Heksen behoren tot de bekendste figuren uit de folklore, maar achter hun angstaanjagende verhalen schuilt vaak meer dan bijgeloof alleen. Van de Japanse bergen tot de Slavische bossen weerspiegelen deze vijf heksenmythen de angsten, overtuigingen en gebruiken van de samenlevingen waarin ze ontstonden.
1. Yamauba – de Japanse heks die ouderen zou verslinden
Yamauba zou hebben geleefd in de afgelegen bergen in het noordoosten van Japan. Ze verscheen als een broze, oude vrouw, maar kon plotseling transformeren tot een weerzinwekkend figuur. Ze wordt afgebeeld met slangenhaar en een tweede mond boven op haar hoofd, waarmee ze haar slachtoffers kan verslinden.
Maar wat haar verhaal vooral naargeestig maakt, is de mogelijke oorsprong van de mythe. Schrijver en Japan-historicus Nyri Bakkalain zegt dat Yamauba’s mythe mogelijk geworteld is in het gebruik om ouderen op te offeren tijdens een hongersnood. ‘Verhalen over boze geesten zouden kunnen verwijzen naar oudere vrouwen die in het verleden het bos in werden gelokt om te sterven,’ vertelt Bakkalain.
2. Skin-changing witch – de heks die ongemerkt huizen binnendringt
In Afro-Amerikaanse gemeenschappen, zoals de Gullah in North en South Carolina, gaan verhalen rond over personen die bezeten zouden zijn door kwaadaardige krachten. Een van de meest gevreesde figuren is de skin-changing witch: een heks die haar huid kan afwerpen.
Door haar huid af te schudden kan deze heks door sleutelgaten kruipen en huizen binnendringen, waar ze mensen overhaalt om misdaden te plegen. Ondanks de angstaanjagende krachten van de heks zit er vaak een humoristische twist in de verhalen.
3. Chedipe – de Indiase heks die mogelijk vampierverhalen inspireerde
Chedipe is een angstaanjagende heks uit de omgeving van de Godavari-rivier in India. Volgens de legende dringt ze huizen binnen en maakt ze alle bewoners bewusteloos. Daarna kiest ze hoe ze deze hulpeloze mensen op een zo gruwelijk mogelijke manier kan martelen.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Devendra Varma, een twintigste-eeuwse onderzoeker van gotische literatuur, zegt dat verhalen over Chedipe naar Europa kunnen zijn gekomen via de zijderoute. Langs die route was ze wellicht de inspiratie voor vertolkingen van vampiers als seksuele wezens. Denk aan The Vampyre van John William Polidori en Dracula van Bram Stoker.
4. La Lechuza – de Mexicaanse heks die verandert in een reusachtige uil
La Lechuza (‘de uil’) is een heks uit het noorden van Mexico. Ze verandert in een gigantische uil, soms met menselijk gezicht. De verhalen over haar oorsprong lopen sterk uiteen: zo wordt gezegd dat ze een pact heeft gesloten met demonische krachten of dat ze op magische wijze een grote vogel heeft bezeten, met wiens kracht ze het weer kon beheersen.
Wat haar oorsprong ook is, La Lechuza staat erom bekend ’s nachts te azen op beschonken mannen. Ze zou ze meenemen naar haar nest voor een gruwelijk eetfestijn of ze direct vermoorden met een lichte aanraking van haar vervloekte veren.
5. Baba Yaga – de Slavische heks die over leven en dood waakt
In de Slavische folklore heeft het figuur Baba Yaga de macht over leven en dood. In sommige verhalen is Baba Yaga de belichaming van de winter en het einde van het oogstseizoen, een symbool voor onvermijdelijk verval en transformatie.
In andere versies bewaakt ze de grens tussen de levenden en de doden. Toch boezemt Baba Yaga niet alleen angst in. Afhankelijk van hoe je haar benadert, geeft ze advies of magische hulp.
Ze wordt vaak afgebeeld met ijzeren tanden, een botachtig been, en half blind. Ze leeft in een hut in de vorm van een doodskist, die is versierd met mensenbotten en rust op kippenpoten. Sommigen interpreteren het uiterlijk van de hut als een oude connectie met de wilde en ongerepte natuur.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Roeliene werkt als editor voor National Geographic. Daarnaast levert ze als wetenschapsjournalist bijdragen aan onder meer Quest en KIJK Magazine. Ze is dol op reizen, godsdienstgeschiedenis en een stevige wandeling.
