Vandaag verandert het Spaanse Buñol in een rood slagveld: duizenden mensen bekogelen elkaar tijdens La Tomatina met tomaten. Het wereldberoemde festival trekt inmiddels bezoekers van over de hele wereld, maar begon volgens de bekendste overlevering ruim tachtig jaar geleden met iets veel kleiners: een opstootje tussen een paar jongeren. Hoe groeide een spontane voedselstrijd uit tot een van de opmerkelijkste festivals van Spanje?
Hoe een opstootje uitgroeide tot La Tomatina
Voor het ontstaan gaan we terug naar woensdag 29 augustus 1945. De inwoners van het Spaanse dorpje Buñol, op een halfuur rijden van Valencia, zijn uitgelopen om de gigantes y cabezudos te verwelkomen. De optocht is een jaarlijks terugkerend hoogtepunt waarbij mensen verkleed als ‘reuzen en groothoofden’ door de straten trekken.
Tot zover niets ongewoons aan de stoet van dat jaar. Maar dan gooit een opstootje tussen een aantal tieners roet – of eigenlijk pulp – in het eten... Althans, zo wil de bekendste overlevering dat La Tomatina begon.
In een poging het geschil in zijn voordeel te beslechten, grijpt een van de jongens naar groente en fruit van het marktkraampje naast zich om de ander mee te bekogelen. Een jaar later zouden jongeren het tafereel bewust hebben herhaald; een traditie lijkt geboren.
In de jaren erna wordt het tomatengooien een terugkerend ritueel in Buñol en neemt het aantal deelnemers gestaag toe. Helemaal zeker is die ontstaansgeschiedenis niet: over de eerste Tomatina, zoals het feest al snel wordt gedoopt, doen verschillende verhalen de ronde.
Een andere lezing gaat ook uit van rebellerende jongeren in de hoofdrol: een paar jongens uit het dorp zouden boos zijn geweest omdat ze niet mochten deelnemen aan de gigantes y cabezudos-optocht. Uit protest zouden ze de voorbijtrekkende stoet hebben bekogeld met tomaten.
Waarom La Tomatina jarenlang verboden was
Hoe het ook zij: het tomatengooien werd een blijvertje. Daar gingen nog wel wat jaren overheen. In de jaren vijftig probeerden de autoriteiten het feest te verbieden. Deelnemers die toch met tomaten gooiden, riskeerden arrestatie.
In 1957 protesteerden inwoners met een symbolische ‘begrafenis van de tomaat’, compleet met doodskist. Niet veel later werd het feest opnieuw geïntroduceerd. Vanaf de jaren tachtig ging de gemeente de tomaten zelfs aanleveren voor de deelnemers.
Zo ziet La Tomatina er vandaag uit
Tegenwoordig trekt een van de bekendste voedselgevechten ter wereld duizenden deelnemers. Zij gaan elkaar te lijf met tomaten die speciaal voor het festival worden aangevoerd en niet meer voor de reguliere verkoop bestemd zijn.
Wie het niet kan laten om van de pulp te snoepen, moet snel zijn: de strijd duurt doorgaans een uurtje en na afloop wordt de rode drek met grote hoeveelheden water uit de straten gespoten.
Staat rood jou goed en wil je La Tomatina met eigen ogen aanschouwen? Vandaag, woensdag 26 augustus 2026, barst La Tomatina opnieuw los in Buñol. Het festival vindt traditioneel plaats op de laatste woensdag van augustus. Wie zelf wil deelnemen, heeft een toegangsbewijs nodig: vanwege de enorme belangstelling is het aantal deelnemers begrensd.
Wie vooral wil kijken, kan ook zonder zich in de tomatenpulp te storten de bijzondere traditie in Buñol meemaken. Ben je van plan zelf het strijdtoneel te betreden? Dat kan, iedereen mag deelnemen. Trek oude kleren aan; tomaat was je nogal lastig uit je kleding...
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Kevin is als Managing Editor Digital verantwoordelijk voor de digitale kanalen van National Geographic. In zijn vrije tijd reist hij het liefst naar bestemmingen die de meeste toeristen doorgaans mijden, zoals Transnistrië, Mongolië of Iran. Daarnaast gaat hij graag op pad met zijn camera en probeert hij nieuwe sporten uit.
