Een jaar geleden schetste de serie The Last of Us een apocalyptisch beeld van een wereld waarin een kwaadaardige schimmelsoort de mensheid bedreigt. Hoewel zo’n doemscenario niet realistisch is, zijn er wel degelijk schimmels waar de mens voor moeten uitkijken. Een daarvan is Candida auris.

Tien jaar geleden was er nog maar weinig bekend over Candida auris. Maar toen de mysterieuze schimmel in verschillende landen plotseling zorgde voor ziektegevallen, vooral in ziekenhuizen, gingen alle alarmbellen af: niet eerder had men een resistente schimmel gezien die zich zo gemakkelijk leek te verspreiden. ‘Wat Candida auris gevaarlijk maakt, is dat hij multiresistent is. Dat betekent dat hij in veel gevallen bestendig is tegen schimmelmedicatie,’ vertelt moleculair microbioloog Auke de Jong, die de schimmel onderzocht voor zijn proefschrift aan de Universiteit van Amsterdam. ‘Een andere unieke eigenschap is dat hij overdraagbaar is van mens op mens.’

Zeer gevaarlijk voor sommigen

De meeste schimmels doen de mens geen kwaad. Sterker nog: sommige spelen een belangrijke rol in onze darmflora. Maar er zijn ook een aantal schimmels die ziek maken, vooral bij mensen met een verzwakt immuunsysteem. Hoe en waar de mens Candida auris heeft opgepikt, is voor onderzoekers nog altijd een groot mysterie. Mensen die drager zijn, kunnen via de huid of een oppervlak anderen besmetten. Vooral in ziekenhuizen, waar veel mensen met een verminderde weerstand zijn, kan de schimmel gemakkelijk een uitbraak veroorzaken.

Anders dan veel andere schimmels weet Candida auris ook onder extreme omstandigheden te overleven, zoals bij hoge koorts en uitdroging. Maar belangrijker: hij is behoorlijk resistent, zegt De Jong. Ben je gezond? Dan zul je van een besmetting waarschijnlijk weinig last hebben. Voor mensen met een verminderd immuunsysteem kan de schimmel echter wel gevaarlijk zijn. Symptomen zijn koorts, en in zeldzame gevallen, vooral wanneer de schimmel in de bloedbaan terechtkomt, kan een besmetting leiden tot orgaanuitval en de dood.

Hoe om te gaan met resistente schimmels?

Moeten we ons zorgen maken voor een grote uitbraak? ‘Een pandemie met de omvang van corona is niet realistisch, juist omdat gezonde mensen doorgaans niet ziek worden,’ legt De Jong uit. ‘Waar we ons wel zorgen over moeten maken, is dat schimmels in toenemende mate resistent worden. In het verleden waren schimmelinfecties heel goed behandelbaar. Maar nu zien we soorten, waaronder Candida auris, die zich niet goed laten behandelen.’

Wat kunnen we daartegen doen? Tegen resistentie is helaas geen panklare oplossing. Wel slagen ziekenhuizen er steeds beter in de schimmel op te sporen. Met het screenen van mensen die tot de risicogroep behoren op plekken waar de schimmel relatief vaak voorkomt, moet worden voorkomen dat schimmels als Candida auris zich verder verspreiden.