Het Wilhelmus klinkt luid na de gouden medaille van Jutta Leerdam op de duizend meter in Milaan-Cortina. Het Nederlandse volkslied is inmiddels een moment van nationale trots – maar het ontstond ooit uit twijfel, strijd en verzet. Het behoort tot de oudste volksliederen ter wereld en werd in de zestiende eeuw geschreven om het volk moed in te zingen tijdens de opstand tegen Spanje, midden in de Tachtigjarige Oorlog.
Oorspronkelijk vijftien coupletten
Het Wilhelmus telt oorspronkelijk vijftien coupletten, elk met een eigen lading. Tegenwoordig klinkt meestal alleen het eerste couplet – soms aangevuld met het zesde. Wie de volledige tekst leest, merkt hoe sterk het lied verankerd is in zijn tijd.
Zinnen als ‘van Duitsen bloed’ en ‘den Koning van Hispanje heb ik altijd geëerd’ verwijzen direct naar Willem van Oranje en zijn complexe positie in de zestiende eeuw. Het lied is geschreven vanuit zijn perspectief, maar wie de auteur was, is nooit met zekerheid vastgesteld. Vermoedelijk gaat het om een geuzenlied: een opstandig lied, waarvan het schrijven destijds zelfs met de dood kon worden bestraft.
De innerlijke strijd van Willem van Oranje
De Tachtigjarige Oorlog was een periode van chaos. Oogsten mislukten, steden werden belegerd en de bevolking leed honger. Tegelijkertijd ontbrak een duidelijke machtsstructuur: wie moest Spanje opvolgen?
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Willem van Oranje, stadhouder in dienst van Filips II, raakte verscheurd tussen loyaliteit en verzet. Die tweestrijd klinkt letterlijk door in het Wilhelmus. Hij was van Duitse afkomst, had de Spaanse koning jarenlang gediend, maar koos uiteindelijk de zijde van de opstand. Juist die twijfel – ongewoon voor een volkslied – maakt het Wilhelmus zo bijzonder.
Van omstreden lied tot officieel volkslied
Hoewel het Wilhelmus tijdens de oorlog razend populair was, bleef officiële erkenning lang uit. Na de Tachtigjarige Oorlog vonden veel katholieken het lied te uitgesproken protestants. Eeuwenlang bleef Nederland daarom zonder officieel volkslied.
Leestip: Waarom is de Nederlandse vlag rood-wit-blauw – en waar komen die kleuren vandaan?
Pas op 10 mei 1932 kreeg het Wilhelmus die status. Ook toen was er weerstand, vooral vanuit antimonarchistische kringen. Toch groeide het lied langzaam uit tot nationaal symbool.
Symbool van verzet en verbondenheid
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg het Wilhelmus opnieuw betekenis, ditmaal als stil protest tegen de Duitse bezetting. Later, vanaf de jaren negentig, zorgden vooral internationale voetbalwedstrijden ervoor dat het volkslied breed werd omarmd.
Wat ooit begon als een riskant strijdlied, groeide zo uit tot een vast onderdeel van de Nederlandse identiteit – gezongen in stadions, bij herdenkingen en op nationale feestdagen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
