De oudste bekende boot ter wereld is een eenvoudige boomstamkano uit circa 8000 v.C., gevonden bij het Drentse Pesse. Al snel begon de ontwikkeling van modernere vaartuigen. Eerst geroeid, later ook met zeilen. Maar boten kregen niet alleen een functionele rol. In veel culturen werden ze ook gezien als symbolische voertuigen, bedoeld om zielen naar het hiernamaals te brengen. Die veelzijdige rol van het schip blijkt uit de onderstaande vijf voorbeelden.
1. Schepen als levensader op de Nijl
In het oude Egypte was de Nijl de belangrijkste verkeersader. Langs deze rivier ontwikkelden zich uiteenlopende scheepstypen, van kleine kano’s tot indrukwekkende vrachtschepen.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Bij de piramide van farao Choefoe werd een vrijwel intact ceremonieel schip gevonden van maar liefst 43,4 meter lang. Volgens oude geschriften bestonden er zelfs nog grotere schepen, tot wel zestig meter, die werden gebruikt om zware obelisken te vervoeren. Schepen waren hier niet alleen praktisch, maar ook nauw verweven met religie en koninklijke rituelen.
2. Miniatuurschepen voor de goden
Op het eiland Cyprus maakten mensen al vroeg kleine schepen van terracotta. Deze modellen werden geofferd om de goden gunstig te stemmen, met name Aphrodite, die ook met de zee werd geassocieerd.
Sommige van deze miniatuurschepen werden in graven geplaatst. Ze dienden mogelijk als symbolisch vervoermiddel voor de overledene, die via de zee veilig naar de onderwereld moest reizen.
3. Het hiernamaals in albast
In het graf van farao Toetanchamon ontdekte archeoloog Howard Carter tientallen houten scheepsmodellen, maar ook een bijzonder exemplaar van doorschijnend albast, hieronder te zien.
Het vaartuig is rijk versierd: op de boeg en achtersteven staan steenbokken, terwijl een vrouw een lotus aanbiedt – een symbool van wedergeboorte. Volgens Egyptische opvattingen begeleidde zo’n schip de ziel door de gevaarlijke wateren van de nacht, op weg naar een nieuwe dageraad.
4. Romeinse schepen op de Moezel
Ook in de Romeinse wereld speelde scheepvaart een belangrijke rol, niet alleen in het dagelijks leven maar ook in de doodscultuur. In Neumagen aan de Moezel werden in 1878 grafmonumenten ontdekt met reliëfs van schepen.
Leestip: Hoe een Egyptisch tempelcomplex in de jaren zestig steen voor steen van de verdrinking werd gered
Een van de vondsten leidde tot een reconstructie van een schip van 18 meter lang, met 22 riemen en 44 roeiers. Hoewel het mogelijk als oorlogsschip werd afgebeeld, diende het in vredestijd waarschijnlijk als vrachtschip, onder meer voor het transport van wijn.
5. Handel over zee in de Oudheid
In Sidon, een belangrijke Fenicische havenstad in het huidige Libanon, vond de Franse archeoloog Georges Contenau in 1914 een sarcofaag met een gedetailleerd scheepsreliëf.
Het afgebeelde schip wordt gezien als een koopvaardijschip dat geschikt was voor lange reizen over de Middellandse Zee. Sidon speelde al vroeg een centrale rol in de zeehandel en bleef dat ook in de Romeinse tijd. Schepen waren hier niet alleen vervoermiddelen, maar de ruggengraat van een economie die draaide op uitwisseling en verbinding.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
