Waarom hoor je een telefoon trillen terwijl dat niet zo is? | Het LAB 13

Friday, December 8

Door Universiteit van Nederland

Onze telefoon gaat tegenwoordig de hele dag af; een groeps-app die alsmaar doorgaat of je wordt weer in een Facebook bericht getagd. Niet gek dus dat we gewend zijn aan geraakt aan een broekzak die aan de lopende band trilt. Maar hoe kan het dat we die trillende broekzak soms voelen terwijl je telefoon helemaal niet afgaat?

Mascha Linszen (UMC) is hersenwetenschapper (én arts) en legt in deze aflevering van Het LAB uit dat je eigenlijk aan het hallucineren bent als je je telefoon onterecht voelt trillen. Dit heeft alles te maken met hoe onze hersenen waarnemen, namelijk op twee manieren: bottom-up waarnemen en top-down waarnemen.

Enerzijds zijn je zintuigen de hele dag bezig met alle prikkels die ze binnenkrijgen door te sturen naar je hersenen waar ze worden verwerkt. Alles wat je bijvoorbeeld waarneemt met je ogen, wordt eerst via zenuwen naar je hersenen toegestuurd en pas als het verwerkt is door de visuele schors zíe je het ook daadwerkelijk.  Dit is bottom-up waarnemen.

Aan de andere kant zijn je hersenen ook de hele dag bezig met het aanvullen van de informatie die je waarneemt. Je hersenen vullen dit aan op basis van eerdere ervaringen en emoties.  Dit zogeheten top-down waarnemen zorgt ervoor dat je de wereld om je heen begrijpt en niet constant verwonderd bent over alles wat je meemaakt. Heel handig aan de ene kant, maar je hersenen maken hier ook fouten in én dat gebeurt sneller dan je denkt. Als je meedoet met het McGurk experiment wat Eveline doet in Het LAB, zal je zien hoe makkelijk je voor de gek kunt worden gehouden..

Het voelen trillen van je telefoon is natuurlijk een vrij onschuldige hallucinatie en wordt bovendien vrij snel gecorrigeerd door je hersenen; je ziet dat je geen bericht hebt. Hetzelfde principe gebeurt echter bij mensen die voortdurend dingen waarnemen die er niet zijn. Dit kan bijvoorbeeld optreden bij de ziekte van Parkinson, bij het hebben van een psychose of als mensen slechthorend zijn. Daarom is het belangrijk dat we zelfs een onschuldige hallucinatie als je telefoon voelen trillen goed leren begrijpen, zodat erger in de toekomst hopelijk kan worden voorkomen.

Elke vrijdag 16:00 zie je een nieuwe aflevering van Het LAB.

Meer afleveringen van Het LAB

Lees meer