Bergen

Ze geven vorm aan het landschap, mensen riskeren hun leven om ze te beklimmen en ze kunnen zelfs hun eigen weer maken.dinsdag 27 februari 2018

De machtige steenklonten zijn overal ter wereld te vinden, zelfs in de oceanen. Ze hebben vaak steile hellingen, scherpe of afgeronde kammen en een hoge punt, die de top wordt genoemd. De meeste geologen omschrijven een berg als een landvorm die ten minste driehonderd meter boven het omliggende gebied uitsteekt. Een bergketen is een serie bergen die dicht bij elkaar liggen.

Hoe worden bergen gevormd?

's Werelds grootste bergketens ontstaan als delen van de aardkorst, platen genoemd, op elkaar botsen in een proces dat plaattektoniek wordt genoemd. Ze kreukelen dan op dezelfde manier als een motorkop doet bij een frontale aanrijding. De Aziatische Himalaya ontstond uit zo'n enorme botsing, die circa 55 miljoen jaar geleden begon. Dertig van de hoogste bergen ter wereld liggen in de Himalaya. De top van de Mount Everest is met zijn 8.850 meter het hoogste punt op aarde.

De hoogste berg gemeten van de voet naar de top is Mauna Kea, een inactieve vulkaan op het eiland Hawaï in de Grote Oceaan. Vanaf de voet gemeten is Mauna Kea 10.203 meter hoog, maar de berg komt maar 4.205 meter boven zee uit.

Vulkanische gebergten worden gevormd als gesmolten gesteente uit het binnenste van de aarde door de aardkorst naar buiten barst en zich opstapelt. De eilanden van Hawaï werden gevormd door onderzeese vulkanen. Wat we nu boven water zien uitsteken, zijn de vulkaantoppen die achterbleven. Bekende vulkanen op het land zijn onder meer Mount Saint Helens in de Amerikaanse staat Washington en de berg Fuji in Japan. Soms worden bergen niet gevormd door vulkanische uitbarstingen, maar worden ze er juist door verwoest. Dit was bijvoorbeeld het geval bij de uitbarsting van de Mount Saint Helens in 1980, waarbij de top werd weggeblazen.

Wanneer magma de aardkorst naar boven duwt, maar stolt voordat het aan de oppervlakte uitbarst, ontstaan zogenaamde domes. Door de invloed van wind en regen worden toppen en valleien gevormd. Voorbeelden hiervan in Amerika zijn de Black Hills in de staat South Dakota en de Adirondack Mountains in de staat New York. Plateaugebergte lijkt op een dome, maar wordt gevormd wanneer botsende tektonische platen het land omhoogduwen zonder dat er kreukels of vouwen ontstaan. Vervolgens wordt de vorm bepaald door weersomstandigheden en erosie.

Een ander soort gebergte ontstaat wanneer spanningen in en tussen de tektonische platen zorgen voor scheuren en breuken in het aardoppervlak, waardoor delen van de aardkorst omhoogkomen of juist wegzakken. Voorbeelden van afschuivingen in Amerika zijn onder meer de Sierra Nevada, die in de staten Californië en Nevada ligt, en de Tetons in de staat Wyoming. Ook de Duitse Harz is hier een voorbeeld van.

Invloed van bergen op leefgebieden en geopolitiek

Bergen dienen vaak als natuurlijke grens voor landen. Door hun hoogte hebben ze invloed op weerpatronen. Ze houden regenwolken tegen die vanuit de oceaan komen opzetten en persen het water uit de wolken. De andere kant van de berg is vaak veel droger. Bergachtig gebied biedt zelfs een schuilplaats – en bescherming – voor vluchtende of binnenvallende legers.

Lees meer