7x begraafplaatsen met een dodelijk fraai uitzicht

Op veel plekken ter wereld liggen de doden op A-locaties: ze hebben een ‘killeruitzicht’ vanaf hun laatste rustplaats.woensdag 30 oktober 2019

Als ik op een bestemming kom waar ik nog nooit ben geweest, dan dompel ik me graag onder in het dagelijks leven. Daarom ga ik naar de plek met de grandeur van een kunstgalerie, de fascinerende verhalen van een geschiedkundig museum en het groen van een openbaar park. Ik ga naar de begraafplaats.

Net als zoveel bijzondere fascinaties begon ook mijn obsessie met begraafplaatsen toen ik een tiener was. Het enorme kerkhof vlak bij ons huis in Minneapolis werd mijn studio voor amateurfotografie, mijn bestemming voor wandelingen als ik wilde nadenken en de aangewezen plek voor allerlei avonturen in de buurt. Maar deze fascinatie bleek niet slechts een macabere periode in mijn leven te zijn. Na mijn middelbare school was ik drie jaar lang betrokken bij historisch onderzoek naar diezelfde begraafplaats, en bij het organiseren van publieksevenementen daar. En inmiddels reis ik, als Fulbright National Geographic Digital Storytelling Fellow de wereld over om mensen op dodenakkers te interviewen, van doodgravers die ooit een comfortabel kantoorbaantje hadden tot beeldhouwers die grafstenen met de hand blijven maken, ondanks het feit dat het een “uitstervend” vak is.

Ik loop als een detective over kerkhoven en lees de grafschriften om meer te weten te komen over de geschiedenis. Op het Woodlawn Cemetery in Chicago viel me een graf op waarop stond ‘Unknown Male No. 1’ (‘onbekende man nr. 1’). Terwijl ik verder langs de laan liep, liepen de nummers van de bijna identieke grafstenen op, tot ik bij ‘Unknown Female No.1 ('onbekende vrouw nr. 1’) kwam, waarna de cijfers wederom opliepen. Op graven in de buurt stond ‘4-paarden-ruiter’ en ‘Kale’. Het waren meer dan vijftig graven, allemaal met dezelfde datum van overlijden in juni 1918. Toen ik een herdenkingsmonument tegenkwam in dit deel van het kerkhof, dat bekendstaat als ‘Showmen's Rest’, werd het verhaal me duidelijk: de slachtoffers waren allemaal op een tragische zomerdag omgekomen bij een ongeluk met een circustrein.

Op het beroemde Highgate Cemetery in Londen las ik de inscriptie ‘Also of their infant children’ (‘Ook van hun pasgeboren kinderen’) op een overwoekerd familiegraf. Net als dat befaamde verhaal van vijf woorden (‘Te koop: babyschoentjes, nooit gedragen’) maakt dit korte grafschrift de werkelijkheid van de kindersterfte in de Victoriaanse tijd tastbaarder dan welk geschiedenisboek dan ook. Via grafschriften kom ik dingen te weten over het dagelijks leven, over epidemieën en emigratie, industriële bloeitijd en verval, liefde en verlies.

Maar niet alleen de grafschriften bieden een kijkje in het verleden. Door een bezoek aan een van de weinige overgebleven historische begraafplaatsen van Singapore kon ik de reusachtige bouwwerken van de moderne skyline van de stadsstaat even ‘inruilen’ voor wat er nog over is van het majestueuze regenwoud op het piepkleine eiland. Negentig procent van de bossen in het land - en het grootste deel van de historische dodenakkers - moesten plaatsmaken voor nieuwbouw in het land dat kleiner is dan New York City. Maar in Bukit Brown Cemetery, waar het gezoem van muggen, de geur van regen en de dreiging van slangen nog steeds zeer aanwezig zijn, zag ik het Singapore van voor de urbanisatie. Amateurhistorici trokken met wandelstokken de woekerende planten opzij, waardoor rijkversierde, betegelde grafzerken zichtbaar werden. Families namen me mee naar het graf van hun voorouders, waar ze koffie schonken voor de doden en gerechten achterlieten die hun voorouders waarschijnlijk lekker hadden gevonden tijdens hun leven. Ik zag hoe de apen er brutaal vandoor gingen met de achtergelaten offerandes. Hier was de dood brandstof voor het leven.

