Vliegen er binnenkort raketten boven deze historische plekken?

Milieubeschermers vrezen dat de kwetsbare natuur van Cumberland Island in de nabije toekomst met een nieuw soort dreiging zal worden geconfronteerd: opstijgende raketten.

Door Alexandra Marvar
Gepubliceerd 14 dec. 2021 12:02 CET
Carnegie Mansion Cumberland Island

Verwilderde paarden grazen in de omgeving van Dungeness, de ruïnes van een landgoed dat eind negentiende eeuw voor Lucy en Thomas Carnegie werd gebouwd. Het is een van de tientallen historische plekken op Cumberland Island in Georgia die in de buurt liggen van de geplande locatie van een nieuwe spaceport op het vasteland.

Foto door Hunter McRae

Gelegen voor de kust van de Amerikaanse staat Georgia, is Cumberland Island een toevluchtsoord voor wilde dieren, een plek met een rijke geschiedenis en een oase voor wandelaars. Maar afhankelijk van de beslissing die de Federal Aviation Administration (FAA) – de lucht- en ruimtevaartautoriteit van de VS – deze maand nog zal vellen, zou dit pittoreske stuk kustlandschap en natuurgebied van de National Park Service (NPS) nog een andere attractie kunnen bieden: opstijgende raketten.

Verwacht wordt dat de FAA deze maand toestemming zal verlenen aan de gemeente Camden County, in de uiterste zuidoosthoek van Georgia, om een lanceerplatform voor commerciële raketten te bouwen, en wel op zo’n acht kilometer van Cumberland Island. Als de aanleg doorgaat, zal de Spaceport Camden de veertiende commerciële ‘ruimtehaven’ in de VS zijn die een officiële vergunning krijgt.

De langverwachte beslissing is al meerdere keren uitgesteld en heeft talloze mensen in het geweer gebracht, waaronder de planners van de gemeente, die de afgelopen negen jaar en bijna tien miljoen dollar aan het project hebben besteed. Zij en hun aanhangers geloven dat de spaceport veel werkgelegenheid met zich mee zal brengen en het toerisme zal stimuleren, maar critici vrezen voor de aantasting van het milieu, problemen op het gebied van de openbare veiligheid en verstoring van een erfgoed dat onder federale bescherming valt.

Pleitbezorgers voor het behoud van kustlandschappen maken zich zorgen over de mogelijke aantasting van broedgebieden van bedreigde soorten, maritieme bossen, ongerepte kustlijnen en een kleine vierduizend hectare aan wildernis die onder de bescherming van het Amerikaanse Congres valt. Inwoners zijn ongerust over eventuele bosbranden, neerstortende wrakstukken en watervervuiling.

Al deze zorgen zijn niet ongefundeerd. In juli liet het Amerikaanse ministerie van Binnenlandse Zaken, waaronder de National Park Service valt, weten dat een mislukte lancering zou kunnen leiden tot ‘branden, explosies of het vrijkomen van brandstoffen of andere schadelijke materialen.’

Het natuurgebied Cumberland Island National Seashore werd in 1972 ingesteld en is tot op heden grotendeels ongerept gebleven. In dit uitgestrekte ecosysteem worden honderden soorten flora en fauna beschermd. Milieugroepen vrezen dat wrakstukken van mislukte lanceringen verwoestende bosbranden kunnen veroorzaken, waarbij veel belangrijke habitats op het eiland verloren zouden kunnen gaan.

Foto door Peter Frank Edwards

Maar er staat méér op het spel dan natuurlijke habitats, namelijk historisch erfgoed. In de negentiende eeuw woonden er op Cumberland Island honderden zwarte slaven en vrije Afrikaans-Amerikanen, die er het land bewerkten totdat de slavernij in 1865 werd afgeschaft. Vrijgelaten slaven bouwden op de noordpunt van het eilandje hun eigen dorp, en die nederzetting – met bouwwerken die van groot belang zijn voor de zwarte geschiedenis van het eiland, waaronder de laatste overblijfselen van een slavendorp voor plantagearbeiders – zou aangetast kunnen worden door de zware geluidstrillingen die met het lanceren van raketten gepaard gaan.

(Bekijk de toekomst van de ruimtevaart – van vakanties in een omloopbaan rond de aarde tot kolonies op Mars.)

