In België en Nederland worden steeds minder kinderen geboren. De vruchtbaarheidscijfers liggen op een historisch dieptepunt: 1,47 in België en 1,43 in Nederland. In Zuid-Korea is die ontwikkeling al veel verder gevorderd: daar zakte het vruchtbaarheidscijfer tot onder de 0,8, het laagste ter wereld. Wat zit er achter die extreme daling? En staat Europa eenzelfde ontwikkeling te wachten?
Genderongelijkheid en de Koreaanse arbeidsmarkt
In 2025 publiceerde de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) een uitgebreid rapport dat de oorzaken van deze opvallend lage vruchtbaarheidscijfers in kaart brengt. Daaruit komen meerdere factoren naar voren die het vruchtbaarheidscijfer drukken, maar er loopt een duidelijke rode draad doorheen: door de huidige werkcultuur en genderongelijkheid zijn werk en een gezin moeilijk te combineren.
Leestip: Op deze huwelijksmarkt in Shanghai spelen ouders voor cupido
In Zuid-Korea heersen nog altijd traditionele rolpatronen, zowel thuis als op de werkvloer. Vrouwen verdienen gemiddeld minder dan mannen, en ook binnen het gezin wordt de man vaak gezien als kostwinner en de vrouw als primaire verzorger van kinderen en het huishouden.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Daar komt bij dat de Koreaanse arbeidsmarkt wordt gekenmerkt door veeleisende banen en weinig flexibiliteit. Na lange werkdagen blijft er vaak weinig tijd en energie over voor een gezin, en minder werken of eerder naar huis gaan is zelden een optie. Deze combinatie zorgt ervoor dat veel vrouwen in de praktijk weinig keuze hebben: krijgen ze kinderen, dan moeten ze vaak stoppen met werken of een stap terug doen in hun carrière.
Veranderende levenskeuzes en stijgende kosten
Voor veel vrouwen is de stap om kinderen te krijgen daardoor minder vanzelfsprekend dan vroeger. Waar vrouwen in de jaren zestig nog weinig kansen hadden op de arbeidsmarkt en toegang tot (hoger) onderwijs beperkter was, zijn er in het huidige Zuid-Korea meer mogelijkheden.
Die verandering zie je terug in hoe jonge generaties hun leven inrichten. Steeds meer vrouwen kiezen ervoor om die kansen te benutten: ze bouwen een carrière op en streven naar financiële zelfstandigheid. Het gevolg: ze trouwen later, minder vaak en krijgen vaker geen kinderen.
Leestip: Hoe de hoogbejaarde haenyeo-duiksters minutenlang onder water blijven zonder zuurstofflessen
Naast deze veranderende keuzes speelt geld een steeds grotere rol. De kosten van levensonderhoud zijn in Zuid-Korea sterk gestegen, waardoor kinderen krijgen voor veel gezinnen financieel lastig wordt. Vooral onderwijs weegt zwaar: in de competitieve samenleving volgt bijna tachtig procent van de schoolkinderen privébijles, goed voor ongeveer tien procent van het gezinsinkomen.
Beleid krijgt het tij nauwelijks gekeerd
Als de huidige trends in Zuid-Korea doorzetten, zijn de gevolgen ingrijpend. De bevolking zal in de komende zestig jaar halveren, en tegen 2082 bestaat naar verwachting bijna zestig procent uit 65-plussers. De verhouding tussen werkenden en gepensioneerden verschuift daarmee sterk, wat extra druk legt op het socialezekerheidsstelsel en de zorg.
De Zuid-Koreaanse overheid probeert de dalende vruchtbaarheidscijfers al jaren te keren met een reeks maatregelen. Ouders krijgen financiële steun, bedrijven moeten ouderschapsverlof deels doorbetalen en het vaderschapsverlof is uitgebreid.
Leestip: Wanneer ben je officieel ‘oud’? Dit zeggen wetenschappers over ouderdom
Op korte termijn lijkt er sprake van een kleine opleving: door tijdens de coronapandemie uitgestelde huwelijken en geboortes steeg het aantal geboortes in 2024 tijdelijk met 3,6 procent. Maar of het hier om een structurele trend gaat? Bevolkingsdeskundigen waarschuwen dat dit waarschijnlijk een eenmalig inhaaleffect is. Tot nu toe hebben beleidsmaatregelen dus nog niet het beoogde effect.
Of Europa een even extreme daling zal meemaken, is onwaarschijnlijk. Wetenschappers verwachten dat het Europese gemiddelde richting 2100 nog iets verder daalt, maar boven de grens van gemiddeld één kind per vrouw blijft.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
