Op de ochtend van 18 mei 1980 staat de 48-jarige fotograaf Robert Landsburg op een bergrug in de Amerikaanse staat Washington, op enkele kilometers afstand van de rokende Mount St. Helens. De vulkaan is al weken onrustig – alsof hij elk moment kan uitbarsten. Dat gebeurt om 8.32 uur. Landsburg doet wat hij altijd doet: hij pakt zijn camera en legt vast wat hij voor zich ziet gebeuren.
Met een explosie die in de wijde omtrek te horen is, scheurt de noordflank van de vulkaan af. Een gigantische wolk van gas, as en gesteente schiet de lucht in. Binnen enkele seconden verandert het landschap in een apocalyptisch tafereel. Bomen knakken als luciferhoutjes, de lucht wordt zwart en een pyroklastische stroom – een dodelijke mix van gloeiend hete gassen en puin – raast met honderden kilometers per uur de berghelling af.
Getuige van iets groots
Robert Landsburgs aanwezigheid is niet toevallig. In de weken voor de uitbarsting bezoekt hij de vulkaan herhaaldelijk om de veranderingen vast te leggen. Hij weet dat hij getuige is van iets groots, misschien zelfs historisch. Maar hoe groot, dat kan niemand op dat moment bevatten.
Leestip: Hoe ontstaat een vulkaanuitbarsting?
Wanneer de vulkaan uitbarst, trekt Landsburg zich terug richting zijn auto. Ondertussen blijft hij foto’s maken van de naderende aswolk. Elk beeld dat hij vastlegt, is een moment dichter bij zijn dood. Op een bepaald punt moet hij hebben beseft dat ontsnappen onmogelijk was. Wat hij dan doet, maakt zijn verhaal uniek.
Een laatste, bewuste keuze
In plaats van in paniek te raken, handelt Landsburg methodisch. Hij draait het filmrolletje terug in de cassette, een cruciale stap om de beelden te beschermen tegen licht. Vervolgens stopt hij zijn camera in zijn rugzak. Daarna gaat hij er bovenop liggen.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Het is een simpele, maar veelzeggende handeling: met zijn lichaam probeert hij de film te beschermen tegen de vernietigende hitte van de pyroklastische stroom die elk moment zal aankomen. Hij redt daarmee niet zichzelf, maar wel zijn werk.
Foto’s van onschatbare waarde
Pas zeventien dagen na de uitbarsting wordt zijn lichaam gevonden, begraven onder een dikke laag as. De rugzak ligt nog steeds onder hem, precies zoals hij die heeft achtergelaten. Binnenin: de camera én de film. De foto’s blijken grotendeels intact en zijn hieronder te zien. (N.B. De foto boven dit artikel is niet door Robert Landsburg gemaakt.)
Al zijn ze op het eerste gezicht misschien niet heel duidelijk, voor geologen en vulkanologen zijn de foto’s toch van onschatbare waarde. Ze tonen de ontwikkeling van de eruptie vanuit een perspectief dat zelden zo gedetailleerd is vastgelegd, namelijk vanuit de directe impactzone.
De beelden helpen wetenschappers beter te begrijpen hoe de eruptie zich ontvouwde, hoe snel de wolk zich verplaatste en hoe het landschap werd getroffen.
Voorbeeld van toewijding
Het verhaal van Robert Landsburg wordt vaak verteld als een voorbeeld van toewijding, of zelfs opoffering, voor het vak. Maar het roept ook de vraag op: hoe ver moet je gaan voor de wetenschap? In elk geval getuigt het van een diepgeworteld geloof in het belang van vastleggen; in het idee dat beelden betekenis hebben. Zijn foto’s vertellen, zonder woorden, over de bewuste keuze die hij in zijn laatste seconden maakte.
57 doden, onder wie David A. Johnston
In de maanden voor de uitbarsting werd Mount St. Helens al in de gaten gehouden door de United States Geological Survey (USGS) en werden er mensen geëvacueerd. Toch kostte de uitbarsting op 18 mei 1980 aan 57 mensen het leven.
Leestip: Hoe de dodelijkste vulkaanuitbarsting van de twintigste eeuw een hele stad verwoestte
Onder hen was – naast fotograaf Robert Landsburg – ook de 30-jarige David A. Johnston, een vulkanoloog bij de USGS. Hij rapporteerde als eerste dat de uitbarsting was begonnen. Enkele tientallen seconden later werd hij op zijn veilig geachte observatiepost op 10 kilometer afstand gedood.
De eruptie van Mount St. Helens in 1980 is tot op de dag van vandaag de dodelijkste en economisch verwoestendste in de geschiedenis van de Verenigde Staten.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