Als het plan wordt goedgekeurd, zal de spaceport volgens Queen Quet, stamhoofd van de Gullah/Geechee Nation, waarvan de leden op de Georgia Sea Islands wonen, een van de directe betrokkenen zijn die zich zorgen maakt over de mogelijkheid dat de spaceport de kwetsbare overblijfselen van Georgia’s verleden zal aantasten.

Verstild erfgoed

Niet ver van een rij Virginia-eiken staan drie parallelle rijen van in totaal 26 haarden en schoorstenen van baksteen in uiteenlopende stadia van verval op een open stuk land in het bos. Ooit maakten deze tweehonderd jaar oude bouwsels deel uit van woningen, en ze zijn de enige overblijfselen van een dorp van slaven die onder de negentiende-eeuwse katoenmagnaat Robert Stafford werkten. Voor plaatselijke archeologen vormen ze een historisch erfgoed met een onvervangbare waarde voor ons inzicht in de negentiende-eeuwse geschiedenis van de zwarte bevolking op Cumberland Island. Voor Queen Quet zijn het monumenten ‘die getuigen van het harde werk, de wederwaardigheden en de kennis’ van haar voorvaderen.

‘Mensen die Cumberland Island bezoeken, komen misschien meer voor zaken die de Carnegies, de Rockefellers en de Candlers hier hebben gebouwd,’ zegt Queen Quet (die Marquetta L. Goodwine heette voordat zij werd verkozen als stamhoofd van de Gullah/Geechee). ‘Maar de waarde van deze schoorstenen is veel groter dan dat. Onze voorouders hebben deze bakstenen bouwsels opgericht, zodat de schoorstenen – ook al brandt er niet langer vuur in – voor ons een warme uitstraling hebben.’

Na de Amerikaanse Burgeroorlog verlieten veel zwarte landarbeiders plantages als die van Stafford en vestigden zich op de noordpunt van het eilandje, in een dorp dat simpelweg ‘The Settlement’ (‘De Nederzetting’) werd genoemd. Bezoekers kunnen hier nog altijd de piepkleine, witgekalkte houten kapel bekijken waar John F. Kennedy jr. en Carolyn Bessette in 1996 bij het licht van lantaarns in het huwelijk traden. De kapel is een First African Baptist Church, een laat-negentiende-eeuwse gebedsruimte voor de lofzang op God in het hart van de gemeenschap van vrijgelaten slaven op Cumberland Island.

De First African Baptist Church werd in 1893 gebouwd en heeft sindsdien gediend als gebedshuis en gemeenschapscentrum voor bevrijde slaven en hun afstammelingen die zich op de noordpunt van het eiland vestigden.

Foto door Dawna Moore

Deze tweehonderd jaar oude haarden en schoorstenen zijn alles wat er nog over is van een dorp voor zwarte slaven die op de plantage van de negentiende-eeuwse katoenmagnaat Robert Stafford werkten.

Foto door Stephen B. Morton

Het gebouwtje staat bijna direct onder de lanceerroute van de raketten die vanaf de Spaceport Camden zullen vertrekken. De kapel is gebouwd van het kerngrenen van de moerasden, dat in de VS ook wel ‘vet aanmaakhout’ wordt genoemd omdat het doordrenkt is van brandbare hars en uiterst geschikt is om vuren mee aan te leggen. Bovendien ligt het bouwwerk te midden van hoogst ontvlambare Virginia-eiken, zegepalmen en een dennenwoud, waardoor het zeer kwetsbaar is voor bosbranden.

Lees ook: Kijk hoe de natuur deze verlaten plekken verovert

Aan het behoud van deze historische plekken wordt al decennialang door meerdere groepen gewerkt. Bewoners van het eiland hebben er geld voor ingezameld en ervoor gelobbyd, terwijl de National Park Service de schoorstenen stelselmatig probeert te verstevigen..

Gebeurtenissen in de ruimte: ISS

Queen Quet heeft een leidende rol bij het streven om deze plekken ook landelijke bekendheid te geven en licht te werpen op hun historische belang. In 1996 richtte zij de Gullah/Geechee Sea Island Coalition op om aandacht te vragen voor de cultuur van de Gullah en Geechee – afstammelingen van West- en Centraal-Afrikaanse slaven in het Amerikaanse Zuiden. In 2006 was zij een van de initiatiefnemers van de Gullah/Geechee Cultural Heritage Corridor, een erfgoedgebied langs de zuidoostkust van de VS dat door het Amerikaanse Congres werd ingesteld.

