Dit weekend vindt de finale van het Eurovisie Songfestival plaats. Nederland behoort tot de landen die het evenement boycotten vanwege de deelname van Israël. Het woord ‘boycot’ duikt tegenwoordig veelvuldig op bij politieke en maatschappelijke protesten, maar oorspronkelijk verwees het naar één man: de Engelse rentmeester Charles Boycott.
In 1880 wordt Boycott in Ierland zó systematisch buitengesloten dat hij vernederd terugkeert naar Engeland. Winkeliers weigeren hem nog te helpen, arbeiders laten zijn oogst wegrotten en dorpsgenoten mijden hem alsof hij niet bestaat. Boycott wordt daarmee het eerste slachtoffer van een nieuwe protesttactiek van Ierse nationalisten: tegenstanders niet met geweld bestrijden, maar sociaal volledig isoleren. De methode blijkt zo effectief dat zijn achternaam uitgroeit tot een internationaal protestwoord.
Ierse spanningen om Engelse inmenging
‘De toestand in Ierland blijft de grootste bezorgdheid inboezemen,’ schrijft de Arnhemsche Courant in 1880. De spanningen lopen dan al jaren op. Grote delen van Ierland zijn in handen van – veelal Engelse – aristocraten en grootgrondbezitters, terwijl veel Ierse boeren onder erbarmelijke omstandigheden pachtgrond bewerken.
De oneerlijke verdeling van het land leidt in 1878 tot de oprichting van een politieke beweging: de Land League. Die politieke beweging eist lagere huren en betere rechten voor pachters – en roept op tot een grootschalige huurstaking om de grootgrondbezitters op de knieën te krijgen.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Wanneer de Engelse Charles Boycott met de huurverlaging wordt geconfronteerd, werkt hij al zeven jaar als rentmeester voor de aristocraat Lord Erne. Boycott weigert: de aardappeloogst is voor het tweede jaar op rij mislukt en hij heeft de inkomsten hard nodig.
Hij geeft geen duimbreed toe aan de eisen van de Land League en stuurt zelfs een deurwaarder af op zijn pachters. Deze beslissing bezegelt zijn lot.
Het leven van Boycott wordt onmogelijk gemaakt
Op het landgoed van Boycott verzamelen zich op 22 september 1880 tientallen boze boeren. Ze verjagen zijn werknemers, dwingen hen nooit meer voor Boycott te werken en laten zijn vee los.
De Arnhemse Courant meldt in oktober 1880 dat winkeliers dreigende brieven ontvangen met de eis niets aan hem te verkopen. Zelfs een twaalfjarige jongen die de post voor hem bezorgt, krijgt op 27 september klappen vanwege zijn diensten.
Leestip: Waar komt de uitdrukking ‘brave hendrik’ vandaan?
Het leven in Ballinrobe, de stad waar Boycott woont, wordt de rentmeester onmogelijk gemaakt. Iedereen die er ook maar de schijn van heeft hem te helpen, krijgt de Land League op zijn dak.
Koetsiers willen niet meer voor hem rijden en de bakker verkoopt hem geen brood meer. De oogst van Boycott dreigt door een gebrek aan medewerkers in de grond weg te rotten. Hij wordt zelfs drie keer beschoten, maar weet de moordpogingen te overleven.
Het ontstaan van sociale uitsluiting als protestmiddel
Het inzetten van sociale uitsluiting als straf was een idee van Charles Parnell, de voorzitter van de Land League. Hij opperde dit plan tijdens een vergadering, toen de vraag werd opgeworpen wat er moest gebeuren met zogeheten land grabbers: pachters die de plaats innemen van boeren die uit protest geen huur meer betalen.
‘Door hem helemaal op zichzelf te laten, door hem te mijden als een lepralijder, moet je je afkeer laten blijken van zijn misdaad,’ aldus Parnell. Boycott was weliswaar zelf geen land grabber, maar zijn besluit om de huur niet te verlagen en een aantal huurders hun huis uit te zetten, maakte hem het perfecte doelwit om deze strategie in praktijk te brengen.
Van Boycott naar boycot
Wanneer de regering lucht krijgt van de behandeling van Boycott, besluiten ze hem te hulp te schieten. Een groep van 57 vrijwilligers uit Ulster biedt aan zijn oogst binnen te halen. Ter bescherming stuurt de overheid maar liefst negenhonderd soldaten mee.
Volgens historicus Liam Ó Raghallaigh moet het de staat ongeveer tienduizend pond gekost hebben om een oogst te redden die slechts 350 pond waard was. Wanneer de oogst uit de grond is getrokken, vertrekt Boycott verslagen en vernederd uit Ierland. Hij wordt rentmeester in het Engelse Suffolk en sterft daar in 1897, op 65-jarige leeftijd.
Zijn naam zou echter blijven voortleven. Vrijwel direct na de gebeurtenissen in Ierland beginnen kranten het woord ‘boycotten’ te gebruiken voor georganiseerde sociale uitsluiting. In een editie van Het nieuws van den dag uit 1881 duikt het begrip al op als zelfstandig werkwoord. De krant spreekt van ‘boycotten’ in de berichtgeving over Boycott en andere rentmeesters die hetzelfde lot troffen.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
