Zodra de dunne sikkel van de nieuwe maan aan de avondhemel verschijnt, weten moslims wereldwijd dat de ramadan is begonnen. Dit jaar valt de heilige vastenmaand – de negende maand van de islamitische kalender – naar verwachting van dinsdagavond 17 februari tot donderdag 19 maart. Waarom begint ramadan elk jaar op een ander moment?
Waarom de startdatum elk jaar verandert
De islamitische kalender is een maankalender. Dat betekent dat maanden beginnen bij het zien van de nieuwe maansikkel. Omdat een maanjaar ongeveer elf dagen korter is dan een zonnejaar, schuift ramadan ieder jaar op ten opzichte van onze gregoriaanse kalender.
In veel landen wordt de officiële start vastgesteld door religieuze autoriteiten die de maansikkel waarnemen. In Saoedi-Arabië buigt een speciale commissie zich jaarlijks over het begin en einde van de maand.
Leestip: Maakt religie gelukkig? Zo luidt het oordeel van de wetenschap
Het waarnemen is geen eenvoudige opgave: de maansikkel is slechts korte tijd zichtbaar en kan bij bewolking of mist volledig aan het oog ontsnappen. In dat geval worden astronomische berekeningen gebruikt om de startdatum te bepalen.
De oorsprong van ramadan
De naam ‘ramadan’ komt van het Arabische ar-ramad, wat verwijst naar verzengende hitte. De maand bestond al in voorislamitische Arabische kalenders, maar kreeg binnen de islam een diepere betekenis.
Volgens de islamitische traditie ontving de profeet Mohammed in het jaar 610 tijdens deze maand de eerste openbaring van de Koran van de engel Djibriel (Gabriël). Deze nacht staat bekend als Laylat al-Qadr – de ‘nacht van de beslissing’ – en geldt als een van de heiligste momenten binnen de islam.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
De Koran, bestaande uit 114 hoofdstukken of soera’s, wordt door moslims beschouwd als het letterlijke woord van Allah. Samen met de Hadith – overleveringen over het leven en handelen van Mohammed – vormt dit de basis van het islamitische geloof.
Wat betekent vasten tijdens ramadan?
Ramadan draait niet alleen om onthouding van eten en drinken, maar vooral om spirituele verdieping. Moslims proberen in deze maand hun band met Allah te versterken door gebed, liefdadigheid, zelfdiscipline en reflectie.
Leestip: 5 heilige bedevaartsoorden binnen de islam
Tussen zonsopgang en zonsondergang wordt gevast. Dat betekent: niet eten, niet drinken en zich onthouden van roddel, ruzie of ander ongewenst gedrag. Uitzonderingen gelden voor zieken, zwangeren, ouderen, reizigers en vrouwen die menstrueren. Gemiste vastendagen kunnen later worden ingehaald.
Suhoor en iftar: samen aan tafel
De dag begint vóór zonsopgang met de suhoor, een vroege maaltijd die vaak rond vier uur ’s ochtends plaatsvindt. Na zonsondergang volgt de iftar, het moment waarop het vasten wordt verbroken.
Volgens de overlevering brak Mohammed zijn vasten met dadels en water, een traditie die veel moslims nog steeds volgen. Dadels zijn rijk aan natuurlijke suikers en voedingsstoffen en helpen het lichaam na een lange dag zonder voedsel weer op gang. De iftar is meer dan een maaltijd: het is een sociaal moment waarop families, buren en gemeenschappen samenkomen.
Eid al-Fitr: het einde van de ramadan
Na ongeveer 29 of 30 dagen wordt de ramadan afgesloten met Eid al-Fitr, soms ook wel Suikerfeest genoemd. De feestdag begint met een gezamenlijk ochtendgebed, gevolgd door bezoeken aan familie en vrienden.
Leestip: Wat is monotheïsme?
Gedurende drie dagen staan samenzijn, maaltijden, cadeaus en het herdenken van overleden dierbaren centraal, al gelden er lokaal uiteenlopende gebruiken. In sommige steden worden grote gebedsbijeenkomsten of optochten georganiseerd.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
