De wereldwijde verspreiding van het coronavirus hindert reizigers. Blijf op de hoogte van de wetenschap achter de uitbraak>>

Interview: Tom Waes blijft thuis

Ook beroepswereldreizigers komen in deze tijd niet ver. Waar eerder landen hun grenzen voor hem en zijn cameraploeg openden, moest tv-maker en acteur Tom Waes nu ook genoegen nemen met avonturen in eigen land.

Gepubliceerd 15 mrt. 2021 15:16 CET
Ook beroepswereldreizigers komen in deze tijd niet ver. Waar eerder landen hun grenzen voor hem en ...

Ook beroepswereldreizigers komen in deze tijd niet ver. Waar eerder landen hun grenzen voor hem en zijn cameraploeg openden, moest tv-maker en acteur Tom Waes nu ook genoegen nemen met avonturen in eigen land. ‘Ik heb, enigszins onverwacht, ervaren hoe fijn reizen dicht bij huis kan zijn.’

Foto van SEBASTIAAN BEDAUX (portret), VRT

Dit artikel is verschenen in National Geographic Traveler 2/2021.

In het mausoleum van ayatollah Khomeini in Iran, Reizen Waes 2013.

Foto van Reizen Waes

Het is een druilerige dag in Antwerpen, de lucht een composiet van grauw en grijs dat vlak boven onze hoofden richting het stadscentrum zweeft. Vanuit Tom Waes’ keuken, op de twintigste verdieping van een imposante woontoren, valt zelfs zulk weer te pruimen. Af en toe beukt de winterzon door het wolkendek en verlicht vluchtig de toren van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. ‘Ik geniet nog elke dag van dit uitzicht,’ vertelt de populaire presentator, die vorig jaar de beroemdste inwoner van Linkeroever werd. Linkeroever geldt als het Brooklyn van ’t Stad, zoals Antwerpen wel wordt genoemd. Een tikkeltje minder hip weliswaar, maar eveneens aan de overkant van het water, badend in relatieve rust. Een ietwat surrealistische plek met een strand, een frietkot en een jachthaven, waar hoogbouw en natuurgebied verdacht vredig co-existeren. Linkeroever is ook al jaren mijn thuisbasis. Tom is mijn buurman van een drietal straten verderop. En we delen meer dan een bakker en een supermarkt: van tijd tot tijd duiken we samen de natuur in, gewapend met camera en zoomlens, op zoek naar die ene rode ibis die een tijd geleden uit een nabijgelegen dierentuin is ontsnapt. Zonder succes overigens, maar dat deert ons hoegenaamd niet. ‘Als ik ooit stop met televisie maken, dan wil ik me verdiepen in de fotografie. Ik hou van natuur- en portretfotografie en heb zelfs al een aantal van mijn eigen prints verkocht aan een galeriehouder. Ik vind het alleen jammer dat ik tijdens mijn reizen voor Reizen Waes zelden de tijd vind om een goede foto te maken. Bijzondere plekken zijn er genoeg, tijd helaas niet. Maar ooit komt daar verandering in, wanneer mijn grote zeilavontuur een feit is.

Op weg naar Chihuahua, Mexico, 2015.

Foto van Reizen Waes

Je grote zeilavontuur? Zeilen Waes?

‘Waarom niet? Met een zeilbootje de zeven zeeën verkennen, dát is de grote droom. Zo’n wereldreis per boot spookt al heel lang door mijn hoofd. Het enige probleem: ik kan niet zeilen (lacht). Dat moet ik dus nog leren. Ik ga wel regelmatig mee met mensen die een zeilboot hebben. Zo zijn we vorig jaar van Sicilië naar Valencia gevaren, en verder naar Formentera. Ik nam de nachtwachten voor mijn rekening, helemaal alleen. Geweldig vond ik dat. De vrijheid van dat zeilen spreekt me enorm aan. Wordt het te druk in een pittoresk baaitje? Dan vaar je naar het volgende. Simpel. Voor mijn eigen reis heb ik trouwens wel een andere route in gedachten. Ik hou van desolate plekken. Ik zou richting Noorwegen vertrekken, oversteken naar Spitsbergen, dan richting Faeröer, IJsland en Groenland, verder naar Nova Scotia, dan langs de kust naar beneden tot in Panama, weer omhoog tot Alaska, eventueel de Noordwestelijke Doorvaart, of anders via Rusland, Japan en de Filipijnen weer terug. Dat zou een reis van enkele jaren zijn, dat besef ik, maar ik ga het wel doen. In mijn hoofd krijgt dit avontuur al vorm: ik ken het parcours, ik weet wat ik wil doen, ik beleef al voorpret. Nu moet ik naar stap één: de boot. Ik wil een aluminium zeilboot, maar hoeveel kost zo’n ding, hoe ga ik dat betalen, wanneer is die klaar? En ook niet onbelangrijk: kan ik er een tv-programma op maken? Het is in elk geval wel een ecologisch verantwoorde manier om de wereld te zien.

