De Slag bij Fleurus behoort tot de belangrijkste, maar ook minst bekende veldslagen uit de geschiedenis van de Lage Landen. De Franse overwinning in 1794 betekende het begin van het einde van de Oostenrijkse Nederlanden en effende het pad voor de Bataafse Republiek. In de derde aflevering van de podcast Veldheren Historia vertellen Tom en Mart de Kruif hoe één veldslag de politieke kaart van de regio ingrijpend veranderde.
De Franse revolutie door Europa verspreiden
De strijd vond plaats tegen de achtergrond van de Franse Revolutie, waarin de revolutionaire idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap niet alleen Frankrijk moesten veranderen, maar ook over Europa verspreid moesten worden.
Desnoods met geweld. Mede daarom verklaart Frankrijk de oorlog aan Oostenrijk, dat de Oostenrijkse Nederlanden bestuurde.
De strijd om Charleroi vormt de opmaat naar Fleurus
In juni 1794 krijgt generaal Jean-Baptiste Jourdan de opdracht om Charleroi te veroveren. Dat is geen makkelijke opgave: drie eerdere pogingen om de stad in te nemen mislukken.
Op 12 juni bereikt Jourdan met 70.000 manschappen Charleroi, dat ze direct belegeren. Maar een Oostenrijks-Nederlands leger onder aanvoering van veldmaarschalk Frederik Coburg valt de Fransen aan en drijft hen terug over de rivier de Samber.
De Oostenrijkers, die verwachten dat de Fransen zich terugtrekken naar Frankrijk, vertrekken richting de Duitse gebieden. Maar de Fransen keren direct om om nog een poging te wagen. Ze steken opnieuw de Samber over en hervatten het beleg van Charleroi.
Hoe de val van Charleroi de Slag bij Fleurus besliste
Het kleine garnizoen van Charleroi is verrast en kan de stad niet lang verdedigen. En door de omsingeling kan er geen hulp worden ingeroepen. De stad is ditmaal op zichzelf aangewezen. Maar in Charleroi weet men niet dat Coburg omgedraaid is, om de stad te ontzetten. Op 26 juni begint hij de aanval.
Beluister hier de derde aflevering van Veldheren Historia.
Zowel op de Franse rechter- als linkerflank komen de Fransen onder zware druk te staan. Oostenrijkse troepen boeken aanvankelijk succes op de rechterflank, terwijl de Nederlandse troepen onder leiding van de latere koning Willem I dicht bij de bruggen over de Samber kwamen. Maar Franse versterkingen arriveren net op tijd om een nederlaag af te wenden.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Ondertussen heeft het geïsoleerde garnizoen van Charleroi, zonder te weten dat hulp onderweg is, besloten zich over te geven om de stad en haar bevolking verdere verwoesting te besparen. Als Coburg tijdens de veldslag hoort dat Charleroi al in Franse handen gevallen is, geeft hij in de middag bevel tot terugtrekking. De Fransen hebben de overwinning behaald.
Het einde van de Oostenrijkse Nederlanden
De gevolgen zijn ingrijpend. Oostenrijk trekt zich terug en binnen een maand vallen de belangrijkste steden in de Oostenrijkse Nederlanden in Franse handen. België wordt Frans en de Nederlandse Republiek stort kort daarna in, waarna de Bataafse Republiek wordt uitgeroepen. De Slag bij Fleurus luidt zo een nieuw hoofdstuk in voor zowel de Lage Landen als Frankrijk.
Meer weten over de Slag bij Fleurus? In de nieuwe podcast Veldheren Historia nemen voormalig Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif en zijn zoon, geschiedenisleraar Tom de Kruif, je mee in de geschiedenis. Aan de hand van kleine en persoonlijke verhalen schetsen vader en zoon De Kruif de militaire, politieke en culturele achtergronden. Beluister Veldheren Historia via Spotify of een andere podcast-app.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
