de Everest een eigen netwerk van zeven weerstations had geïnstalleerd. Dat was op de tegenovergestelde zijde van de flank die Tenzing, Matthews en Baker hadden beklommen. En wat was de hoogte van het hoogste station van dit Chinese netwerk? Volgens de berichten bevindt het zich op ongeveer dezelfde hoogte als het Bishop’s Rock-station, op een steenworp afstand van de top.

Betekent dit dat zich een nieuwe internationale ‘wapenwedloop’ in weerstations op ’s werelds hoogste berg afspeelt? Matthews vindt dat wat overdreven. ‘Ik denk dat het voor iedereen het beste is om zoveel mogelijk informatie op de Everest te vergaren,’ zegt hij.

Dit artikel is tot stand gekomen met financiële steun van Rolex, dat in samenwerking met de National Geographic Society expedities organiseert waarmee de meest opmerkelijke regio’s van onze planeet worden verkend, onderzocht en gedocumenteerd.

De National Geographic Society wijdt zich aan het belichten en beschermen van de wonderen van onze wereld en ondersteunt het werk van National Geographic-onderzoekers in berggebieden, regenwouden en oceaanregio’s. Lees meer over de expedities van Perpetual Planet.

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Milieu
Ontdekkingsreizigers zien al skiëndeen nieuwe kant van Groenland
Milieu
Earth day 2022!
Milieu
Planet Possible Promo
Milieu
De ultieme transformatoren van de aarde.
Milieu
Holle wegen

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.