Dieren

Blauwe vinvissen zijn over het algemeen 'linkshandig'

Wetenschappers kregen onlangs een ongeëvenaard kijkje in het leven van deze onderwaterreuzen. woensdag, 22 november 2017

Zelfs het grootste dier op aarde kan dansen – de blauwe vinvis draait en tolt als een acrobaat bij het verorberen van tonnen krill.

Maar een nieuw onderzoek leverde een verrassend nieuw inzicht op in het onderwaterballet van de zeezoogdieren: ze keren en draaien niet willekeurig. De 25 meter lange giganten blijken een voorkeur te hebben voor linksom of rechtsom draaien, net zoals mensen dat hebben voor een bepaalde hand.

Blauwe vinvissen brengen het grootste deel van hun leven onderwater door, maar de meeste kennis over de dieren komt van de korte momenten dat ze aan de oppervlakte komen.

Daar wilde onderzoeksleider Ari Friedlaender verandering in brengen. Hij is marien bioloog aan de University of California in Santa Cruz en aan de Oregon State University. Zijn eerste uitdaging: hoe bevestig je een 3-assige versnellingsmeter, die precieze bewegingen vastlegt, op een dier van bijna tweehonderd ton.

“Het is niet moeilijk om in de buurt van een vinvis te komen,” zegt Friedlaender, die financiering ontving van de National Geographic Society. “Maar het is wel moeilijk om zo dichtbij te komen dat je iets op zijn rug kunt vastmaken.”

Zwieren en draaien

Friedlaender en zijn collega's namen onlangs een klein, wendbaar bootje mee naar de Channel Islands National Marine Sanctuary voor de kust van Californië, waar een grote populatie blauwe vinvissen leeft.

Het team wachtte tot een vinvis na een duik naar de oppervlakte kwam en volgde het dier dan op veilige afstand tot zijn gigantische rug boven water opdook. Op dat moment racete Friedlaender naar voren en bevestigde de versnellingsmeter op het dier met behulp van een lange stok. Zo lukte het de onderzoekers om een apparaat op de rug van 63 vinvissen te plakken.

Dat leverde gegevens op over twee belangrijke soorten voedingsgewoonten, die afhankelijk zijn van de diepte van de oceaan.

Op meer dan zestig meter diepte zijn de scholen krill dicht opeengepakt. Daar duiken de vinvissen meestal in terwijl ze een beetje naar rechts 'rollen'. Bij het wateroppervlak, waar het krill minder dicht opeengepakt zit, rollen de vinvissen meer dan 180 graden om. Waarschijnlijk is deze extra beweging bedoeld om meer voedsel te kunnen vangen.

Tot ieders verrassing gaven de versnellingsmeters aan dat de vissen op deze ondiepere plekken veel vaker naar links draaiden dan naar rechts.

Groot en slim

Friedlaender denkt dat deze voorkeur te maken heeft met de verbinding tussen de ogen en het brein van de vinvissen.

Net als bij de meeste dieren, is het rechteroog van de vinvis verbonden met de linkerhersenhelft en vice versa. De linkerhelft van het brein coördineert onder meer geoefende bewegingen. De voorkeur die het brein heeft voor een bepaalde kant, zoals bij mensen voor hun rechterhand, wordt lateralisatie genoemd.

De ogen van vinvissen zitten echter aan de zijkant van de kop van het dier, en niet aan de voorkant, zoals bij ons. Dus “als een walvis van beneden komt en naar zijn linkerzij draait, kijkt hij met zijn rechteroog in de richting van zijn prooi,” stelt Friedlaender. Zijn onderzoek werd gepubliceerd op 20 november in Current Biology.

Hij stelt dat de verbinding van het rechteroog met de linkerhersenhelft gunstig uitpakt voor de vinvis bij het happen naar krill.

“Deze grote dieren doen niet zomaar wat. Ze nemen beslissingen, ze zijn in staat flexibel te zijn en dat moeten ze ook kunnen zijn.”

Een kant kiezen

Frank Fish, is marien bioloog aan de West Chester University in de Amerikaanse staat Pennsylvania: “Deze mogelijkheid om gegevens van goede kwaliteit te krijgen over dit soort dieren is fantastisch,” zegt hij.

“De gegevens over lateralisatie zijn in mijn ogen betrouwbaar,” aldus Fish, die niet bij het onderzoek betrokken was.

Wel merkt hij op dat het, zonder gedetailleerd neurologisch onderzoek, onmogelijk is om te zeggen hoe de lateralisatie zich heeft ontwikkeld. Maar het wordt steeds duidelijker dat mensen bepaald niet de enige dieren zijn die een voorkeur hebben voor links of rechts.

Lees meer