De wagon kraakt en piept terwijl we voor de zoveelste keer een tunnel inrijden. Ik heb ze niet geteld, maar volgens het informatieboekje liggen er twintig op de route, die evenzoveel kilometers lang is. Ik rijd over de Flåmsbana. Deze korte, maar zeer steile spooraftakking van de Bergensbanen brengt je van Myrdal naar Flåm en andersom. Ieder jaar trekt de trein ongeveer een miljoen toeristen. Is dat terecht, of is de Flåmsbana een toeristenval?
Flåmsbana was niet altijd een trekpleister
Wie in een volle wagon tussen de toeristen met grote camera’s zit, krijgt misschien het idee dat de spoorlijn altijd al een toeristentrekpleister was, maar ooit diende hij een veel praktischer doel.
De eerste plannen voor het traject dateren uit 1871. Inwoners van verschillende dorpen in de Sognefjord konden alleen te paard door de bergen trekken om een station te bereiken dat hen naar Bergen bracht of via stoomschip naar de stad reizen.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Een spoorlijn die een haven in het fjord aansloot op de Bergensbanen was daarom meer dan welkom. De keuze viel, na decennia aan onderhandelingen, op Flåm.
De bouw van Flåmsbana
In 1923 ging de eerste spade de grond in. Op het hoogtepunt bestond de werkploeg uit vier- tot vijfhonderd mannen. Zij kregen te maken met allerhande uitdagingen, van overstromingen tot lawines.
In februari 1941 – bijna twintig jaar na de start van de bouw – stapten pas de eerste passagiers in de trein. Dat het bijna twintig jaar duurde om een spoorlijn van twintig kilometer aan te leggen, had alles te maken met het onherbergzame terrein waar de train doorheen slingert.
De diepe dalen, ruige rotspartijen en metershoge watervallen laten je als passagier continu naar buiten kijken, maar voor de werkers was het een enorme uitdaging om er treinverkeer mogelijk te maken.
Twee mannen kwamen om het leven bij een bouwongeluk, vele anderen zouden later sterven aan de longziekte silicose, veroorzaakt door het stof dat vrijkwam tijdens het boren en uithakken van de tunnels – maar liefst achttien van de twintig zijn met de hand uitgegraven.
Een van de steilste trajecten ter wereld
Het hoogteverschil tussen Myrdal en Flåm is 884 meter, wat betekent dat de trein iedere achttien meter één meter stijgt. Dat maakt de Flåmsbana een van de steilste treintrajecten ter wereld. Het betekent ook dat je een groot deel van de route de binnenkant van een tunnel ziet.
Leestip: Dit zijn de 5 mooiste treinreizen door Noorwegen
Toch stoort het me allerminst dat het uitzicht regelmatig onderbroken wordt. Het maakt me juist nieuwsgierig naar het uitzicht dat zich openbaart na weer een tunnel. Op de momenten dat ik uit het raam kan kijken, stelt het uitzicht niet teleur: kloven, dalen, watervallen, groene boomtoppen en hier en daar een verdwaald huisje.
Noorse folklore bij een waterval
Dan maakt de trein plotseling halt bij een bulderende waterval: Kjosfossen. Voor mij komt de tussenstop als een verrassing, maar ik volg de rest van de passagiers de trein uit. Ik hoor via luidsprekers een hoge vrouwenstem boven het gedreun van het water uitkomen. Waar komt dit vandaan?
Ik zie mensen wijzen naar een gedaante in een rode jurk, die naast de waterval sensueel met haar armen zwaait. Ik blijk getuige van een stukje Noorse folklore: de dansende vrouw stelt een huldra voor, een mythisch wezen dat mannen verleidt en het bos inlokt.
Ik laat me niet verleiden door haar zwiepende jurk, maar sta wel met open mond naar de waterval te kijken. Omdat het voorjaar is, bulderen grote hoeveelheden smeltwater naar beneden. Ik heb te doen met de dansende vrouw, ze raakt behoorlijk nat door het opspattende water.
Flåmsbana: toeristenval of niet?
Na ongeveer een uur in de trein kom ik aan in Flåm. Hoewel velen de rit dezelfde dag nog een keer maken om terug te keren naar Myrdal, blijf ik hier een paar nachten om te wandelen en simpelweg van het uitzicht te genieten.
Na een paar dagen stap ik voldaan in de trein naar Myrdal om de rest van mijn treinreis door Noorwegen te vervolgen. Hoewel ik dit keer precies weet wat me te wachten staat, geniet ik misschien nog wel meer. Iedere kilometer voel ik de trein zijn best doen om omhoog te klimmen.
De Flåmsbana is absoluut een toeristenpleister, dat valt niet te ontkennen. Maar als ik één ding geleerd heb in deze trein, is dat ik me daar soms overheen moet zetten. Sommige van de mooiste plekken op aarde moet je nu eenmaal delen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
