Elke dag lijken het er meer te worden: Amerikaanse rivierkreeften in sloten, vijvers en zelfs op straat. Bij Hoogheemraadschap van Delfland is de maat vol. In plaats van te wachten op een landelijke aanpak, neemt het waterschap het heft in eigen hand. Er wordt twintig miljoen euro uitgetrokken om de invasieve exoot langs 59 kilometer aan waterwegen actief te vangen en te bestrijden. Maar waarom vormen deze kreeften zo’n probleem – en wat gebeurt er met de vangst?
Kreeften op straat: hoe kwamen ze hier terecht?
Net als andere invasieve exoten in Europa, zoals de Aziatische hoornaar of de wasbeerhond, zorgt de rivierkreeft hier voor steeds meer problemen. Dat blijkt uit een rapport van de Verenigde Naties dat in september 2023 verscheen.
Dat je tegenwoordig kreeftjes over stoepen en fietspaden ziet lopen, is geen toeval. Al sinds de jaren zeventig worden uitheemse rivierkreeftsoorten waargenomen in Nederland en België. Veel soorten zijn afkomstig uit de Verenigde Staten en Mexico en werden ingevoerd voor consumptie of als vijverdier. Ontsnappingen en uitzettingen deden de rest.
Leestip: Zo paren kreeften – met geur, dominantie en verrassend veel sperm
De meest voorkomende soort in Europa is de gevlekte Amerikaanse rivierkreeft (Faxonius limosus). De laatste jaren staat vooral de rode Amerikaanse rivierkreeft (Procambarus clarkii) in de schijnwerpers – en niet op een positieve manier.
Een kreeft die ook over land reist
De rode Amerikaanse rivierkreeft bevindt zich – in tegenstelling tot veel van de andere rivierkreeften – niet alleen onderwater, maar verplaatst zich ook over land. Zo is de kans dat je er een tegenkomt een stuk groter en kan hij zich op veel plekken voortplanten.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
In Nederland verspreidt de kreeft zich vanuit de Randstad naar het oosten, en ook in noordelijke provincies zijn al exemplaren waargenomen. In België komt de rode rivierkreeft vooral voor in kanalen ten noorden van Namen (Wallonië).
Grote schade aan ecosystemen
Volgens een rapport van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit vormt de rode Amerikaanse rivierkreeft een serieuze bedreiging voor zoetwaterecosystemen. De dieren eten grote hoeveelheden waterplanten, waardoor schuilplaatsen en voedsel voor inheemse soorten verdwijnen.
Leestip: Deze 5 bijzondere rivieren monden niet uit in zee – en dat heeft voor- en nadelen
Ook is de rivierkreeft drager van de kreeftenpest, een schimmel waar hij zelf geen last van heeft, maar die dodelijk is voor de Europese rivierkreeft. Omdat de rode Amerikaanse rivierkreeft geïsoleerde wateren lopend kan bereiken, laat zijn aanwezigheid zich op steeds meer plekken voelen – en zullen we hem vast nog vaker gaan tegenkomen op straat.
Waarom Delfland nu ingrijpt
Op diverse plekken, zoals in Ede in 2021, is geëxperimenteerd met het vangen van de rode Amerikaanse rivierkreeft op grote schaal. Hoewel zo’n 11.000 exemplaren werden weggevangen, was daarmee het probleem niet opgelost.
Het waterschap van Delfland zegt inmiddels een aantal succesvolle proeven te hebben verricht, en gaat op grote schaal beginnen met de vangst. Een landelijke aanpak ontbreekt vooralsnog.
Mag je zelf op jacht? De rode Amerikaanse rivierkreeft is eetbaar en wordt zelfs beschouwd als een van de smakelijkste soorten. Zelf vangen mag, maar onder strikte voorwaarden: alleen met een hengel of schepnet. Het gebruik van fuiken of korven is voorbehouden aan beroepsvissers.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
