Vurenweekend, schijvenschieten en bijzondere klederdracht

Op vakantie in Montafon zijn er evenementen en lokale gebruiken die je niet mag missen. vrijdag 30 november 2018

Door Redactie
Foto's Van Patrick Säly - Montafon Tourismus

Ieder jaar vindt in Montafon in Vorarlberg het zogenaamde ‘Funkenabbrennen’ plaats. Dit weekend, dat plaatsheeft tijdens de eerste zondag van de vastenperiode, valt dit jaar op 9 en 10 maart 2019 en heeft in Montafon een lange geschiedenis. Van generatie op generatie wordt het doorgegeven, in het geval van het ‘Funkenabbrennen’ zijn het de ‘Funkenzünfte’ (vuurgildes) die ervoor zorgen dat deze traditie behouden blijft. In de meeste gemeenten worden in het eerste weekend van de vastenperiode – traditioneel op zondag, maar intussen ook op zaterdag – uit houten balken bestaande torens in brand gestoken, die eerder met veel inspanning met de hand zijn opgebouwd.

De zeldzamere traditie van het 'Scheibenschlagen' (schijven schieten) is in 2016 opgenomen in de Unesco-lijst van immaterieel cultureel erfgoed. In het dorpje St. Gallenkrich-Gortipohl is deze traditie nog springlevend. Bij dit gebruik worden zelfgemaakte schijven van elzen- of berkenhout op lange stokken gestoken, in het vuur aangestoken en dan via een houten plank van de stokken geslagen. Ieder jaar is dit een groot spektakel in het dorp. Iedereen die wil, kan meedoen en veel mensen brengen hun eigen, zelfgemaakte schijven mee.

Klederdracht van Montafon

De Montafoner klederdracht is een eeuwenoude traditie. En ook nu nog komt de traditionele kleding, die van oorsprong door boeren werd gedragen, voor in het straatbeeld. Vooral de kleding van de vrouwen wordt gekenmerkt door bijzondere soorten handwerk, prachtige versieringen en hoogwaardige materialen.

Sinds de eerste basisversies van de klederdracht voor vrouwen ontstond, vermoedelijk in de 18e eeuw, heeft deze klederdracht een aantal veranderingen ondergaan, die tot het huidige beeld hebben geleid. Bovendien zijn er in de afgelopen honderd jaar nieuwe varianten ontstaan. Tegenwoordig zorgen klederdrachtverenigingen, ambachtskunstenaars en dragers van de traditionele kleding ervoor dat deze traditie behouden blijft. 

De bekendste en ook mooiste historische klederdracht in de Montafon is de feestdracht voor de vrouwen. De kleding is voornamelijk gemaakt van fijne, zwarte wollen stof en de vele details maken deze zo kostbaar. Wat dat betreft valt vooral het bijzondere borduurwerk op. De verschillende delen van de Montafoner feestdracht worden met de hand met zijden garen geborduurd. De motieven zijn bloesems en bloemen die in de regio voorkomen en met gouddraad omwikkelde lussen. De bij elkaar passende borduursels zijn te vinden op de schortbanden, de kraag, de mouwen van het jasje (Glöggletschopa), de linten om de vlechten en de borstdoek. Alleen al voor het borduurwerk voor de schortbanden, de borstdoek en de kraag heeft een borduurster vijfhonderd uur nodig.

Ook de verschillende hoofdbedekkingen van de Montafoner klederdracht voor vrouwen zijn heel belangrijk. Zo zijn er het kroontje (Schäppel), de vilthoed (Mäßli), de hoed (Sanderhut) en de bonthoed (Pelzkappa). Een kroontje wordt bijvoorbeeld gemaakt van goud- of zilverdraad en dan versierd met bontgekleurde glassteentjes, parels en zijden bloemen. Deze hoofdbedekking wordt door meisjes gedragen tot ze gaan trouwen. Minder schitterend, maar niet minder opvallend, is de van gevilte schapenwol gemaakte 'Mäßli'. De vorm, en ook de naam, is afgeleid van een maatbeker voor graan. Pas sinds 2012 is de Mäßli na tientallen jaren teruggehaald uit de vergetelheid. Het gebruikte materiaal is de wol van het Montafoner steenschaap. Sinds ongeveer een eeuw maakt ook de 'Sanderhut' deel uit van de Montafoner klederdracht. Het is een model van hoedenmakerij Sander in Schruns, dat gemaakt wordt van zwart vilt of zwart stro. De onderkant van de rand van de hoed wordt versierd met gouden passementen.

Tot slot nog een korte blik op de Montafoner klederdracht voor mannen: bij het zestigjarige keizersjubileum van Franz Josef l in 1908 werd de mannendracht zoals die nu gedragen wordt, gereconstrueerd aan de hand van oude patronen. Hij bestaat uit een kniebroek van zwarte loden stof, een wit katoenen overhemd, een zwarte strikdas, een rood loden vest, een donkerblauw loden colbert en een cilinderhoed.

Montafoner tafels

Er zijn nog maar weinig meubelmakers die de kunstige Montafoner tafels kunnen maken. De kennis over het 250 jaar oude ambacht werd meestal van generatie op generatie doorgegeven. Aan elke fraaie tafel wordt ruim honderd uur gewerkt. De filigrane houtversieringen, waarvan de klant de kleuren en vormen zelf kan kiezen, komen aan het begin van het productieproces aan de beurt. Voor iedere unieke Montafoner tafel worden regionale houtsoorten gebruikt, zoals peren-, kersen-, eiken-, beuken-, noten-, iepen- en esdoornhout.

Het hout wordt voor het verwerkt wordt aan de lucht gedroogd en soms wel 25 jaar opgeslagen. Het bijzondere aan een originele Montafoner tafel is ook de vorm, met vier gebroken hoeken en een plaat van leisteen in het midden. Daar werd vroeger de pan met eten opgezet en na het eten werd er de score van het 'jassen' (een kaartspel) op genoteerd. Een herbruikbaar scorebord dus.

Meer over de bijzondere tradities en gebruiken in Montafon vind je hier.

Van skiën bij zonsopgang en wandelen met lama’s tot sneeuwschoenwandelen over de stille bergpaden en avondskitours over oude smokkelroutes: ontdek het verscholen Montafon in de Oostenrijkse Alpen.

Lees hier alles over Montafon/Vorarlberg. 

Lees meer