Extreem weer bedreigt een van de grootste watervallen op aarde

De Victoriawatervallen behoren tot de meest ontzagwekkende natuurspektakels ter wereld, maar wat gebeurt er als de regio waarin ze liggen steeds droger en warmer wordt?vrijdag 21 februari 2020

De Victoriawatervallen behoren tot de grootste en meest ontzagwekkende watervallen ter wereld.

Over de volle breedte van de rivier de Zambezi – ruim 1,7 kilometer – valt al het water van deze waterweg over de rand van een plateau van vulkanisch gesteente en stort zich van een hoogte van 128 meter in de diepte. Het natuurgeweld veroorzaakt een nevel die op bijna vijftien kilometer afstand is te zien en ook de reden is waarom de plaatselijke bevolking de watervallen de naam ‘Mosi-oa-Toenja’ heeft gegeven: ‘de rook die dondert’.

Maar nadat de Zambezi gedurende twee miljoen jaar langzaam maar zeker zijn bedding in dit plateau in het grensgebied van Zambia en Zimbabwe heeft uitgesneden, wordt de rivier nu in zijn voortbestaan bedreigd door extreme schommelingen in de hoeveelheid regenval, als gevolg van de klimaatverandering.

Rond de Victoria Falls wordt het steeds droger en warmer. Hoewel de jaarlijkse hoeveelheid neerslag in de regio vrijwel onveranderd is gebleven, valt die regen nu in een korter tijdsbestek. Ook de temperaturen in het gebied stijgen. In een artikel dat in juli 2018 verscheen, schreef de Zuid-Afrikaanse onderzoeker Kaitano Dube dat de gemiddelde maximumtemperatuur in de maand oktober tussen 1967 en 2017 met 3,7 graden is gestegen. Vorig jaar beleefde de regio zijn zwaarste droogte in een eeuw tijd, waardoor de watervallen in december tot niet meer dan een stroompje waren geschrompeld.

Het extreme weer bedreigt niet alleen de majestueuze pracht van de Victoriawatervallen, maar ook de gezondheid van de plaatselijke natuur en economie. Volgens The Guardian heeft de recente droogte geleid tot onderbrekingen in de elektriciteitsvoorziening, want zowel Zambia als Zimbabwe betrekt stroom van de waterkrachtcentrale van Kariba, verder stroomafwaarts in de Zambezi.

Water voor het leven

Aan weerszijden van de Victoriawatervallen en op het tegenover gelegen plateau – de uitgedroogde versie van de watervallen, in spiegelbeeld – zorgt de opstuivende nevel voor de instandhouding van een regenwoudachtig ecosysteem, met mahoniestruiken, vijgen- en palmbomen en andere plantensoorten.

De grens tussen Zambia en Zimbabwe loopt door het midden van de Zambezi, en aan beide zijden van de rivier liggen nationale parken. In deze reservaten vormen de kloven en klippen die verder stroomafwaarts liggen, het voornaamste jachtterrein van roofvogels als valken en Indische zwarte arenden.

Ook de mens maakt al sinds het begin ter tijden gebruik van deze watervallen. In de buurt van het plateau zijn stenen werktuigen van de vroege mensensoort Homo habilis gevonden, waaruit blijkt dat onze voorouders hier al twee miljoen jaar geleden leefden. ‘Modernere’ werktuigen getuigen van nederzettingen die stammen uit het tijdperk van het Mesolithicum, zo’n 50.000 jaar geleden.

Modern toerisme

Vandaag de dag is het toerisme van cruciaal belang voor de plaatselijke economie. Elk jaar trekken de Victoriawatervallen meerdere honderdduizenden bezoekers uit de hele wereld. Om al die toeristen van dienst te zijn, zijn overal rond de watervallen hotels, restaurants, campings en andere toeristische voorzieningen verrezen.

De pracht van de Victoriawatervallen is het pure natuurgeweld, maar het gebied loopt het risico om te worden overspoeld door toeristische projecten: nog meer resorts, hotels en, niet ver van het plateau, misschien een nieuwe stuwdam, waardoor meerdere natuurgebieden in de lager gelegen kloven onder water zouden komen te staan. Plaatselijke touroperators in het gebied verzorgen alle mogelijke activiteiten, van helikoptervluchten over de watervallen tot bungeejumping vanaf de klippen ernaast, en het is een uitdaging om bij het organiseren van deze activiteiten de kwaliteit van de bezoekerservaring te waarborgen.

Dit artikel werd oorspronkelijk in het Engels gepubliceerd op NationalGeographic.com

lees verder

Bommetjes maken in Devil’s Pool, Victoriavallen

Een duik nemen in een natuurlijk zwembad aan de afgrond van de Victoriavallen is een onvergetelijke ervaring. Devil’s Pool staat voor swimming on the edge.
Werelderfgoed

Werelderfgoed

6 foto's
Werelderfgoed: 6x de Victoriawatervallen
Over de volle breedte van de rivier de Zambezi – ruim 1,7 kilometer – stortten de Victoriawatervallen zich over de rand van een klip in de diepte. Hun plaatselijke naam, Mosi-oa-Toenja, kan worden vertaald als  ‘de rook die dondert’.
Lees meer