Het afgelegen Tassili n’Ajjer is het grootste nationaal park van Afrika, en toch is de kans groot dat je er nog nooit van hebt gehoord. Het park in het zuidoosten van Algerije omvat de restanten van een gigantisch precambrisch zandsteenplateau en strekt zich uit over een gebied van ruim 7200 vierkante kilometer, van het midden van de Sahara tot de grens met Libië en Niger.
Het park is een paradijs voor geologen en bestaat uit griezelige rotsformaties omgeven door oranje duinen. Door erosie is het zandstenen landschap uitgesleten en staat het bol van de abstracte sculpturen met soms dierlijke vormen.
Maar deze stenen bossen zijn niet het hele verhaal. Tassili is niet alleen een intrigerende plek vanwege de indrukwekkende rotspartijen, maar ook door wat eerdere generaties op die rotsen achterlieten.
Rotskunst van Tadrart Rouge
Een van de mooiste delen van het park is Tadrart Rouge, bereikbaar met tours in een 4x4 vanaf het oasedorp Djanet, op 2,5 uur vliegen van de Algerijnse hoofdstad Algiers. Bijna overal waar de tourgidsen – vrijwel allemaal leden van de Toeareg, een nomadisch Berbervolk dat leeft in de Sahara – de auto stilzetten, zien bezoekers eeuwenoude graveringen en schilderingen op de stenen.
De Franse archeoloog Henri Lhote, die in de jaren vijftig veel van Tassili’s vijftienduizend rotskunstwerken documenteerde maar later werd bekritiseerd vanwege zijn roekeloze werkmethode, noemde de regio ‘het grootste prehistorische rotskunstmuseum ter wereld’.
Op de opvallendste rotstekeningen staan grote zoogdieren afgebeeld die nu vooral voorkomen ten zuiden van de Sahara, zoals olifanten, giraffen, neushoorns en nijlpaarden. Waarschijnlijk was het klimaat in de woestijn twaalfduizend tot vijfduizend jaar geleden veel natter dan nu, waardoor het gebied groener was en deze dieren er wisten te overleven.
Afbeeldingen van huilende koeien
Ook de klimaatverschuiving die vervolgens plaatsvond, is terug te zien in de rotskunst in Tassili n’Ajjer. Zo wijzen gedetailleerde afbeeldingen van bonte runderen op de transitie van het leven als jager-verzamelaars naar mobiele veeteelt. Voor veel afbeeldingen uit deze ‘bovidische’ periode gebruikten de kunstenaars verf die ze maakten uit een mengsel van verpulverde steen en koeienbloed.
Een uitzondering is een van de beroemdste kunstwerken van het nationaal park. Op een afgelegen uitloper, vlak bij de weg die Djanet verbindt met de Libische grens, is een gravering te zien die bekendstaat als de ‘huilende koeien’. Het werk toont een groep veedieren in vloeiende, kalligrafische lijnen.
De koeien richten hun blik naar de kijker, en bij elk van de dieren zit een grote traan onder een van de ogen. Volgens lokale legenden staat de kudde symbool voor de angst van de herders toen er steeds minder regen viel, en de vegetatie die duizenden jaren lang had gegroeid in de Sahara begon te verdwijnen.
Zelf op reis in Tassili n’Ajjer
Je kunt dit erfgoed ook zelf aanschouwen. Tours naar Tassili n’Ajjer duren gemiddeld vijf tot zeven dagen. Elke dag halen Toeareggidsen bezoekers op van het vliegveld van Djanet om naar Tadrart Rouge te gaan. Een team bestaat uit een gids, chauffeur en kok, en komt inbegrepen met kampeermaterialen, eten en water. Een zevendaagse tour met Fancy Yellow, inclusief binnenlandse vluchten, kost zevenhonderd euro per persoon.
Wie meer tijd heeft, kan ook nog een bezoek brengen aan het andere hoogtepunt van de Algerijnse Sahara: Nationaal Park Ahaggar. Deze bijzondere bergketen met vulkanische basalten pinnen is bereikbaar van het dorp Tamanrasset, op 45 minuten vliegen van Djanet.
