Nederland is in de ban van het ‘Nederland-ticket’ – voor 49 euro per maand kun je buiten de spits onbeperkt door Nederland treinen. Het concept heeft iets weg van de Tienertoer. Die stelde jongeren van twaalf tot en met negentien jaar in staat om voor twee tientjes acht dagen lang onbeperkt Nederland door te reizen. Slechts een maand na de introductie op 1 juni 1969 werd het tienduizendste kaartje verkocht. Zo werd de Tienertoer een succes.
Reclame op de illegale radio
Gewapend met blikjes fris, pakken koekjes en een tienertoerkaart stapten van 1969 tot 1994 dagelijks duizenden tieners de trein in. Het was de eerste keer dat jongeren hun eigen kortingskaart kregen. Hij was alleen geldig in de zomermaanden en je had er een speciale NS-identiteitskaart voor nodig, die je gratis kon aanvragen op het station.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De NS had van tevoren goed nagedacht over hoe ze de kaart in de markt konden zetten. Half juni 1969 begonnen ze met reclamespotjes op Radio Veronica, een zender die toen nog illegaal radio maakte vanaf de Noordzee. Ouderen luisterden weinig naar de zeezender, maar jongeren des te meer.
De keuze om als semi-overheidsbedrijf juist op een illegale zender reclame te maken, kwam de NS op enige kritiek te staan. Maar het was nu eenmaal dé plek waar hun doelgroep zich bevond, gaf de woordvoerder als reden in De Volkskrant.
Doelloos treinen door Nederland
De campagne sloeg aan, want al op 3 juli werd de tienduizendste tienertoerkaart verkocht aan een scholier van de huishoudschool in Groningen. Zij was van plan ermee naar Helmond en de grote steden in het westen van het land te reizen.
Een specifiek reisdoel had de jeugd lang niet altijd. ‘Er zijn vrij veel jonge mensen ‘die maar raak rossen’,’ schrijft Trouw in 1970. Dat de tieners lukraak in de trein stapten, blijkt ook uit de cijfers. In 1970 legden zo’n 85.000 tieners samen 170 miljoen kilometer af.
Verslaggevers van Het Vrije Volk stapten in 1985 in de trein om de reislustige jeugd te observeren. Ze raakten aan de praat met twee dertienjarigen, die – onsmakelijk koekjes etend – trots vertelden dat ze expres uren omreisden.
Op pad met vrienden
Voor velen was de Tienertoer een eerste kennismaking met zelfstandigheid. Volgens Trouw kriskraste in 1970 maar liefst negentig procent van de tieners alleen of met vrienden heel het land door. Wel hadden de meeste ouders één regel: voor het donker ben je weer thuis.
De Waarheid meldde dat jaar dat zo’n zeven procent van de tienertoerders voor het eerst in hun leven met de trein ging. Niet iedereen was even te spreken over deze nieuwe doelgroep. Een briefschrijver in De Volkskrant (1987) zei ’s zomers de trein zoveel mogelijk te vermijden.
Een commentator van Elsevier Weekblad beklaagde zich in 1984 ook over de Tienertoer: ‘Eersteklasse reizigers, die betaald hebben om rustig of werkzaam te kunnen reizen, moeten gelaten het geloop en gedram en de sneren van het op en neer golvende tienervolkje over zich laten komen.’
Prijsstijgingen
De prijs van de tienertoerkaart steeg meermaals. In 1969 kon je nog voor twintig gulden op pad, twee jaar later was het bedrag al gestegen tot 25 gulden. Zo hoopte de NS het aantal geïnteresseerden een beetje terug te dringen, zo schreef Tubantia in 1971, ‘want met zo’n 150.000 tieners in drie zomermaanden is het maximum wel bereikt.’
Ook veranderden de voorwaarden regelmatig, zoals de hoeveelheid reisdagen en de termijn waarbinnen je deze moest opmaken. Uiteindelijk moest de Tienertoer in 1994 plaatsmaken voor de Tourtime – een kaart van 65 gulden waarmee ook in België gereisd kon worden.
De naamswijziging had vooral met het oubollige imago te maken: ‘Jongens en meisjes van zeventien willen niet meer als tiener gezien worden,’ zo zei een NS-woordvoerder in 1994 tegen het Algemeen Dagblad. De Tourtime ging na een paar jaar ter ziele. Het tienertoerkaartje maakte tussen 2012 en 2020 nog een korte opleving mee, maar werd toen wederom afgeschaft.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Roeliene werkt als editor voor National Geographic. Daarnaast levert ze als wetenschapsjournalist bijdragen aan onder meer Quest en KIJK Magazine. Ze is dol op reizen, godsdienstgeschiedenis en een stevige wandeling.
