Op 3 april 1908 gebeurt er iets raars op het Zweedse eiland Oknö. Karolina Olsson, die al ruim 32 jaar onafgebroken in bed ligt, staat ineens huilend en schuddend in de kamer van een huishoudster. Ze was nog een kind toen ze voor het laatst wakker was; nu is ze 46, maar volgens getuigen ziet ze eruit als 25. Wat is er gebeurd in de jaren dat ze in slaap was?
Wie was Karolina Olsson?
De Zweedse Karolina Olsson werd geboren op 29 oktober 1861 in een arm vissersgezin op Oknö, een klein eiland in de buurt van het plaatsje Mönsterås. Ze kreeg thuisonderwijs zodat ze kon helpen in het huishouden en ging pas in het najaar van 1875 formeel naar school.
Op 22 februari 1876, toen veertien jaar oud, voelde Karolina zich ziek en klaagde ze over hevige kiespijn nadat ze mogelijk een val op het ijs had gemaakt. De familie meende dat er sprake was van hekserij en stuurde haar naar bed. Daar viel Karolina in slaap, en werd niet meer wakker.
Was het een ernstig geval van hysterie?
Gedurende de volgende drie decennia lag ze onafgebroken in bed. Artsen uit de regio onderzochten haar meerdere keren. Ze ademde normaal, kon slikken en leek soms te bewegen, maar sprak nauwelijks en reageerde amper.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Arts Johan Emil Almbladh dacht aan een ernstig geval van hysterie, een diagnose die in de negentiende eeuw vaak werd gebruikt voor onbegrepen aandoeningen bij vrouwen.
Neurologische aandoening
In 1892 werd Karolina een maand opgenomen in het ziekenhuis van Oskarshamn. Daar probeerden artsen haar toestand te doorbreken met onder meer een vorm van elektrische behandeling, maar zonder resultaat.
Ze werd ontslagen met de diagnose dementia paralytica, een ernstige neurologische aandoening die optreedt in het late stadium van een onbehandelde syfilisinfectie, maar waarvoor bij Karolina weinig aanwijzingen waren. Opvallend is dat zij pas in de jaren na haar ontwaken door een geschoolde psychiater werd onderzocht.
Hoe kon iemand overleven met zo weinig voeding?
Gedurende de hele slaapperiode werd Karolina verzorgd door haar moeder, die haar volgens getuigen dagelijks twee glazen melk gaf. Dat roept natuurlijk vragen op: hoe kon iemand zo lang overleven met zo weinig voeding? Even opmerkelijk was dat haar haar en nagels niet extreem leken te groeien, en dat ze altijd schoon werd aangetroffen.
Soms hoorde de huishoudster haar huilen of jammeren, maar spreken deed ze vrijwel nooit. Wel kreeg ze na het overlijden van haar moeder in 1905 en een broer in 1907 hevige huilbuien, een teken dat ze zich mogelijk meer bewust was dan werd aangenomen.
Maak een gratis account aan voor meer gepersonaliseerde content.Karolina werd uiteindelijk 88 jaar
Toen Karolina in 1908 uiteindelijk ontwaakte, was ze mager, bleek en overgevoelig voor licht. De foto bovenaan werd gemaakt nadat ze wakker werd en werd gepubliceerd door de Zweedse krant Dagens Nyheter.
Helemaal de oude was ze niet. Karolina herkende haar broers niet en wist maar weinig van de wereld. Ze bleek nog wel te kunnen schrijven en lezen. Daarna leefde ze relatief zelfstandig tot haar dood in 1950, veroorzaakt door een hersenbloeding. Ze werd 88 jaar, een opvallend hoge leeftijd voor die periode en komaf.
Theorieën over deze opmerkelijke 'winterslaap'
Er bestaan meerdere theorieën over deze langdurige ‘winterslaap’. Sommige artsen opperden een zeldzame medische toestand, zoals een toenmalig gebruikte vorm van lethargie, of een neurologische stoornis. De moderne geneeskunde kent echter geen algemeen geaccepteerde aandoening die dit patroon overtuigend verklaart.
Psychologische verklaringen zijn daarom plausibeler. De eerste is een dissociatieve toestand: een moment waarop je je loskoppelt van je gedachten, gevoelens, herinneringen, lichaam of omgeving, vaak als reactie op extreme stress of trauma. De tweede is extreme regressie: een ernstige terugval naar een jonger ontwikkelingsstadium, vaak ook veroorzaakt door trauma, stress of overweldiging.
Voer voor sceptici
Psychiater Harald Fröderström suggereerde in 1912 dat Karolina zichzelf ziek kon hebben gehouden of zijn gaan geloven, bewust of onbewust, mogelijk versterkt door de voortdurende zorg van haar moeder.
Er gaan ook andere sceptische stemmen op. Volgens getuigen zou Karolina soms gekropen en gesproken hebben, en zichzelf mogelijk stiekem hebben gevoed. Hadden moeder en dochter een stilzwijgend pact gesloten, uit bescherming, afhankelijkheid of noodzaak? Eén ding is zeker: dit medische vraagstuk houdt velen al anderhalve eeuw wakker.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Ramon is freelance editor voor National Geographic. Al jong raakte hij gefascineerd door de wisselwerking tussen mens en omgeving, vooral op de meest afgelegen plekken ter wereld. Niet voor niets studeerde hij sociale geografie. Zijn favoriete uitdaging als redacteur is om complexe verhalen om te zetten in begrijpelijke teksten.
