1.De aarde warmt op.

Wereldwijde temperatuur, verschil met gemiddelde van vorige eeuw, in graden Celsius

0,5 °C

1 °C

De gemiddelde temperatuur op aarde fluctueert van jaar tot jaar, maar in de afgelopen eeuw is die temperatuur sterk gestegen.

De warmte van 2016 brak het historische record uit 2015, dat weer het record van 2014 brak. De gemiddelde wereldwijde oppervlaktetemperatuur over 2016, gebaseerd op data van duizenden weerstations, -boeien en -schepen, lag 1.69 °F (1 °C) boven het gemiddelde van de vorige eeuw. Ook satellieten die de atmosfeer meten, hebben deze trend duidelijk vastgesteld.

Wereldwijde gemiddelde oppervlaktetemperatuur, verschil met gemiddelde van vorige eeuw (in graden Fahrenheit)

BRON: NOAA

2.Het komt door ons.

1870

1960

2016

CO2 in de atmosfeer, verschil met gemiddelde van de negentiende eeuw, in ppm (parts per million; deeltjes per miljoen)

CO2 warmt de aarde op en de mens heeft de hoeveelheid CO2 in de atmosfeer met bijna de helft verhoogd, vooral sinds de jaren zestig van de vorige eeuw.

El Niño heeft bijgedragen aan het temperatuurrecord van vorig jaar door tijdelijk warmte uit de Stille Oceaan aan de atmosfeer af te geven. Maar er zijn geen natuurlijke oorzaken voor de opwarming van de aarde van de laatste halve eeuw. De kracht van de zon fluctueert in cycli van elf jaar; vulkaanerupties koelen de aarde soms gedurende korte tijd af. Alleen koolstofdioxide (CO2) en andere broeikasgassen die bij menselijke activiteiten vrijkomen, nemen gestaag toe. Ze vormen een steeds dikker wordende deken die aardwarmte aan de oppervlakte vasthoudt.

CO2 in de atmosfeer, 1800-2016, in ppm (parts per million; deeltjes per miljoen)

BRONNEN: NOAA, Carbon Dioxide Information Analysis Center (CDIAC)

3.We weten het zeker.

Deze wetenschappers zijn tot de slotsom gekomen dat de opwarming van de aarde wordt veroorzaakt door de mens.

Deze wetenschappers zijn niet tot die slotsom gekomen.

Ruim negen van de tien klimaatwetenschappers zijn het erover eens dat de opwarming van de aarde hoofdzakelijk wordt veroorzaakt door de uitstoot van CO2 door menselijke activiteiten.

Het effect van broeikasgassen is al sinds 1824 bekend. In 1896 voorspelde de Zweedse fysicus Svante Arrhenius dat CO2-uitstoot door het gebruik van steenkool de aarde zou opwarmen. Dat leek hem prima – en over de vraag hoe erg het is, wordt nog altijd gedebatteerd. Maar het is reëel en het is gevaarlijk.

Uit een overzicht uit 2013 van 4014 natuurwetenschappelijke publicaties bleek dat in 97 procent ervan de mens als oorzaak voor de opwarming van de aarde wordt aangewezen (98 procent van de auteurs meenden hetzelfde).

Wetenschappelijke publicaties

Auteurs

1,9% is het niet eens

1 weet het niet zeker

97,1 is het eens

1,2 is het niet eens

0,4 weet het niet zeker

98,4 is het eens

4.Het ijs smelt snel.

Omvang van pakijs op de Noordpool tijdens jaarlijks minimum (september), 1979-2016

Het pakijs op de Noordpool slinkt snel, terwijl gletsjers overal ter wereld krimpen. Tegen het jaar 2100 kan de zeespiegel met bijna één meter – of misschien meer – zijn gestegen.

Het Noordpoolgebied warmt meer op dan de rest van de planeet, en de ijsbedekking in de regio wordt dunner en kleiner. Vorig jaar september, aan het einde van het zomerse smeltseizoen, besloeg het oppervlak van het poolijs ruim 2,1 miljoen vierkante kilometer minder dan het langjarig gemiddelde – een verlies ter grootte van Alaska en Californië tezamen. Dat verlies versnelt de opwarming, omdat zonlicht niet langer door het witte ijs wordt teruggekaatst maar door de donkere zee wordt geabsorbeerd.