Reizen naar de sterren

Functionarissen van Camden County streven naar de aanleg van een lanceerbasis op het vervuilde terrein van een voormalige chemische fabriek op het vasteland. Als de basis eenmaal is gebouwd, zullen er kleine onbemande raketten worden gelanceerd, waarmee commerciële satellieten in een baan om de aarde kunnen worden gebracht.

In de milieueffectrapportage van de FAA worden geluidsoverlast, lichtvervuiling en trillingen als mogelijke problemen genoemd, maar volgens Brian Gist, jurist voor het Southern Environmental Law Center (SELC), heeft de toezichthouder het bredere plaatje van de milieuproblematiek rond de spaceport niet goed begrepen en ontkent de dienst de mogelijke uitwerking van de lanceerbasis op de wilde flora en fauna en het historische erfgoed op het eiland.

Majestueuze Virginia-eiken overwelven een oud pad door het maritieme bos op Cumberland Island.

Foto door Kimara Wilhite

‘Volgens de regelgeving van de FAA kun je geen lanceervergunning afgeven totdat je een waslijst van problemen hebt opgelost,’ zegt Gist. ‘Dit vakje moeten ze eerst nog afvinken voordat ze hun raketbeslissing kunnen nemen.’ Maar zoals in december 2020 in een brief van de SELC aan de FAA werd opgemerkt, negeert de toezichthouder ‘elke discussie over de vraag of ‘bovengronds historisch onroerend goed’ schade zou kunnen oplopen door neerstortende wrakstukken als gevolg van een mislukte lancering of van een bosbrand die door een ontplofte raket wordt veroorzaakt.’

Volgens de gemeente is het plan veilig en blijkt uit risicomodellen dat de gevaren waarover de critici het hebben extreem klein zijn. Maar voorvechters van Cumberland Island en eigenaren van onroerend goed op het eiland zijn daar niet van overtuigd. Voor hen kunnen de mislukte lanceringen en de bijbehorende vlammenzeeën die zich geregeld op andere commerciële spaceports in de VS hebben voorgedaan, niet worden genegeerd.

Vorige maand september stortte een raket (die erg leek op de raketten die Camden County wil lanceren) in brandende stukken neer in de directe omgeving van het Pacific Spaceport Complex in Kodiak, Alaska. Bij een andere lanceerpoging in augustus week een raket tientallen meters in zijwaartse richting van zijn verticale baan af en schoot toen spiraalsgewijs de lucht in. Nadat een soortgelijke raket een maand later in de lucht boven de Vandenberg Space Force Base in Californië was ontploft, meldden burgers in de omgeving dat kleine wrakstukken op ruim twintig kilometer van het lanceerplatform waren neergekomen – ruim tweemaal zo ver als de afstand tussen de voorgestelde locatie voor de spaceport en The Settlement op Cumberland Island.

De commerciële ruimtevaart – vooral met het doel om satellieten in een omloopbaan rond de aarde te brengen – groeit razendsnel. Volgens analisten zal de sector in de komende twintig jaar bijna driemaal zo veel waard worden. In de VS is Camden County niet de enige gemeente die daar een graantje van mee probeert te pikken. Overal in de VS worden nieuwe spaceports gepland, van de regio rond de Grote Meren tot de kust van Maine.

(Schotland plant toekomstige spaceport voor verre ruimteruizen.)

Volgens Sarah Gaines Barmeyer, hoofd natuurbehoud van de National Parks Conservation Association, liggen dit soort plannen overal in het land klaar en vergroten ze de bestaande uitdagingen voor de nationale parken in de VS. Haar organisatie is tegen de voorgestelde Spaceport Camden, met het argument dat het project niet alleen de toegankelijkheid van de stranden in de regio zal verminderen maar ook tot ‘rampzalige schade‘ kan leiden, als gevolg van brand, vallende wrakstukken en vervuiling. Pogingen van de organisatie om zich voor te bereiden op deze angstaanjagende mogelijkheden zullen volgens haar een extra financiële belasting vormen, aangezien men al bezig is ‘te redden wat er te redden valt’ in het licht van een nog acutere dreiging: de klimaatverandering.

