Waarom doet het een beetje pijn als je iemand anders op z’n bek ziet gaan? | HET LAB 17

vrijdag 19 januari 2018

Ken je die Jackass filmpjes nog van MTV? Waarin skatende jongens allerlei truukjes uithalen en waarbij er altijd wel eentje met z’n kruis op een trapleuning belandde omdat het fout ging? En dat zoiets bij jou, als kijker, óók een beetje pijn doet?

Dit fenomeen is vanuit de wetenschap heel goed te verklaren: we hebben hier te maken met pijnempathie. Dit gebeurt bijvoorbeeld ook wanneer je naar iemand kijkt in de tandartsstoel die net even een wortelkanaalbehandeling krijgt. Het doet gewoon een beetje pijn!

Marijtje Jongsma is neuropsycholoog aan Radboud Universiteit en heeft – zoals ze zelf zegt – van haar hobby haar beroep gemaakt. In het lab doet ze allerlei onderzoeken naar pijn en in deze aflevering van Het LAB is het de beurt aan Sophie. Want hoe werkt dat systeem van pijnempathie nou precies?

Om daar achter te komen, moeten we naar de hersenen kijken. Sophie is daarvoor aangesloten op een EEG en moet eerst zichzelf pijn toedienen via een pijnstimulator. Ze drukt op een rode knop en een paar seconden later krijgt ze een stroomstoot toegediend. In de EEG kun je vervolgens de pijn aflezen doordat de ‘pijngebieden’ in Sophie’s hersenen worden gestimuleerd.

In deel twee van het experiment mag Sophie een proefpersoon pijn toedienen. Sophie drukt nu op de rode knop en de proefpersoon krijgt de pijn. Wat vervolgens in de EEG te zien is, is dat ook hier de hersenen van Sophie op reageren. Want wat blijkt: als je iemand anders pijn ziet hebben, worden gebieden in onze hersenen geactiveerd die hetzelfde zijn als wanneer we zelf pijn hebben. Het is dus heel logisch dat we het pijnlijk vinden als we iemand anders zien vallen, want in onze hersenen doet het ook écht een beetje pijn.

Deze pijnempathie is overigens bij iedereen anders. Zo is er bijvoorbeeld onderzoek gedaan bij artsen wiens hersenen werden gescand terwijl zij plaatjes te zien kregen van mensen met naalden in hun lichaam. Bij die artsen werden de hersengebieden die met pijn betrokken zijn, helemaal niet geactiveerd. Bij hen werden de hersengebieden actief die met controle te maken hebben! Handig én belangrijk, want als arts heb je er niet zoveel aan om pijnempathie bij je patiënten te ervaren.

Lees meer