Deze week werd bekend dat de Amerikaans-Nederlandse activiste Ruth Pakaluk (1956-1998) is voorgedragen voor zaligverklaring, waarmee de eerste stap is gezet voor een eventuele heiligverklaring. Een heiligverklaring is een uitzonderlijke eer binnen de katholieke kerk, en een proces dat vaak tientallen jaren duurt. Wie komt daarvoor in aanmerking? En wat moet iemand precies doen om heilig te worden verklaard?
De eerste stap: een voorbeeldig leven
Een heiligverklaring begint altijd na het overlijden van een kandidaat. Pas als iemand minstens vijf jaar dood is, kan een priester, parochie of bisschop een officieel verzoek indienen in Rome.
Daarmee start een uitgebreid onderzoek naar het leven van de persoon. Brieven, publicaties en uitspraken worden zorgvuldig geanalyseerd. Ook worden vrienden, familie en kennissen geïnterviewd. De kerk wil zeker weten dat de kandidaat niet alleen een goed imago had, maar ook daadwerkelijk een voorbeeldig leven leidde.
Leestip: Sint-Ontkommer: de heilige maagd met een baard
Wordt dat bevestigd, dan gaan de verzamelde documenten – de zogeheten Acta – naar het Vaticaan. Daar buigt het Dicasterie voor de Heiligverklaringen zich over de zaak. Na goedkeuring krijgt de kandidaat de titel ‘eerbiedwaardig’.
Een wonder als bewijs
Daarmee is het proces nog lang niet afgerond. Voor de volgende stap moet er een wonder worden aangetoond dat aan de kandidaat kan worden toegeschreven. In de praktijk gaat het vaak om een onverklaarbare genezing. Zo’n geval wordt grondig onderzocht door twee commissies: een medische en een theologische.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
De medische experts beoordelen of de genezing echt niet verklaard kan worden. De theologen onderzoeken of die genezing daadwerkelijk te danken is aan gebeden tot de kandidaat – en niet aan andere heiligen of factoren. Krijgt het wonder groen licht, dan kan de kandidaat worden zalig verklaard. Dat betekent dat hij of zij lokaal vereerd mag worden.
Voor een volledige heiligverklaring is meestal een tweede wonder nodig, opnieuw zorgvuldig onderzocht en beoordeeld volgens dezelfde criteria. Dit dubbele bewijs moet aantonen dat de persoon ook na zijn of haar dood een bijzondere spirituele rol speelt binnen het geloof.
De paus heeft het laatste woord
De uiteindelijke beslissing ligt bij de paus. Als alle stappen zijn doorlopen en ook hij instemt, volgt de officiële heiligverklaring, meestal tijdens een plechtigheid op het Sint-Pietersplein in Rome. Belangrijk is dat de paus iemand niet ‘heilig maakt’. Hij bevestigt formeel dat gelovigen deze persoon als heilige mogen vereren.
Leestip: Deze dieren werden als goden vereerd – en sommige nog steeds
Het traject van voordracht tot heiligverklaring kan decennia of zelfs eeuwen duren. Sommige kandidaten halen het nooit, anderen worden pas lang na hun dood erkend. Zo werd de Nederlandse pater Titus Brandsma pas in 2022 heilig verklaard, tachtig jaar na zijn overlijden in concentratiekamp Dachau.
De voordracht van Ruth Pakaluk laat zien dat heiligverklaringen nog altijd een levend onderdeel zijn van de katholieke traditie. Tegelijk maakt het proces duidelijk hoe zorgvuldig – en kritisch – de kerk omgaat met de vraag wie uiteindelijk als heilige wordt erkend.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