Lees ook: In beeld: een wildreservaat waar raketten opstijgen

‘Deze nationale parken langs de kust en hun historische bouwwerken lopen enorme risico’s als gevolg van hogere getijden, overstromingen en stormvloeden,’ zegt Barmeyer. ‘De parken hebben dus al te maken met rampen en trends die ze elke dag waarnemen en proberen op basis van hun kennis de beste weg te kiezen. Wanneer je daar een risico als een spaceport aan toevoegt, dan leg je ongelooflijk veel druk op mensen die zich op die risico’s moeten voorbereiden.’

Al bijna twintig jaar neemt de NPS maatregelen om de schoorstenen stabiel te houden. Michael Siebert, hoofd middelenbeheer van de NPS voor de Cumberland Island National Seashore, noemt het behoud van deze bouwsels een topprioriteit. Maar het is een enorme uitdaging om ze te beschermen zonder hun structuur of oorspronkelijke karakter aan te tasten.

Over mogelijke extra risico’s door de komst van een spaceport zegt Siebert dat de parkorganisatie graag met de FAA rond de tafel wil gaan zitten om ervoor te zorgen ‘dat potentieel negatieve gevolgen voor het park op de juiste manier worden aangepakt.’

Welke beslissing de FAA ook neemt, volgens Queen Quet zal haar gemeenschap blijven vechten voor het behoud van het plaatselijke erfgoed. ‘Als er al iets zou moeten opstijgen, zou dat de cultuur van de Gullah/Geechee moeten zijn,’ zegt zij. ‘Hier op de Sea Islands hoeven we niet naar de ruimte te vliegen. We willen een betere bescherming van de kustlijn.’

Bezoekersinformatie

Elke zomer bezoeken zo’n 60.000 toeristen de bijna dertig kilometer lange barrière-eilanden voor de kust van Georgia om er van een schat aan archeologische bouwwerken, verwilderde paarden en afgelegen stranden te genieten. Voor een bezoek aan Cumberland Island kun je het hele jaar door een gratis plekje reserveren op de Cumberland Island Ferry, die vanuit St. Mary’s, Georgia, vertrekt en door de NPS wordt beheerd. Wie ’s nachts wil kamperen moet enkele weken van tevoren een kampeervergunning aanvragen.

The Settlement, waar de First African Baptist Church staat, ligt een kleine dertig kilometer ten noorden van de plek waar het NPS-veer aanmeert, aan de onverharde hoofdweg (een voormalige spoorweg) op het eiland. Gezien het onherbergzame terrein kan een fietstocht naar de Settlement zo’n twee uur duren. Op ongeveer een kwart van de route ligt de Stafford-plantage, maar die is momenteel gesloten voor het publiek. Een andere optie is het volgen van de rondleiding ‘Land and Legacies’ (40 euro) onder leiding van een NPS-gids, waarbij je in een busje langs de Settlement en meerdere andere historische plekken op het eiland toert. Onderweg kun je enkele van de ruim driehonderd vogelsoorten op het eiland spotten, om nog maar te zwijgen van verwilderde paarden, everzwijnen en alligators.

Voor een wat luxueuzer verblijf kun je een kamer boeken in de Greyfield Inn, een voormalig landhuis van de familie Carnegie en nu een herberg met zijn eigen veerverbinding vanaf Fernandina Beach, Florida. Ook het hotel biedt rondleidingen langs historische plekken op het eiland aan, onder andere naar de Settlement.

Alexandra Marvar schrijft over natuurbehoud, projectontwikkelingen en waterbeleid. Je vindt hier meer verhalen van haar.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd in het Engels op nationalgeographic.com

Lees meer

Dit vindt u misschien ook interessant

Reizen
Deze oude stad van de sultans is een wonder van de eenentwintigste eeuw
Reizen
Dit is nu UNESCO Werelderfgoed – van Babylon tot Rajasthan
Fotografie
Dit zijn enkele van de meest heilige plekken van Europa
Reizen
Moeten ernstig bedreigde bestemmingen worden gesloten voor toeristen?
Reizen
Deze Albanese bunkers waren ooit geheim, nu zijn het musea

Ontdek Nat Geo

  • Dieren
  • Milieu
  • Geschiedenis en Cultuur
  • Wetenschap
  • Reizen
  • Fotografie
  • Ruimte
  • Video

Over ons

Abonnement

  • Abonneren
  • Schrijf je in
  • Shop
  • Disney+

Volg ons

Copyright © 1996-2015 National Geographic Society. Copyright © 2015-2021 National Geographic Partners, LLC. Alle rechten voorbehouden.