Wetenschap

Avondmensen opgepast! De zomertijd komt eraan

Dit weekend is het zover: we maken in de nacht van zaterdag op zondag een einde aan de wintertijd door de klok een uur vooruit te zetten. Volgens chronobiologe Marijke Gordijn lijden voornamelijk avondmensen in de dagen erna aan een slecht humeur.Thursday, March 28

Door Redactie
Foto's Van GettyImages

Zondagochtend word je mogelijk een uur later wakker dan je had verwacht. De klok gaat in de nacht een uur vooruit, wat ervoor zorgt dat het ’s avonds langer licht is. In 1977 werd in Nederland de zomertijd definitief ingevoerd om economische redenen: het zou beter zijn voor het milieu als we meer leven in het daglicht en daardoor minder stroom gebruiken. Maar wat doet deze verandering met ons lichaam? National Geographic vroeg het aan chronobiologe Marijke Gordijn van onderzoekscentrum Chrono@Work.

Wat doet dit uurtje minder met onze biologische klok?
“In je hersenen zit een klok die bepaalt wanneer het de juiste tijd is voor slapen en opstaan. Vooral bij het opstaan bereiden deze genen onder andere je hartslag, hormonen en bloeddruk voor op het ontwaken. Wanneer je dan onnatuurlijk een uur eerder opstaat zijn deze processen nog niet voltooid en is je lichaam nog niet klaar om wakker te worden. Bij een aantal mensen is dit een groot probleem en heeft het zelfs effect op je gezondheid, maar de meesten kunnen er wel tegen.”

Wie hebben er het meeste last van?
“Voornamelijk avondmensen hebben het in ieder geval de eerste vier weken na het vooruitzetten van de klok lastig. Veelal omdat avondmensen in het weekend vaak nog later naar bed gaan dan doordeweeks, waardoor het verschil tussen het weekend- en weekritme nog groter wordt dan normaal. Ochtendmensen hebben er niet zoveel last van.”

Is het gebruik van de zomertijd niet juist goed voor onze biologische klok omdat we dan meer in het daglicht leven?
“Onze blootstelling aan ochtendlicht is goed voor ons lichaam, maar dat de zon later onder gaat is niet per se beter. Tegenwoordig worden we ’s avonds veel meer blootgesteld aan iPads, smartphones en televisie en dus ook avondlicht. Dit licht maakt je ’s nachts actiever dan voorheen. We doen ‘s avonds meer.”

Is de zomertijd wel nodig?
“Wat mij betreft is het nut ervan nog onduidelijk. De economische oorsprong ervan – dat het beter zou zijn voor het milieu – is nooit daadwerkelijk bewezen. Uit Amerikaans onderzoek volgt namelijk dat in warmere landen waar de zomertijd is ingevoerd, mogelijk de kosten van de airconditioning ook hoger worden. Daarnaast is het risicovol voor de gezondheid: we zien dat sommige mensen een sterke verstoring in hun ritme ervaren. Vooral mensen die een lichamelijke gevoeligheid hebben lopen meer risico. Zo blijkt uit een Scandinavisch onderzoek dat er 5 procent meer hartinfarcten worden gemeld na het verzetten van de klok. Maar over het algemeen wennen de meeste mensen aan het vroege uurtje. De vraag is of het niet meer problemen dan voordelen geeft.”

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in 2016.

LEES VERDER

De zin en onzin van wintertijd

Het is weer zover. De klok gaat een uur achteruit... Of was het toch vooruit? Twee keer per jaar verzetten veel landen hun klok. Waarom doen ze dat eigenlijk en wat is het nut? Is het niet veel makkelijker om winter- en zomertijd gewoon af te schaffen?
Wetenschap En Technologie

Hou je van koffie of vind je het verschrikkelijk? Dat zit in je genen!

<em>Wetenschappers onderzoeken hoe trillerigheid, slapeloosheid en zelfs de bittere smaak van koffie worden beïnvloed door kleine variaties in onze genetische code.</em>
Lees meer