Haast even ecologisch is een Reizen Waes in eigen land. Al was Reizen Waes: Vlaanderen er toch nooit gekomen zonder corona, geef toe.

Klopt. Zonder corona ging dit seizoen van Reizen Waes over Japan, Saoedi-Arabië, de Appalachen, Jemen… We waren net klaar met de opnamen voor Japan toen Saoedi-Arabië plots z’n grenzen sloot omwille van corona. Een maand later zouden we naar Amerika gaan, maar daar stak Trump een stokje voor. Vrij snel hadden we door: dit wordt niks. En niet veel later groeide het idee van een Reizen Waes in eigen land. Waar ik overigens onmiddellijk achterstond. Ik was een van de weinigen op de redactie die niet in paniek waren. Ik wist dat het bij Reizen Waes niet zozeer om de bestemming ging, maar om een vijftal toffe ontmoetingen per aflevering. Als we dat hier niet konden vinden, zou het toch maar triest gesteld zijn met België. Toegegeven: het programma zit anders in elkaar. We zitten hier niet in een oorlogszone, we hebben geen ontplofte kernreactoren of hevige stammenoorlogen. Waar we in het buitenland weleens lachen met een mafkees die een kelder bouwt om zombies tegen te houden, kon dat hier natuurlijk niet. De toon is dus een tikkeltje aangepast, maar de afleveringen zitten nog steeds boordevol verrassingen, interessante ontmoetingen, opvallende plekken en culinaire ‘delicatessen’ (lacht).

Tom was in 2013 de eerste westerling die in Turkmenistan een reisdocumentaire mocht draaien.

Foto van Reizen Waes

Wat die "delicatessen" betreft maakt Vlaanderen zelfs indruk. Ik geloof dat je die Chinese virgin boy eggs, eieren gekookt in kinderurine, met meer smaak verorberde. 

‘Het is ondertussen een gimmick geworden in Reizen Waes. Overal waar ik kom, krijg ik iets smerigs voorgeschoteld. De redacteur van het productiehuis die mij dit al jaren aandoet, kreeg nu eindelijk een koekje van eigen deeg. In West-Vlaanderen moest ik – en hij daarna ook – namelijk aan de ‘vette derms’. Ik kan je eerlijk zeggen: van alle ranzige dingen die ik wereldwijd al gegeten heb, spannen deze varkensdarmen de kroon. Dat smaakte naar stront. Ik heb echt niks tegen ingewanden als delicatesse, maar dit ging te ver.

In coronatijden hebben heel wat mensen hun eigen streek (her)ontdekt. Welk stukje Vlaanderen vond jij heel bijzonder?

‘Het viel me op dat er zelfs in Vlaanderen nog heel wat natuurpracht te vinden is. Zo was ik behoorlijk onder de indruk van het Heuvelland in West-Vlaanderen, een streek die ik helemaal niet kende. Of het Nationaal Park Hoge Kempen in Limburg, overigens het enige nationale park in Vlaanderen, in heel België zelfs. Ondertussen ben ik daar al twee keer opnieuw naar toe gegaan om te hiken. Het doet me wat denken aan Alaska, op weg naar die bus van Into the Wild*. Ook fantastisch was het duiken in de Noordzee. Ik had me daar altijd een soort troebele soep bij voorgesteld. Mijn verbazing was dan ook groot toen ik er het water in ging. Wat mij betreft blijft Reizen Waes: Vlaanderen moeiteloos overeind in een reeks met Reizen Waes en Reizen Waes: Europa. Sowieso geeft geen enkele van die reeksen een antwoord op de vraag ‘waar moet ik heen?’. De bestemming is bijzaak, het geheim van Reizen Waes zit ’m in de ontmoetingen.

*De Into the Wild bus is in de zomer van 2020 door de autoriteiten weggehaald omdat te veel toeristen die de bus met eigen ogen wilden zien, op weg erheen in de problemen raakten.

Tom liet zich in 2015 zonder cameraploeg droppen in Alaska.

Foto van Reizen Waes

Stel dat 2021 opnieuw een jaar wordt waarin we nog niet volledig vrijuit kunnen reizen. Op naar een Reizen Waes: Wallonië? Of een Reizen Waes: Nederland?