Gemiddelde omvang van pakijs op de Noordpool in september, in miljoenen vierkante mijl

Smeltend pakijs doet de waterspiegel niet stijgen (het drijft al in zee), maar smeltend landijs wel. Overal krimpen berggletsjers. Doordat de zeespiegel sinds 1900 in totaal met 20 à 23 centimeter is gestegen, doen zich steeds meer overstromingen langs de kust voor; zo richtten de stormvloeden en winden van orkaan Sandy aan de oostkust van de VS een schade van 68 miljard dollar aan.

Het grote gevaar zijn de ijskappen van Groenland en de Zuidpool, die genoeg ijs bevatten om de oceaan zeventig meter te doen stijgen – en dat ijs is aan het smelten. Ook 125.000 jaar geleden, toen de aarde slechts een beetje warmer was, lijken de ijskappen veel van hun ijs te hebben verloren: de zeespiegel lag 6 tot 9 meter hoger, een stijging waardoor nu veel kuststeden onder water zouden komen te staan.

BRON: National Snow and Ice Data Center (NSIDC)

5.Het weer wordt ruiger.

Natuurrampen in de wereld, in 1980 en in 2016

Stormen

Overstromingen en aardverschuivingen

Droogten, hittegolven en bosbranden

Rampen die mede door de klimaatverandering worden beïnvloed, zijn sinds 1980 in aantal verdrievoudigd.

In de roulette die we ‘het weer’ noemen, is klimaatverandering de valsspeler. Ze zorgt niet voor specifieke droogten of stormen, maar maakt de kans erop groter – in het geval van hittegolven véél groter. De hittegolf waarbij in 2003 in Europa zeventigduizend mensen stierven, had maar ééns in de vijfhonderd jaar moeten voorkomen, maar in het huidige opwarmingstempo wordt dat eens in de veertig jaar, volgens een studie uit 2016. Uit de studie blijkt ook dat in 2003 alleen al in Parijs 506 extra doden vielen door klimaatverandering. Als deze trend aanhoudt, aldus een andere studie, zullen mensen rond de Perzische Golf tegen het einde van deze eeuw veel dagen beleven die zó heet zijn dat ze buitenshuis gevaar lopen.

Het gaat niet alleen om hitte: door de opwarming van de aarde neemt de luchtvochtigheid toe, waardoor water wordt onttrokken aan het land en de oceanen. Waar het droog is, wordt het droger; waar het regent of sneeuwt, zal méér neerslag vallen – neem de wateroverlast in Parijs of Houston in 2016. Welke invloed de opwarming op tropische stormen heeft, is onduidelijk. Maar het warme zeewater – de motor van zulke stormen – zal ze vermoedelijk heviger, zij het minder frequent, maken.

Natuurrampen in de wereld, 1980-2016

Aardbevingen, tsunami’s, vulkanische activiteit

Stormen

Overstromingen en aardverschuivingen

Droogten, hittegolven en bosbranden

BRON: Munich RE Natcatservice

6.Soorten zijn in de war.

Er verdwijnen nu al dieren en planten uit delen van hun verspreidingsgebied waar het inmiddels te warm is geworden. Daarna zullen er soorten uitsterven.

In 2016 meldden wetenschappers dat de laatste Bramble Bay-melomys, een ratachtige die op een vlak eilandje in de Straat Torres bij Australië voorkwam, was verdwenen, mede door de stijgende zee. Of dit het allereerste geval is van een zoogdier dat om die reden is uitgestorven, wordt onderzocht.

Van de 976 soorten die in 2016 tijdens een onderzoek werden geteld, bleek 47 procent te zijn verdwenen uit de warmste regio’s van hun oorspronkelijke verspreidingsgebied.

