Op maandagavond 4 september 1944 zit Nederland aan de radio gekluisterd. De geallieerden hebben Brussel en Antwerpen bevrijd en volgens minister-president Gerbrandy op Radio Oranje zelfs de Nederlandse grenzen overschreden. De volgende dag gaat het volk massaal de straat op om de bevrijders te verwelkomen, maar de bevrijding blijft uit. Wat ging er mis tijdens Dolle Dinsdag?
Wat is Dolle Dinsdag?
Op 5 september 1944 vierde Nederland feest. De avond ervoor had toenmalig minister president Gerbrandy op Radio Oranje de volgende woorden ten gehore gebracht:
‘Nu de Geallieerde legers op onweerstaanbare wijze de Nederlandsche grenzen overschreden hebben, ben ik er van overtuigd dat gij hen een hartelijke en waardige ontvangst zult bereiden (…).’
Na Gerbrandy’s toespraak waren veel mensen ervan overtuigd dat de bevrijding nu dan echt ophanden was.
Optimistische geruchten volgden elkaar in hoog tempo op: op 5 september zouden de geallieerden Rotterdam bereiken, op 6 september Amsterdam. Sommige kranten brachten een speciaal bevrijdingsnummer uit en een Britse radiozender beweerde zelfs dat Breda al bevrijd zou zijn.
Het volk maakte zich op om de geallieerden te ontvangen en gingen met vlag en oranje wimpel de straat op. Nederlanders konden hun geluk niet op, terwijl onder Duitsers en NSB’ers juist paniek uitbrak. Velen van hen probeerden naar Duitsland te vluchten – niet zelden tevergeefs.
Waar ging het mis op Dolle Dinsdag?
Helaas bleek de feestvreugde van korte duur. Nog diezelfde 5 september werd duidelijk dat er van een Duitse capitulatie nog lang geen sprake was. Gerbrandy had voor zijn beurt gesproken.
In de concepttekst van zijn toespraak stond dat de geallieerden de Nederlandse grenzen ‘naderden’, maar op het laatste moment maakte de minister-president daar op eigen initiatief ‘overschreden hebben’ van.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Dat deed hij op basis van ‘inlichtingen van onze eigen mensen’, zou hij daarover later zeggen. Maar op de daadwerkelijke positie van de geallieerde troepen was op dat moment nauwelijks zicht.
Wanneer werd Nederland wél bevrijd?
Hoewel Maastricht op 14 september als eerste grote Nederlandse stad bevrijd zou worden, verloren de geallieerden later die maand de Slag om Arnhem. Dit betekende dat het noorden en westen van Nederland nog zeker acht maanden bezet zouden blijven, met de Hongerwinter nog op komst.
Later zou schrijver Willem van den Hout deze turbulente dag in september Dolle Dinsdag dopen. Van een echte Bevrijdingsdag kon men in Nederland pas op 5 mei 1945 spreken.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Merav Pront is editor bij National Geographic en schrijft zowel voor de website als het Magazine. Tijdens haar studie sociale geografie leerde ze lokale fenomenen in een internationale context plaatsen. Als freelance journalist zoekt ze naar de kleine verhalen achter het grote nieuws. Ze schrijft onder meer voor de VPRO en de Nederlandse Vereniging van Journalisten.
