Dieren

Reddingsactie voor tien aangespoelde walvissen

Wetenschappers tasten in het duister over de vraag waarom de enorme potvissen in Indonesië strandden. vrijdag, 17 november 2017

Door Sarah Gibbens

Het redden van één veertig ton zware potvis is al een enorme klus. Dus toen er tien levende potvissen aanspoelden op de kust van Atjeh in het noordoosten van Indonesië, moest er een klein leger aan vrijwilligers op de been worden gebracht.

Woordvoerder Aryo Tjiptohandono van het Indonesische WNF schrijft in een e-mail dat maandagochtend een WNF-team, Indonesische regeringsfunctionarissen en Indonesische mariniers naar het strand van Ujung Karang werden gezonden. De plaatselijke dierenbeschermingsorganisatie Whale Stranding Indonesia plaatste live updates op haar Facebook-pagina en meldde dat reddingswerkers dag en nacht in touw waren om te proberen de walvissen te redden.

Voor een geslaagde reddingsactie zijn getrainde professionals, goede apparatuur en enig geluk nodig. Een aangespoelde walvis blijft meestal maar een dag of twee in leven, vertelt Heidi Pearson, hoogleraar aan de Amerikaanse University of Alaska Southeast. Pearson was betrokken bij reddingsacties voor gestrande walvissen in Alaska.

“Een van de grootste risico's is dat hun organen worden platgedrukt door hun gewicht,” legt ze uit. Als de dieren in het water drijven is de omvang van hun lichaam geen probleem, maar eenmaal aan land krijgt de zwaartekracht vat op ze. Bovendien kunnen walvissen verbranden in de zon en uitdrogen.

Op opnamen die WNF Indonesië met behulp van drones maakte, is een wirwar aan touwen en mensen te zien in een worsteling om de potvissen uit het ondiepe water te krijgen. Er werden sleepboten gebruikt om de walvissen terug te brengen naar zee, maar bij andere reddingen werden een aangepaste 'brancard’ en hijskranen ingezet.

Rond middernacht plaatselijke tijd waren vijf van de potvissen terug in het open water. Enkele uren later lukte het de reddingswerkers om er nog twee in zee te krijgen. Drie van de dieren werden ’s ochtends vroeg dood verklaard en een van de naar zee teruggebrachte dieren zwom terug naar land en stierf.

Dierenbeschermers weten niet waarom de dieren strandden. Al eeuwenlang zijn er meldingen van walvissen die aanspoelen, maar het komt niet zo vaak voor dat de dieren dan nog in leven zijn.

“Voordat onze deskundige een lijkschouwing kon doen op de vier karkassen, liep de situatie ter plaatse uit de hand. Er kwam een enorme mensenmassa op af,” vertelt Tjiptohandono. Volgens hem werd het strand overspoeld door lokale bewoners die wilden helpen, waardoor het voor reddingswerkers en onderzoekers moeilijk werd om de walvissen te verplaatsen of om monsters te nemen.

Zonder een nader onderzoek naar de karkassen is het lastig om de oorzaak te achterhalen voor het aanspoelen van de walvissen.

Veel dieren drijven naar de kust en spoelen aan als ze ziek zijn, stelt Pearson. Het is ook voorgekomen dat walvissen strandden door een falend richtingsgevoel.

“Een derde oorzaak is hun groepsverband. Als er een groepslid aanspoelt, doen andere dieren dat ook vanwege hun sterkte onderlinge band,” vertelt ze. “Gezonde dieren spoelen aan uit vriendschap.”

Ook is het voorgekomen dat walvissen strandden door herrie. De dieren communiceren via geluiden en ‘gezang’. Het lawaai van grote schepen, het gebruik van sonar of verstoringen in het water kan dan ook een negatief effect hebben op hun navigatievermogen.

Maar het meest frustrerend, erkent Pearson, is dat “we het soms gewoon niet weten".

Hoewel het aanspoelen van een hele groep minder vaak voorkomt dan het aanspoelen van een individu, is het incident in Indonesië bepaald niet het grootste met deze zeezoogdieren. Eerder dit jaar spoelden om raadselachtige redenen 82 dolfijnen aan in Florida. Het grootste incident vond in 1946 plaats, toen 835 orka’s in Argentinië aanspoelden.

In 2016 strandden ruim dertig potvissen op de kusten van de Noordzee. In de magen van de dieren werd een indrukwekkende hoeveelheid plastic aangetroffen, maar ze zouden zijn gestrand dankzij een falend richtingsgevoel. Potvissen hebben een grote geografische verspreiding en komen in verschillende oceanen voor. Door de walvisjacht aan het eind van de negentiende en begin van de twintigste eeuw nam hun aantal met meer dan zestig procent af. Momenteel zijn ze gekwalificeerd als een kwetsbare soort door de International Union for Conservation of Nature.

WNF zet drones in om de zes in Indonesië geredde potvissen in de gaten te houden en te zorgen dat ze veilig in zee blijven.

Lees meer