Wetenschap

De wereldkaart op ware grootte

Vergeet de wereldkaart zoals je hem in je hoofd hebt zitten: hij klopt niet.

Door Christian de Bruijn
Foto's Van Getty Images / Gerardus Mercator

Dit artikel werd gepubliceerd op 22 februari 2015.

Op de radio van onze zuiderburen werd vorig jaar de Mercatorprojectie – na de anticonceptiepil – verklaard tot de beste Belgische uitvinding ooit. De kaartprojectie van de Vlaamse cartograaf Gerardus Mercator dateert van 1569 en heeft zeevaarders eeuwenlang wegwijs gemaakt op het water. Ook nu nog vormt deze projectie de basis voor de wereldkaart in alle klaslokalen, en zelfs voor het GPS-systeem waarmee miljoenen mensen dagelijks hun bestemming bereiken. Maar, klopt deze wel? Worden de landen, continenten en oceanen weergegeven zoals ze daadwerkelijk zijn? Het antwoord is simpel: nee.

Het probleem van eigenlijk iedere cartograaf is de bolvorm van onze aarde. Geen enkele projectie is in staat de aarde weer te geven op een plat vlak, zonder dat er vervormingen optreden. Bij de Mercatorprojectie treden echter wel erg grote oppervlaktevervormingen op. Dit komt omdat het uitgaat van een ‘hoektrouw’ principe: de hoeken tussen verschillende richtingen op de kaart zijn gelijk aan de hoeken tussen die richtingen op het aardoppervlak. Ergo: hoe verder een gebied van de evenaar verwijderd ligt, hoe groter deze wordt weergegeven.

Het resultaat? Vergelijk zelf de volgende twee kaarten en de verschillen zullen je direct opvallen. Zo lijkt Groenland ongeveer even groot als Afrika, terwijl het in werkelijkheid zeventien keer zo klein is. Ook de gigantische ijsvlakte van Antarctica is in het echt vele malen kleiner dan jij en ik altijd te zien kregen vanuit de schoolbanken. En zo zijn er nog talloze voorbeelden te geven. Nog niet overtuigd? Bekijk de video onderaan dit artikel. Je zult zien dat het de hoogste tijd is – mocht je dat nog niet hebben gedaan – om je wereldbeeld bij te stellen

De Mercatorprojectie: de wereldkaart zoals we deze doorgaans gebruiken en in ons hoofd hebben zitten.
De Petersprojectie: de meest 'realistische' wereldkaart, zoals we deze eigenlijk zouden moeten gebruiken.
Lees meer