Wie tegenwoordig het Pieterpad loopt, volgt meer dan vijfhonderd kilometer aan wandelroutes door bossen, dorpen, heidevelden en rivierlandschappen. Maar toen het pad eind jaren zeventig werd bedacht, was dat allesbehalve vanzelfsprekend. Langeafstandswandelingen bestonden in Nederland nauwelijks. Twee Groningse vriendinnen besloten daar verandering in te brengen, ondanks het feit dat een van hen naar eigen zeggen ‘hopeloos zou verdwalen’ zonder de ander.
Een wandelidee ontstaat in het Zwarte Woud
De bedenkers van het Pieterpad waren Bertje Jens (1913-2009) en Toos Goorhuis (1915-2004), twee fanatieke wandelvriendinnen die al tientallen jaren samen op pad gingen. Het idee voor het Pieterpad ontstond toen ze op hun zestigste een wandeltocht van ongeveer 240 kilometer maakten door het Zwarte Woud in Duitsland.
Zo’n lange route bestond in Nederland nog niet. Dat vonden ze eigenlijk vreemd. Waarom zou je niet van noord naar zuid door Nederland kunnen wandelen, zonder telkens terug te hoeven naar het beginpunt?
Leestip: Wandelen is populairder dan ooit, maar welke vorm past bij jouw doel?
In 1978 begonnen ze met het voorbereidende werk. Ze vroegen kaarten en wandelroutes op bij onder meer het Nivon en de ANWB, maar ontdekten al snel dat veel informatie achterhaald was. Oude zandpaden bleken verdwenen, landbouwwegen waren geasfalteerd en sommige routes liepen dood.
Twee vrouwen, één keukentafel en honderden kilometers route
Aanvankelijk zaten Bertje en Toos samen aan de keukentafel hun notities uit te werken. Al snel bleek echter dat Toos veel beter was in kaartlezen en routebeschrijvingen maken. Zij nam het topografische deel voor haar rekening. Bertje richtte zich juist op alles wat ze onderweg zagen en hoorden.
Ze had een groot oog voor natuur. ‘Als ik een wulp hoor – het mooiste vogelgeluid dat ik ken – dan word ik helemaal week,’ vertelde ze in 1981 aan Nieuwsblad van het Noorden.
Het Pieterpad was in eerste instantie helemaal niet bedoeld als nationaal wandelproject. De routebeschrijvingen waren vooral bedoeld voor vrienden en kennissen die hun tocht wilden nadoen. Toch groeide het initiatief al snel uit tot iets veel groters.
Van Pieterburen naar de Pietersberg
In 1981 verscheen de eerste officiële etappe: van Pieterburen naar Coevorden. Twee jaar later was de volledige route klaar, van het Groningse Pieterburen tot de Sint-Pietersberg bij Maastricht.
Leestip: Vergeet Schotland! In Ierland wandel je naar dezelfde uitzichten, maar zonder de drukte
Destijds was het Pieterpad nog ongeveer 465 kilometer lang. Inmiddels bedraagt de route ruim vijfhonderd kilometer. Door nieuwe woonwijken, industriegebieden en infrastructuur moest het pad meerdere keren worden aangepast. Toch bleef het uitgangspunt hetzelfde: wandelaars moesten écht ergens naartoe werken.
Geen omwegen voor toeristische plaatjes
Dat doelgerichte karakter was voor Toos essentieel. Ze ergerde zich aan wandelroutes die kilometers om liepen voor een bezienswaardigheid die uiteindelijk tegenviel. Zo gaf ze in 1985 in Trouw af op wandelroutes die je soms ‘kilometers laten omlopen om een kasteel aan te doen, dat bij nader inzien helemaal niet zo bijzonder blijkt te zijn en waarvoor je wel hele einden langs een fabriekscomplex hebt moeten sjouwen.’
Niet iedereen was het daarmee eens. De Groningse wandelaar Schelto Rubingh, die naar eigen zeggen al bijna 60.000 kilometer had gelopen, noemde het Pieterpad in 1986 in Nieuwsblad van het Noorden zelfs een ‘dure en slechte tocht’. Volgens hem draaide wandelen juist om spectaculaire natuur.
Maar juist de combinatie van afwisseling, eenvoud en het gevoel van voortgang bleek voor veel wandelaars aantrekkelijk.
Het populairste wandelpad van Nederland
Bertje en Toos deelden het Pieterpad bewust op in overzichtelijke dagetappes, zodat ook minder ervaren wandelaars het traject konden lopen. Dat principe bestaat nog steeds.
Vandaag de dag bestaat het Pieterpad uit 38 kortere of 16 langere etappes. Wie daarna verder wil, kan aansluiten op de internationale wandelroute GR5, die uiteindelijk helemaal doorloopt tot Nice aan de Middellandse Zee.
In 2006 werd in Vorden een gedenkplaat onthuld voor Bertje Jens en Toos Goorhuis. Naar schatting hebben inmiddels miljoenen wandelaars delen van hun route gelopen, een idee dat ooit begon aan een Groningse keukentafel.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