‘Had allebei gekund, maar ik kan je verklappen dat we momenteel een Reizen Waes: Nederland voorbereiden. Op verzoek van de VPRO trouwens. Dat wordt nog een evenwichtsoefening, want als we dit zouden maken voor de Vlaamse televisie, zouden we het niet zo erg vinden af en toe met de Hollanders te lachen. Nu maken we het voor de Nederlandse tv en wordt het daarna uitgezonden in België. Toch een ander gegeven. Maar ik denk dat we met Reizen Waes: Vlaanderen een goede toon gevonden hebben.’

Vorig jaar maart ging België voor het eerst in lockdown. Hoe was dat voor een workaholic als jezelf?

‘Het is raar om toe te geven, met zo veel doden door corona, maar die verplichte rust van drie maanden deed me deugd. Ik zal niet zeggen dat ik op een burn-out afstevende, maar ik zat vlak voor corona toch op mijn tandvlees. Vroeger deed ik gewoonweg te veel. Ik speelde van maandag tot donderdag in Undercover, zat op vrijdag nog in een of andere tv-quiz, bereidde in het weekend een nieuwe reeks voor. Op een bepaald moment trok ik het niet meer. Nu houd ik alles gescheiden: een paar maanden Reizen Waes, dan neem ik vakantie, dan een aantal maanden Undercover en weer even vrij. Zo staat mijn agenda nu al tot midden 2022 vol. Pas daarna kunnen we eens nadenken over die boot.

Op jacht naar de muskusrat, een vergeten Oost-Vlaamse lekkernij, Reizen Waes 2021.

Foto van Reizen Waes

Heb jij zelf nog een lijstje met landen die je absoluut nog wil zien? Hoeveel landen heb je trouwens al afgevinkt?

Ik heb ooit eens geteld in hoeveel landen ik ondertussen ben geweest. Dat waren er minder dan je zou denken. [Hij gaat het lijstje af en telt opnieuw.] 84, 85 en… 86. Klaar. Minder dan de helft van alle landen ter wereld. Wat nog hoog op mijn lijst staat, is Antarctica. Daar zou ik met een stevige aluminium boot heen kunnen (lacht), via Ushuaia en Zuid-Georgia. Naar Paaseiland wil ik ook graag, lijkt me ook een prima bestemming om met de boot te doen. Of Christmas Island bij Australië. Ik herinner me dat Boudewijn Büch er een keer geweest is en dat het eiland werd overspoeld door rode krabben. Daar zou je een perfecte Reizen Waes kunnen maken.

Je bent op heel wat plekken geweest die de gemiddelde reiziger links laat liggen. Soms terecht. waar zou je zelf nooit meer heen willen?

‘Noord-Korea. Hoe langer ik daar zat, hoe kwader ik werd. Je wordt daar constant voorgelogen, krijgt een beeld voorgeschoteld dat helemaal niet overeenstemt met de werkelijkheid en wordt er als buitenstaander in de gaten gehouden. Je moet het misschien wel een keer gezien hebben, al was het maar om tegen die gidsen te blijven zeggen wat er allemaal gaande is in de rest van de wereld. Want ze hebben werkelijk geen flauw idee. Ook niet onbelangrijk: het eten is er vreselijk, omdat ze er niks hebben, terwijl de Zuid-Koreaanse keuken zo fantastisch is.

Waar ik wel heel graag opnieuw heen wil: Groenland, Alaska, Canada, IJsland en Spitsbergen. Ik heb mijn hart blijkbaar verloren aan het noorden. Je kunt je daar ook beter wapenen tegen het klimaat. Heb je het koud, trek je wat meer aan. Zit je in de jungle, dan heb je op een gegeven moment toch al alles uitgetrokken en zit je nog te sterven van de hitte en hoge luchtvochtigheid. Als ik Colombia nu zou voorstellen aan mijn vaste ploeg hoor ik ze in gedachten al zuchten: vochtig, heet, insecten, slangen… Dat is echt geen lachertje. Ik herinner me dat we in Zuid-Soedan, na een slopende autorit, afgepeigerd in ons hotel aankwamen. Toen ik het licht in mijn kamer aandeed, zag ik honderden kakkerlakken wegvluchten. Uit de muur kwam een tuinslang – de douche dus – met daaronder een wirwar van elektrische draden. Dan droom je soms van bestemmingen als Groenland of Canada.’

Snap ik. Maar dan nog is het heel waardevol om te weten hoe de wereld in elkaarzit en dat afzien er ook bij hoort.

Volledig mee eens. De rijkdom die reizen – maar dan echt reizen, niet op vakantie naar een all-inclusive resort – biedt, is immens. Het vormt je en verschaft je inzichten. Reizen leert je genuanceerder nadenken. Ik kijk nu bijvoorbeeld heel anders naar vluchtelingen. Ik weet namelijk waar ze voor vluchten. Je leert zulke zaken ook alleen maar door er te zijn en alles met eigen ogen te zien. Ter plekke vraag ik me vaak af: stel dat je hier geboren bent, in Sierra Leone, Bangladesh of Zuid-Soedan, hoe ziet de wereld er dan uit? Ondertussen zitten wij maar te zeuren over corona.

