Tussen de Franse stad Hendaye en het Spaanse Irun ligt een onbewoond eiland van nog geen tweeduizend vierkante meter. Toch gebeurt hier iets wat vrijwel nergens anders ter wereld voorkomt: al ruim 350 jaar wisselt Fazanteneiland elke zes maanden van bestuurder. Dit weekend, op 1 augustus, gaat het beheer over van Spanje naar Frankrijk; op 1 februari gebeurt precies het omgekeerde. Hoe kwam die bijzondere regeling tot stand?
Waarom Fazanteneiland het decor werd van vredesonderhandelingen
De bijzondere status van Fazanteneiland vindt haar oorsprong in de zeventiende eeuw. Frankrijk en Spanje waren sinds 1635 met elkaar in oorlog, een conflict dat nauw verweven was met de Dertigjarige Oorlog en de strijd om de macht in Europa. Na jaren van uitputting besloten beide koninkrijken vrede te sluiten.
Voor de onderhandelingen zochten ze een neutrale ontmoetingsplaats. Die vonden ze op het eiland midden in de grensrivier. Maandenlang kwamen Franse en Spaanse diplomaten hier bijeen om te onderhandelen over een einde aan de oorlog.
De gesprekken leidden in 1659 tot de Vrede van de Pyreneeën, een van de belangrijkste vredesverdragen van de zeventiende eeuw. Spanje stond verschillende gebieden af aan Frankrijk, de Pyreneeën werden grotendeels de vaste grens tussen beide landen en de machtsverhoudingen in Europa verschoven.
Het vredesverdrag werd bekrachtigd met een koninklijk huwelijk. De Spaanse Maria Theresia trouwde met Lodewijk XIV, waarmee de vrede ook dynastiek werd bezegeld. Juist omdat Fazanteneiland tussen beide rijken in lag, gold het als een geschikte neutrale ontmoetingsplaats.
Waarom wisselt het eiland nog altijd van eigenaar?
Daarmee is het het oudste nog bestaande condominium ter wereld: een gebied dat door twee landen gezamenlijk wordt bestuurd. De onderhandelingen liggen inmiddels eeuwen achter ons, maar de bijzondere status van het eiland is al die tijd overeind gebleven.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
In het Verdrag van Bayonne uit 1856 legden Frankrijk en Spanje het gezamenlijke beheer officieel vast. Sindsdien wordt de verantwoordelijkheid voor het eiland gedeeld. Van 1 februari tot en met 31 juli staat Fazanteneiland onder Spaans bestuur en van 1 augustus tot en met 31 januari onder Frans bestuur. Tweemaal per jaar dragen vertegenwoordigers van beide landen tijdens een korte ceremonie het beheer officieel aan elkaar over.
Een monument, maar geen bewoners
Wie verwacht een fort, paleis of museum aan te treffen, komt bedrogen uit. Fazanteneiland is al eeuwen onbewoond en doorgaans niet toegankelijk voor bezoekers. Het grootste deel van het eiland bestaat uit bomen, struiken en gras.
Het enige bouwwerk is een stenen gedenkmonument dat herinnert aan de Vrede van de Pyreneeën en de historische ontmoeting tussen de Franse en Spaanse delegaties. De autoriteiten van het land dat op dat moment verantwoordelijk is, zorgen voor het onderhoud van de begroeiing, de oevers en het monument.
Een verbindende grens
Voor de inwoners van Hendaye en Irun verandert er dit weekend dan ook weinig. Er gaan geen vlaggen omhoog, de grens schuift geen meter op en niemand hoeft een nieuw paspoort aan te vragen. Alleen op papier verhuist een onbewoond eilandje van nog geen tweeduizend vierkante meter van Spanje naar Frankrijk.
Over zes maanden gebeurt precies hetzelfde, maar dan andersom. Er zijn maar weinig stukjes grond op aarde die zo klein zijn en toch al eeuwenlang zo’n groot verhaal vertellen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Kevin is als Managing Editor Digital verantwoordelijk voor de digitale kanalen van National Geographic. In zijn vrije tijd reist hij het liefst naar bestemmingen die de meeste toeristen doorgaans mijden, zoals Transnistrië, Mongolië of Iran. Daarnaast gaat hij graag op pad met zijn camera en probeert hij nieuwe sporten uit.
