Op 14 mei 1643 begon – al wist hij dat zelf nog niet – de langste regeerperiode uit de Europese geschiedenis. Na de dood van koning Lodewijk XIII kwam de Franse troon in handen van zijn vierjarige zoon: Lodewijk XIV (1638-1715). De kindkoning zou meer dan zeventig jaar lang het gezicht van Frankrijk bepalen, met oorlogen, extravagante hofrituelen, politieke intriges en het immense paleis van Versailles als decor. Hij noemde zichzelf de Zonnekoning, en verwachtte dat heel Frankrijk om hem heen draaide.

Een jeugd aan het hof

Lodewijk XIV groeide op in een hofwereld waar macht, status en uiterlijk vertoon centraal stonden. Hij had een jongere broer, Filips van Orléans, die zijn leven lang in de schaduw van de koning bleef staan. Volgens tijdgenoten probeerde het hof bewust te voorkomen dat Filips politieke ambities zou ontwikkelen. Als kind werd hij geregeld in meisjeskleding gestoken, in de hoop hem minder bedreigend te maken voor de troonopvolger.

Ook als volwassene bleef Filips bekendstaan om zijn flamboyante verschijning. Hij verscheen regelmatig in vrouwenkleding op hofbals en onderhield relaties met zowel vrouwen als mannen, iets wat aan het hof eerder onderwerp van geroddel dan van openlijke afkeuring was.

Lodewijk zelf maakte al jong kennis met het liefdesleven van het hof. Volgens hardnekkige verhalen stuurde zijn moeder een oudere dienstmeid naar de jonge koning om hem ‘in te wijden’. Waar of niet: Lodewijk XIV groeide uit tot een beruchte vrouwenliefhebber. Door de jaren heen volgde een lange reeks maîtresses, onder wie zelfs de echtgenote van zijn eigen broer.

Hoe Lodewijk XIV de Zonnekoning werd

Omdat Lodewijk bij zijn troonsbestijging nog een kind was, regeerde zijn moeder Anna van Oostenrijk aanvankelijk in zijn naam. Pas op 7 juni 1654 werd hij officieel gekroond in Reims. Rond diezelfde periode ontstond ook het beeld waarmee hij de geschiedenis in zou gaan.

Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!

In het hofballet Ballet de la Nuit verscheen de jonge koning als de zonnegod Apollo. Het was meer dan theater alleen: de zon werd het symbool van zijn macht. Lodewijk zag zijn koningschap als door God gegeven. Zoals planeten rond de zon draaien, zo moest ook Frankrijk om zijn koning draaien.

Versailles: een paleis als machtsmiddel

Lodewijk XIV wilde niet alleen regeren, hij wilde imponeren. Vanaf 1662 liet hij het bescheiden jachtslot van zijn vader ombouwen tot het gigantische paleis van Versailles. Het project verslond enorme hoeveelheden belastinggeld en groeide uit tot het politieke en culturele hart van Frankrijk.

Leestip: Pronken met pruiken: zo werd de coupe van Lodewijk XIV razend populair

In 1682 verhuisde het hof definitief naar Versailles. Duizenden edelen werden geacht dicht bij de koning te wonen, ver weg van het soms onrustige Parijs. Voor veel aristocraten voelde het hofleven als een gouden kooi. Hun dagen draaiden om etiquette, feesten en vooral: de koning tevreden houden.

Zelfs het opstaan en naar bed gaan van Lodewijk XIV waren openbare rituelen. Hooggeplaatste edelen vochten om aanwezig te mogen zijn bij deze dagelijkse ceremonies, die de absolute macht van de koning moesten benadrukken.

Intriges, feesten en schandalen

Het leven in Versailles stond bekend om zijn luxe en decadentie. Achter de rijk versierde zalen schuilde een wereld van roddels, affaires, gokschulden en politieke spelletjes. De verveling onder de aristocratie leidde regelmatig tot excessen.

Een van de grootste schandalen was de zogenoemde affaire des poisons tussen 1677 en 1682. Honderden mensen werden beschuldigd van vergiftiging, zwarte magie en samenzweringen. De affaire bereikte zelfs de hoogste kringen rond de koning.

Ondertussen voerde Lodewijk XIV vrijwel onafgebroken oorlog. Hij streed onder meer tegen Spanje en de Republiek der Verenigde Nederlanden, waarmee hij Frankrijk wilde uitbouwen tot de dominante macht van Europa.

Godsdienst en absolute macht

Lodewijk XIV zag zichzelf niet alleen als koning, maar ook als verdediger van het katholieke geloof. Onder invloed van zijn latere echtgenote en voormalige maîtresse Madame de Maintenon trok hij in 1685 het Edict van Nantes in, dat protestanten in Frankrijk bescherming bood.

Leestip: De man met het ijzeren masker: wie was de geheime gevangene van Lodewijk XIV?

Die beslissing leidde tot zware vervolging van de hugenoten. Tienduizenden protestanten vluchtten het land uit, wat Frankrijk economisch en cultureel verzwakte.

Het einde van de Zonnekoning

Na tientallen jaren van oorlogen en hofleven verslechterde de gezondheid van Lodewijk XIV snel. In de zomer van 1715 kreeg hij last van ernstige pijn in zijn been. Artsen stelden uiteindelijk koudvuur vast, een infectie die niet meer te behandelen was.

Leestip: Wat heeft Nederland aan Napoleon te danken? Meer dan je misschien denkt

Op 1 september 1715 overleed de koning na een week van hevig lijden. Volgens overlevering gaf hij zijn achterkleinzoon en opvolger, Lodewijk XV, vlak voor zijn dood nog één advies mee: voer minder oorlog dan ik heb gedaan.

Lodewijk XIV werd begraven in de basiliek van Saint-Denis, de traditionele rustplaats van Franse koningen. Ruim 380 jaar nadat hij op 14 mei 1643 onverwacht koning werd, leeft zijn nalatenschap nog altijd voort – in Versailles, in de Franse geschiedenis en in het beeld van de absolute monarch die zichzelf tot middelpunt van de wereld maakte.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!