47% van de soorten is verdwenen

Veel planten- en diersoorten worstelen met de hoge temperaturen: ze wijken uit richting de polen of passen hun migraties en gedrag aan. Op het Antarctisch Schiereiland neemt het aantal Adéliepinguïns sterk af. De kanoet, een Arctische kustvogel, wordt kleiner. In Alaska drijft het tekort aan pakijs duizenden walrussen aan land. Hele regio’s veranderen: van de Rockies tot de Alpen worden alpiene ecosystemen verdrongen. De warme oceaan heeft wereldwijd tot bleking en afsterving van koraalriffen geleid.

Sommige soorten zullen door de opwarming van de aarde juist gedijen. Voorlopig lijkt de bultrug het goed te doen in de nu ijsvrije wateren bij Antarctica. Ook zee-egels lijken weerbaar. Maar klimaatverandering is niet het enige gevaar dat de oprukkende mens voor diersoorten betekent, want we verbrokkelen en verwoesten ook habitats. Veel soorten zullen zich aanpassen aan de zware omstandigheden van hun wereld – maar hoe veel en hoe lang?

BRONNEN: John J. Wiens, University of Arizona; Mark C. Urban, University of Connecticut

7.We kunnen er iets aan doen.

Geschatte toename van energiebronnen als percentage van het totaal in 1990

Hernieuwbare energie

Vloeibare brandstoffen

Aardgas

Steenkool

Kernenergie

Voorspeld wordt dat de energieproductie uit hernieuwbare bronnen in 2040 zal zijn verdrievoudigd.

De vrije markt wordt vaak als efficiënt gezien, en in het internettijdperk is er ook zoiets als de vrije markt van ideeën. Dus: als klimaatverandering géén gevaar zou opleveren, waarom hebben 195 landen dan in het Akkoord van Parijs besloten de opwarming tot 2 oC te beperken?

Ook al heeft de Amerikaanse regering zich uit ‘Parijs’ teruggetrokken, blijft het akkoord een hoopvol teken, evenals de grafiek hieronder: zonne-energie wordt snel goedkoper. Zelfs zonder CO2-taks – dé manier om de markt aan schone energie te laten wennen – zal groene stroom snel goedkoper zijn. In 2015 werd ruim de helft van alle nieuwe elektriciteitsproductie door schone energie opgewekt. In de VS is de werkgelegenheid in de zonne-energiesector nu groter dan die in de steenkool-, olie- en gasindustrie samen.

Wereldwijd energieverbruik 1990-2040, in biljarden Btu’s (British thermal units)

Kosten per energietype, in dollar per megawattuur

De overstap van fossiele naar schone energie is pas net begonnen, en alle beetjes helpen: volgens een studie uit 2016 laat één ton CO2-uitstoot drie vierkante meter Noordpoolijs smelten, wat betekent dat iedere Amerikaan per jaar vijftig vierkante meter ijs tot smelten brengt. Elke groene woning, afgedankte benzineslurper of hectare behouden bos is meegenomen. Maar het zal onvoldoende zijn als we niet snel op duurzame energie overstappen.

BRONNEN: EIA, Bloomberg New Energy Finance

Ontwerp en ontwikkeling: Kennedy Elliott en Jason Treat; tekst: Rob Kunzig; onderzoek: Ryan Williams, NG

Zeven dingen die je moet weten over klimaatverandering

Klimaatverandering is geen mythe, hoax of complot tussen wetenschappers. Terwijl de juiste aanpak wordt betwist, komen wij even terug op de feiten.

arrow-downarrow-leftarrow-rightarrow-upchevron-upchevron-leftchevron-rightchevron-upclosecomment-newemail-newfullscreen-closefullscreen-opengallerygridheadphones-newheart-filledheart-openmap-geolocatormap-pushpinArtboard 1Artboard 1Artboard 1minusng-borderpauseplayplusreplayscreensharefacebookgithubArtboard 1Artboard 1linkedinlinkedin_inpinterestpinterest_psnapchatsnapchat_2tumblrtwittervimeovinewhatsappspeakerstar-filledstar-openzoom-in-newzoom-out-newslidesreadwatch