Een bedje van warme witte rijst. Een kleurrijke verzameling groenten. Gekruid vlees of vis. Een goede klodder gochujang (chilipasta), dwenjang (gefermenteerde sojapasta) of ganjang (sojasaus), eventueel afgetopt met een ei. Bibimbap is een typisch Koreaans gerecht, maar de mogelijkheden voor wat je in de kom stopt zijn eindeloos. Maar waar komt bibimbap precies vandaan? Daarover lijken de meningen nogal te verschillen. Wij zochten het voor je uit.

De oorsprong van bibimbap

Sommigen denken dat de naam van het gerecht afstamt van goldongban, een woord is afgeleid van het Chinese goldong, dat ‘mengen’ betekent, net als bibim in het Koreaans, terwijl bap rijst betekent. De naam verwijst naar het combineren van verschillende ingrediënten met rijst in een kom.

Het Koreaanse goldongban-ritueel was traditioneel een manier voor mensen om hun huis op te ruimen aan het einde van een maanjaar, ter voorbereiding op het volgende. Restjes uit de voorraadkast werden bij elkaar gegooid. De eerste schriftelijke vermelding van dit woord komt voor in Dongkuksaesigi, een boek van Hong Suk-Mo, voor het eerst gepubliceerd in 1849, waarin de regionale gebruiken van Korea worden beschreven.

Welke ingrediënten vind je in bibimbap

In het gerecht zijn de vijf smaken verwerkt die zorgen voor evenwicht in een traditionele maaltijd: zout, zoet, pittig, zuur en bitter, volgens het idee van obangsaek. Dit laatste omvat de vijf representatieve kleuren van de Koreaanse keuken: rood, groen of blauw, geel, wit en zwart. Deze staan voor de vijf elementen (vuur, hout, aarde, metaal en water) en de vijf belangrijkste posities op een kompas (zuiden, oosten, midden, westen en noorden). Er wordt ook gezegd dat ze overeenkomen met de vijf belangrijkste organen van het lichaam: hart, lever, maag, longen en nieren.

Binnen deze brede categorieën is er veel ruimte voor variatie. De witte rijst die centraal staat in veel Koreaanse maaltijden kan worden vervangen door gerst of een combinatie van granen en bonen. Rundvlees (een ‘rood’ voedingsmiddel) kan worden gekruid en geroerbakt, maar gesneden varkensvlees is ook een populaire keuze, net als rauwe vis of zeevruchten.

De groenten variëren per regio en seizoen. Jeonju, een stad die door Unesco is aangewezen als Creative City of Gastronomy, claimt de bakermat te zijn van bibimbap. Traditiegetrouw bevat het dertig verschillende ingrediënten en wordt het geserveerd in een verwarmde koperen kom.

Bibimbap wordt ook geserveerd over de grens, in Noord-Korea

In de Noord-Koreaanse hoofdstad Pyongyang werd rundvlees meestal vervangen door varkensvlees of werd vlees helemaal weggelaten, omdat daar moeilijk aan te komen was. Mungboonspruiten, paddenstoelen en berggroenten worden ook nog weleens toegevoegd aan het gerecht, dat meestal wordt gegarneerd met ruitvormige stukjes ei en geroosterd zeewier.

Waarschijnlijk heeft bibimbap niet één bedenker. Seizoen, locatie en persoonlijke voorkeur hebben allemaal een rol gespeeld bij het ontstaan van een gerecht dat zeer veelzijdig en onmiskenbaar Koreaans is.