Noord-Korea, een plek die Tom Waes geen tweede keer wenst te bezoeken.

Foto van Reizen Waes

Ben jij weleens in een gevaarlijke situatie terechtgekomen tijdens je reizen?

Ik ben geen oorlogsjournalist, dus dat soort gebieden proberen we wel te vermijden. Maar ik ben zeker weleens bang geweest. In Zuid-Soedan bijvoorbeeld, waar we ’s nachts reden tussen Bor en Djoeba en om de dertig kilometer werden tegengehouden door een knetterstoned veertienjarig kereltje met een kalasjnikov. En telkens moet je geld of sigaretten aanbieden en hopen dat er niks ergs gebeurt. In Venezuela, in de favela van mijn gids, voelde ik me ook niet op mijn gemak. Op een bepaald moment stonden vier gewapende kerels naar ons te kijken. We moesten op de vlucht. Ondertussen zijn we wel ervaringsdeskundigen, je voelt heel snel wanneer de sfeer kantelt en je er beter vandoor kunt gaan. In Iran voelde ik het ook: iemand van de overheid achtervolgde ons. In elke stad die we bezochten, kwamen we hem weer tegen. In Noord-Korea, Turkmenistan en Zuid-Ossetië gebeurde iets vergelijkbaars.

De laatste jaren heb je wel meer gedaan dan Reizen Waes, en eigenlijk bleek alles, van Tomtestosterom (te bekijken op vrtnu.be) tot Undercover - een schot in de roos. Op welk programma ben je heel trots?

‘Weet je dat ik ooit in een productiehuis ben begonnen met het ronddragen van oude cassettes? Voor een tv-programma moest ik op zoek naar toffe fragmenten uit oude quizzen. Omdat ik daar goed in was, mocht ik een keertje mee brainstormen met de redactie. Zo ben ik op eindredactie terechtgekomen. En op een gegeven moment kreeg ik een kans op televisie. Mensen denken vaak dat ik een carrièreman ben, maar ik heb dit leven eigenlijk nooit nagestreefd. Ik deed gewoon mijn ding en deed dat graag. Dat de meeste van mijn programma’s het zo goed doen, is natuurlijk fijn, maar ik ben er geen ander mens van geworden. Als ik in de spiegel kijk, zie ik nog steeds dezelfde Tom van zoveel jaar geleden. Misschien ligt daar het geheim wel. Maar om op je vraag te antwoorden: ik ben het trotst op Tomtesterom, en dan vooral de aflevering over de beklimming van El Capitan in Californië en die over mijn deelname aan de Marathon Des Sables in de Sahara. Ook hebben we in 2017 een speciale Reizen Waes gemaakt, Reizen Waes 12-12, om de goededoelenactie Hongersnood 12-12 van Plan International België te steunen. Daarvoor zijn we naar het noorden van Oeganda gevlogen, om het traject te volgen van een jonge vluchteling uit Soedan. Dankzij die aflevering is er achthonderdduizend euro extra opgehaald in Vlaanderen. Toen besefte ik voor het eerst: wat wij maken, doet er echt toe.

Sebastiaan Bedaux reist en schrijft wanneer dat kan, maar voelt voor Traveler ook regelmatig een meer of minder bekende reiziger aan de tand. Hij deelt zijn werk ook op Instagram: @sbedaux

Dit artikel is verschenen in National Geographic Traveler 2/2021.

Over Tom Waes

Tom Waes (1968) heeft in zijn thuisland België een grote staat van dienst als programmamaker en presentator. Zijn programma Reizen Waes (2013-nu), waarin hij landen aandoet die de meeste toeristen liever overslaan, wordt sinds 2014 ook in Nederland uitgezonden. Waes heeft bovendien drie (schlager)singles op zijn naam staan en diverse (al dan niet ondertussen verbroken) records: schansspringen en zo snel mogelijk pizza eten. Ook deed hij een poging zwemmend Het Kanaal over te steken van Dover naar Calais – na 22 kilometer moest hij zijn tocht staken. Daarnaast is hij een niet onverdienstelijk acteur: in de serie Undercover (2019-nu, Netflix) vertolkt hij de rol van Bob. De opnamen van het derde seizoen van die serie zijn afgerond; wanneer de reeks is te zien, is nog niet bekend.

Reizen Waes: Vlaanderen is terug te kijken via NPO3, npo3.nl/reizenwaes

Lees meer

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacyverklaring
  • Cookiebeleid
Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2017 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.