In 1656 leed een VOC-schip schipbreuk voor de westkust van Australië. Van bijna tweehonderd opvarenden overleefden slechts enkelen de ramp — en niemand bleef achter om het verhaal te vertellen. Wat er met de gestrande bemanning van de Vergulde Draeck gebeurde, is tot op de dag van vandaag een raadsel.

De Vergulde Draeck strandt

In oktober 1655 vertrok de Vergulde Draeck onder leiding van Pieter Albertszoon van Texel. Het schip van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) vervoerde handelsgoederen en zilveren munten naar Oost-Indië, maar kwam nooit op die bestemming aan. Door een verkeerde berekening voer het schip op 28 april 1656 op een rif, ongeveer drie kilometer voor de westkust van Australië. Het schip scheurde open; van de 193 opvarenden wisten 75 levend aan land te komen.

Leestip: De Mary Celeste dobberde in 1872 stuurloos op zee – wat gebeurde er met de bemanning?

De overlevenden kwamen terecht in nog grotendeels onbekend terrein voor Europeanen: droog, onherbergzaam en zonder betrouwbare waterbronnen. Albertszoon nam daarom al snel een gevaarlijk maar noodzakelijk besluit. Hij stuurde de onderstuurman Abraham Leeman van Santwitz en zes andere mannen in een kleine sloep naar Batavia – toen het bestuurlijke hart van de VOC, nu de Indonesische hoofdstad Jakarta – om hulp te halen. Zelf bleef Albertszoon bij de achterblijvers.

Steeds minder hoop op overleving

Het was een zeer riskant plan: duizenden kilometers over open zee, met beperkte voorraden en onzekere navigatie. De rest bleef ontredderd achter in een kustgebied dat hen niets te bieden had. Wat volgde was een lange lijdensweg. Met steeds minder hoop op overleving slonk de groep. Dorst moet de grootste vijand geweest zijn. Ziekte, uitputting en mogelijk conflicten zullen stuk voor stuk hun tol geëist hebben.

Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!

Wat de achterblijvers niet wisten, is dat de sloep van Leeman van Santwitz wél was aangekomen in Batavia. Alleen kwamen de hulptroepen voor hen alsnog te laat. In de jaren 1656 tot en met 1658 stuurde de VOC minstens vijf schepen naar de rampplek, maar zij troffen geen overlevenden meer aan. Bij één reddingsactie raakten zelfs elf personen vermist. Daarom werd het zoeken uiteindelijk gestaakt.

Alleen stille getuigen

Wat zich precies aan land had afgespeeld na de schipbreuk, is nog altijd onbekend. Verslagen zijn er niet, dus zijn archeologische vondsten de enige getuigen. Het scheepswrak werd in 1963 door vissers ontdekt, ongeveer drie kilometer uit de kust bij Ledge Point. Het was het eerste van de vergane Nederlandse en Britse koopvaardijschepen dat teruggevonden werd voor de West-Australische kust.

Vorig jaar vond een belangstellende enkele eigendommen van de schipbreukelingen. Het ging om scherven aardewerk, een navigatiepasser, een bronzen sluiting en een vislood. Deze voorwerpen worden nu tentoongesteld in het WA Shipwrecks Museum in Fremantle.

Leestip: Hoe een schipbreuk leidde tot kolonisatie van de Kaap

Het museum besloot meer onderzoek te doen op de vindplek en trof enkele aanvullende sporen en vondsten aan, waaronder een pijp. West-Australië heeft de locatie daarom tot beschermd gebied verklaard, in de hoop dat de onderzoekers meer antwoorden zullen vinden over het tragische lot van de bemanning.

Gelijkenissen met de schipbreuk van Batavia

De ramp met de Vergulde Draeck wordt in geschiedenisverhalen vaak overschaduwd door andere VOC-tragedies, omdat er – op de bemanning van de sloep na – niemand was die het kon navertellen. Veel meer aandacht gaat uit naar de wereldberoemde schipbreuk van de Batavia, waarvan een replica te zien is op de foto bovenaan.

Leestip: Hoe hield de VOC de bemanning gezond?

Het verhaal van Batavia vertoont veel gelijkenissen met dat van de Vergulde Draeck. Op 4 juni 1629 sloeg ook dit VOC-schip lek op een rif voor de Australische westkust. Een groot deel van de opvarenden bleef achter, terwijl een kleine groep met een sloep naar Batavia zeilde om hulp te halen. Voordat de hulptroepen arriveerden, was onder de achtergeblevenen muiterij uitgebroken waarbij 120 mensen werden vermoord.

Of de opvarenden van de Vergulde Draeck hetzelfde lot beschoren was, zullen we waarschijnlijk nooit weten.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!