Voor het eerst sinds 2018 is de Amerikaanse stierkikker weer opgedoken in Nederland. Deze week werd het dier aangetroffen in natuurgebied De Plateaux in Noord-Brabant. Op het eerste gezicht lijkt het om een opvallende, maar onschuldige kikker te gaan. Toch slaan natuurorganisaties alarm. De Amerikaanse stierkikker geldt wereldwijd als een van de schadelijkste invasieve diersoorten. Waarom is de terugkeer van deze kikker zo zorgwekkend?
Een zeer schadelijke invasieve exoot
De Amerikaanse stierkikker (Lithobates catesbeianus) staat sinds 1997 op de Europese lijst van invasieve exoten. Net als bijvoorbeeld de Aziatische hoornaar, de wasbeer en de Amerikaanse rivierkreeft komt het dier van nature niet in Europa voor en mag het hier niet worden gehouden, gekweekt, verhandeld of uitgezet.
De soort is oorspronkelijk afkomstig uit Canada, de Verenigde Staten en Mexico. In de jaren zeventig en tachtig werd de kikker als decoratief vijverdier naar Europa geëxporteerd. Sommige exemplaren ontsnapten of werden losgelaten in de natuur, waar ze zich verrassend goed bleken aan te passen.
De stierkikker kan tot wel 25 centimeter lang worden en behoort daarmee tot de grootste kikkersoorten ter wereld. Zijn aanpassingsvermogen is zo groot dat de Internationale Unie voor Natuurbehoud (IUCN) hem opnam in de lijst van honderd schadelijkste invasieve soorten ter wereld.
Een kikker die bijna alles eet
Een van de grootste problemen is het dieet van de stierkikker. Het dier eet vrijwel alles wat in zijn bek past: insecten, vissen, slakken en andere ongewervelden, maar ook vogels, kleine zoogdieren en zelfs andere kikkers.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Daarmee concurreert hij rechtstreeks met inheemse amfibieën om voedsel en leefgebied. Bovendien kan de stierkikker ziekteverwekkers, schimmels en virussen verspreiden waar hij zelf nauwelijks last van heeft, maar die voor andere amfibieën wel gevaarlijk zijn.
Een invasieve soort met een voorsprong
Alsof zijn vraatzucht nog niet genoeg is, plant de stierkikker zich ook bijzonder snel voort. Een vrouwtje kan jaarlijks tussen de 10.000 en 25.000 eitjes leggen. Ter vergelijking: een bastaardkikker legt gemiddeld zo’n 4000 eitjes, een bruine kikker ongeveer 4500 en een heikikker rond de 2000. Tegenover de tienduizenden eitjes van een stierkikker vallen die aantallen in het niet.
Die enorme voortplantingssnelheid, gecombineerd met een gebrek aan natuurlijke vijanden, geeft de stierkikker een groot voordeel ten opzichte van inheemse soorten. Dat is extra problematisch omdat ongeveer de helft van de Nederlandse amfibieënsoorten al op de Rode Lijst staat.
Om die reden wordt de soort in onder meer België, Frankrijk, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk actief bestreden. Daarbij worden soms complete vijvers leeggepompt om alle aanwezige stierkikkers en larven te verwijderen.
Dreigt een terugkeer in Nederland?
In Vlaanderen heeft de Amerikaanse stierkikker inmiddels al jaren vaste populaties. Nederlandse natuurorganisaties, waaronder RAVON, houden deze nauwlettend in de gaten om verdere verspreiding richting Nederland te voorkomen.
Tot nu toe is dat grotendeels gelukt. Tussen 2002 en 2010 werd de soort wel meerdere keren in Nederland waargenomen, maar blijvende populaties werden niet vastgesteld. Vanaf 2014 verdwenen meldingen vrijwel volledig en in 2018 werd Nederland officieel stierkikkervrij verklaard.
Juist daarom is de recente vondst in Brabant opmerkelijk. Het is nog onduidelijk of het gaat om een los exemplaar of het begin van een nieuwe vestiging. Voor biologen is dat een cruciale vraag, want zodra de soort zich voortplant, wordt bestrijding aanzienlijk moeilijker.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
