Rwanda

De berggorilla’s van Dian Fossey

Op ongeveer tweeënhalf tot drie uur stevig doorstappen vanaf het dal zijn op de beboste hellingen van de vulkaan Mount Karisimbi in Rwanda de resten te vinden van het Karisoke Research Centre. donderdag, 9 november

Door Aart Aarsbergen

Op ongeveer tweeënhalf tot drie uur stevig doorstappen vanaf het dal zijn op de beboste hellingen van de vulkaan Mount Karisimbi in Rwanda de resten te vinden van het Karisoke Research Centre. Het is de plek waar  de Amerikaanse primatologe Dian Fossey haar beroemde onderzoek naar het gedrag van berggorilla’s verrichtte. Ze was, aangespoord door de bekende paleontoloog Louis Leakey, in 1966 voor haar onderzoek naar de Congoleze kant van het Virungagebergte getrokken. Toen het haar daar door rebellenopstanden te heet onder de voeten werd, week ze uit naar Rwanda, waar ze Karisoke vestigde. Hier heeft ze bijna twintig jaar het gedrag van berggorilla’s bestudeerd. Ze voelde zich nauw betrokken bij de familiegroepen die ze onderzocht en gaf de leden namen als Digit en Uncle Bert. Bekend zijn de beelden waarop te zien is dat de apen haar aanraken en dat ze met de dieren speelt.

Dian Fossey heeft veel voor het voortbestaan van de berggorilla betekend. Door haar door National Geographic gesteunde onderzoek, waarvan de resultaten via het magazine over de wereld werden verspreid, kwam er aandacht voor deze ernstig bedreigde dieren. Bovendien corrigeerde ze het beeld van gorilla’s als woeste, agressieve wezens.

Fosseys inzet voor de bescherming van haar ’vreedzame reuzen’ werd bijna obsessief. Ze maakte zich in de omgeving niet geliefd. Ze streed tegen jagers, stropers, ambtenaren die het leefgebied van de gorilla’s wilden inperken, en tegen de plaatselijke bevolking, die ze van zwarte magie beschuldigde. In december 1985 werd ze dood in haar hut in Karisoke aangetroffen. Ze is vermoedelijk door een stroper vermoord, maar de zaak is nooit opgelost. Haar lichaam rust te midden van de graven van haar geliefde gorilla’s,  zo’n 3000 meter hoog in de bergen bij de resten van haar veldstation.

Fosseys nagedachtenis is sterk. Haar werk en leven kregen vooral bekendheid door de film Gorilla’s in the Mist uit 1988, die, zij het geromantiseerd, op haar levensverhaal is gebaseerd. Sigourney Weaver speelt de rol van Fossey, de film is op locatie in het Virunga National Park opgenomen. Toen ik dit voorjaar met fotograaf Jan Vermeer een gorillatracking in het Virungagebergte maakte, werd ik na afloop van de tocht door Amerikaanse toeristen bedankt ‘voor de inzet die National Geographic voor Dian Fossey en voor de berggorilla’s heeft getoond.’ Wat bedremmeld liet ik me als Nederlandse vertegenwoordiger van National Geographic te midden van de Amerikanen fotograferen.

Lees meer