Fotografie

Waar demonen, godheden en geesten tot leven komen

De portretten die Charles Fréger van figuren uit traditionele Japanse feesten maakt, bieden een kijkje in een prachtige en bizarre wereld.

Door Alexa Keefe

18 mei 2016

Godheden die naar de aarde afdalen om luie kindertjes onderhanden te nemen. Figuren gehuld in stro die door dorpelingen met water worden overgoten, als smeekbede voor een vruchtbaar groeiseizoen. Goden met demonenmaskers die van deur tot deur gaan om de mensen tegen rampspoed te behoeden. Dit zijn slechts enkele van de figuren die in ‘Yokainoshima’ wonen, een mythisch eiland van Japanse geesten dat alleen bestaat in de verbeelding van fotograaf Charles Fréger.

Hoewel deze wezens uit de geestenwereld - tezamen yokai genoemd - zijn geworteld in de Japanse folklore en op vaste tijden van het jaar in gemeenschappen overal op het platteland van Japan hun opwachting maken, is het niet Frégers bedoeling om ze op directe, etnografische wijze te documenteren. "Ik ben geen antropoloog," zegt hij. Zijn inspiratie haalt hij uit de visuele aspecten van deze tradities - zoals festivalmaskers en kostuums - en die wil hij naar iets geheel nieuws vertalen: een choreografie van gebaren en houdingen, tegen de achtergrond van doelbewust gekozen landschappen.

In de afgelopen zestien jaar heeft Fréger zich in zijn portretfotografie gericht op activiteiten of gebruiken die gemeenschappen samenbinden. Tijdens een eerder project, over de traditie van de winteroogst in Europa, hoorde hij dat er in Noord-Japan soortgelijke gebruiken bestonden. Zijn onderzoek voerde hem naar de prefectuur Akita, en naar zijn eerste yokai: Namahage, een godheid die vlak voor de jaarwisseling de huizen van mensen binnengaat om de rode vlekjes van de knieën van kinderen te snijden die te lang voor het haardvuur hebben geluierd - en die daarna tot rust wordt gebracht met een glaasje sake.

Fréger en zijn assistent voelden zich aangetrokken tot de visuele pracht van deze figuren en deden verder onderzoek, waarbij ze op steeds meer oude tradities stuitten. In veel gevallen worden deze gebruiken in ere gehouden door families of clubs die elk jaar de kostuums vervaardigen. Veel van deze clubs zijn rond schrijnen georganiseerd, zegt Fréger, waar de kostuums zorgvuldig worden opgeslagen in sierlijk bewerkte kisten. Hier leerde hij de meeste van de artiesten kennen die de figuren naspelen.

Een probleem waar hij op stuitte, was dat sommige groepen zich slechts met grote tegenzin of helemaal niet wilden laten fotograferen. Maar over het algemeen werd zijn interesse als iets positiefs gezien. Op het platteland van Japan dat langzaam ontvolkt, is aandacht voor deze festivals en gebruiken een manier om ze levend te houden en misschien zelfs om interesse van buiten te wekken.

Fréger groeide op in een boerengezin en studeerde landbouwkunde voordat hij naar de kunstacademie ging. Als zodanig heeft hij grote waardering voor de universele thema’s die in deze uitwisselingen tussen de mens en de werelden van geesten of van de natuur worden uitgebeeld: een geslaagde oogst, vruchtbaarheid, het leven en de angst voor de dood. Maar wat hem het meest interesseert, is niet wat we gemeen hebben, maar hoe elke cultuur haar unieke manier kent om met deze waarheden om te gaan, naast zijn pure bewondering voor iets wat we misschien niet begrijpen. "Het zou te gemakkelijk zijn om te zeggen dat we allemaal hetzelfde zijn." Het boek van Charles Fréger, Yokainoshima: Island of Monsters, verschijnt in juni 2016.

Lees meer