Voor een kwaal schrijven artsen meestal medicijnen of een medische behandeling voor. Maar steeds vaker adviseren ze ook iets heel anders: tuinieren. Dat is niet alleen een ontspannende hobby. Uit steeds meer onderzoeken blijkt dat werken met planten kan bijdragen aan een betere lichamelijke én mentale gezondheid, en mogelijk zelfs samenhangt met een langere levensduur.
Waarom tuinieren goed is voor je lichaam
‘Het is langdurige, lichte inspanning. Of het nu gaat om planten, snoeien, zakken potgrond tillen, graven of kruiwagens verplaatsen,’ zegt Hugh Coyne, arts en medeoprichter van Coyne Medical. ‘Je hartslag neemt toe en dat kan een positief effect hebben op je cardiovasculaire gezondheid. Daarnaast kan het werken met je handen en het uitvoeren van repetitieve taken het cortisolgehalte verlagen.’ Cortisol is een van de stresshormonen in je lichaam.
Tijd doorbrengen in de natuur kan ook helpen om je parasympathische zenuwstelsel te activeren. Dat is de ‘rust- en verteringsmodus’ van het lichaam, zegt neurowetenschapper Marion Oberhuber, oprichter van het Plant Wisdom Project. ‘We krijgen zintuiglijke prikkels en de nervus vagus geeft het signaal door dat we veilig zijn, waardoor het cortisolgehalte daalt.’
Tuinieren is vooral effectief, omdat je verschillende prikkels tegelijkertijd krijgt. Je ziet planten en dieren, hoort vogels zingen, raakt bladeren en aarde aan en ruikt natuurlijke geuren.
Hoe tuinieren je nachtrust kan verbeteren
Dat kalmerende effect kan ook de slaap bevorderen. Uit een onderzoek uit 2025 bleek dat ouderen die deelnamen aan tuintherapie een verbeterde slaapkwaliteit rapporteerden. Volgens de onderzoekers zou verminderde stress hierbij een rol gespeeld kunnen hebben. ‘Als je slecht slaapt vanwege een verhoogde of chronische cortisolactiviteit, kan je lichaam zichzelf niet zo goed herstellen als het zou moeten,’ zegt neurowetenschapper Mia Soviero.
Tuinieren kan ook op andere manieren de gezondheid ten goede komen. Nieuw onderzoek wekt de indruk dat het werken met planten het lichaam kan blootstellen aan micro-organismen die helpen bij het reguleren van immuun- en ontstekingsreacties. ‘Deze minuscule organismen zorgen voor een afname van ontstekingsreacties in het lichaam en bevorderen de gunstige aspecten van het immuunsysteem,’ zegt Coyne.
Dit doet tuinieren met je hersenen
Je hoeft geen zware kruiwagens te duwen of enorme pompoenen uit de grond te halen om van tuinieren te profiteren. Zelfs lichtere activiteiten, zoals zaadjes planten, water geven en snoeien, kunnen de cognitieve en mentale gezondheid bevorderen.
Uit een onderzoek uit 2024 onder ouderen in China bleek dat regelmatig tuinieren gepaard ging met een lager risico op het ontwikkelen van dementie. Een ander kleinschalig onderzoek uit hetzelfde jaar suggereerde dat tuinbouwtherapie de symptomen van depressie verminderde bij mensen die al aan dementie leden.
Waarom tuinieren je humeur kan verbeteren
Tuinieren wordt ook in verband gebracht met een beter humeur. Uit een onderzoek uit 2021 bleek dat twee of drie keer per week tuinieren stress verminderde en positieve emoties versterkte. Een overzicht uit 2024 van veertig onderzoeken waarin uitkomsten zoals depressie en angst werden gemeten, wees op een over het algemeen significant positief effect. ‘Een plant verzorgen of zien hoe deze tot bloei komt, geeft mensen een gevoel van voldoening en zingeving. Die dingen zijn erg belangrijk om depressie en angst te voorkomen,’ zegt Coyne.
Tuinieren levert kleine, bevredigende beloningen op: een zaadje ontkiemt, een bloem gaat open of een plant begint weer op te leven. Die momenten kunnen het beloningssysteem in de hersenen activeren. Je hersenen krijgen dopamine – een stof die een goed gevoel geeft – als beloning voor je werk of het oplossen van een probleem, zoals vaak het geval is bij tuinieren.
Kan tuinieren bijdragen aan een langer leven?
Tuinieren wordt steeds vaker in verband gebracht met gezonder ouder worden – en mogelijk een langer leven. Uit een onderzoek uit 2024 onder 13.812 volwassenen in de Verenigde Staten bleek dat tuinieren in de buitenlucht significant geassocieerd was met een lager sterfterisico.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Een onderzoek uit 2026 toonde op vergelijkbare wijze aan dat regelmatig tuinieren gepaard ging met een 22 procent lager sterfterisico en langere telomeren. Dit zijn de beschermende structuren aan de uiteinden van chromosomen die met het ouder worden de neiging hebben om korter te worden. ‘De lengte van de telomeren is in wezen een maatstaf voor je biologische leeftijd,’ legt Soviero uit.
‘De lagere sterfte is waarschijnlijk een combinatie van verschillende factoren, zoals een verlaging van het cortisolgehalte over een langere periode, een lichamelijk gezondere levensstijl en mogelijk ook de sociale aspecten,’ zegt Oberhuber.
Coyne is het ermee eens dat sterke sociale banden al lang in verband worden gebracht met een betere gezondheid en een langere levensduur. ‘Het gaat er ook om dat je mensen om je heen hebt die tekenen van ziekte kunnen herkennen of kunnen zien wanneer iemand lichamelijk achteruitgaat en meer ondersteuning nodig heeft.’ Of je nu alleen bent of met anderen: regelmatig in de tuin werken kan een effectief recept zijn voor een langer en gezonder leven.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Willeke van Doorn studeerde journalistiek, reisde een tijdje de wereld rond en kwam uiteindelijk via de Verenigde Staten, Australië en Nieuw-Zeeland bij de redacties van Quest en National Geographic. Ze is nieuwsgierig naar de wereld, gaat het liefst elke maand even op reis en neemt dan ook altijd haar hardloopschoenen mee.