Toeristen gaan graag op zoek naar beroemde overledenen op Père Lachaise in Parijs (Jim Morrison, Oscar Wilde, Gertrude Stein), Hollywood Forever in Los Angeles (Fay Wray, Cecil B. DeMille) en La Recoleta in Buenos Aires (Eva Perón). Maar ik geef juist de voorkeur aan de ongebaande paden. Op een frisse decembermiddag stuitte ik tijdens een wandeling langs een steile rotswand in Scarborough in Engeland bij toeval op een klein kerkhof waar de schrijfster Anne Brontë lag begraven. Ze overleed in 1949 op haar 29e, nadat ze een laatste keer naar de zee was gegaan vanwege haar tuberculose. Haar laatste rustplaats heeft een stervensmooi uitzicht over zee en wordt iedere avond verlicht door de zonsondergang.

Het graf van Brontë ligt naast een afbrokkelende muur met aan de andere kant een kleine, met gras begroeide parkeerplaats. Naast de parkeerplek staan de grafstenen dicht opeengepakt. Een deel van het kerkhof heeft van de bijbehorende kerk een nieuwe bestemming gekregen zodat de kerkgangers kunnen parkeren - iets wat wel vaker voorkomt in Engeland, waar de grondvoorraad beperkt is. Het feit dat de ruimte van de begraafplaats was ingeperkt, deed me er weer aan denken dat dodenakkers geen relieken zijn. Het zijn plekken die worden vormgegeven naar gelang de persoonlijke en culturele behoeften.

Dat feit heb ik over de hele wereld teruggezien. Zo heb ik de toezichthouder van een Londense begraafplaats geïnterviewd die graven en grafstenen die al lange tijd niet meer worden bezocht, opnieuw gebruikt. Ik bezocht een begraafplaats in Jakarta in Indonesië, een megastad met meer dan tien miljoen inwoners en minder dan tien procent groene ruimte, waar kinderen aan het vliegeren waren en verkopers etenswaar en koffie verkochten tussen de graven; dankzij de enorme behoefte aan openbare ruimte was er weinig te merken van de typische, plechtige sfeer op een begraafplaats voor moslims.En op het Arnos Vale Cemetery in het Engelse Bristol scande ik met een augmented-reality-app over sommige graven, waarna ik op het scherm werd begroet door spookvertellers.

Rond Halloween zijn er allerlei karikaturen van kerkhoven te zien. Maar ik zou iedereen willen aanmoedigen om begraafplaatsen niet te zien als een plek van de dood, maar juist als een plek van het leven. Kom meer te weten over de rituelen rond de dood op je reisbestemming, en ga erheen, als dat mag en kan. Bedenk dat er in de loop van de geschiedenis sommige overledenen niet mochten worden begraven op kerkhoven, vanwege hun religie, ras of armoede, en kijk wie er wel - en niet - te vinden zijn. Voel de kracht van kameraadschap terwijl je naast een gedeelde graftombe staat van een vakbond, zoals die van de Butcher’s Benevolent Society op Lafayette Cemetery No. 2 in New Orleans. Of misschien heb je geluk en vind je een grappige tekst op een grafsteen, zoals die op Oak Hill Cemetery in Washington, D.C: ‘We finally found a place to park in Georgetown!’ (‘Hebben we eindelijk toch een parkeerplek gevonden in Georgetown!’)Zie begraafplaatsen voor wat ze zijn: plekken voor de levenden.

Katie Thornton schrijft over de dood (en het leven) op itskatiethornton.com.
 

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

griezel verder

Halloween
Halloween

Halloween

Zombies: bestaan ze echt? Spookachtige ruïnes, eenzame gevangenissen en spooksteden... National Geographic verzamelt alle Halloween-verhalen voor je.
24x de griezeligste bestemmingen ter wereld
24x de griezeligste bestemmingen ter wereld
24 foto's
24x de griezeligste bestemmingen ter wereld
Verken deze spookachtige plekken. Op eigen risico…
De 10 beste spooksteden ter wereld zullen je verrassen

De 10 beste spooksteden ter wereld zullen je verrassen

De uitgestorven straten en vervallen gebouwen van spooksteden bieden een luguber inkijkje in gemeenschappen die ooit floreerden.
Lees meer