Soldaten stormen het strand op. Om hen heen liggen uitgebrande wrakken, terwijl op de achtergrond de duinen van Normandië opdoemen. De beelden zijn wazig, korrelig en bewogen – precies zoals de invasie op de betrokkenen moet hebben overgekomen. De iconische foto’s van oorlogsfotograaf Robert Capa bieden een zeldzame blik vanuit de frontlinie tijdens D-day, een van de beslissende momenten van de Tweede Wereldoorlog.
Op 6 juni 1944, dit weekend 82 jaar geleden, landde Capa samen met ongeveer 160.000 geallieerde militairen op de stranden van Normandië. Terwijl kogels om hem heen insloegen, legde hij de invasie vast op film. Dat hij de dag overleefde, was al opmerkelijk; dat zijn foto’s bewaard zijn gebleven misschien nog wel opmerkelijker.
Een fotograaf die altijd dicht op het gevaar zat
Al vroeg in zijn loopbaan heeft de in Hongarije geboren Capa een enorme staat van dienst. Gewapend met een camera geeft hij de antifascistische republikeinen in de Spaanse Burgeroorlog (1936-1939) een gezicht.
In Spanje maakt hij kennis met de risico’s van het vak: zijn partner en collega-fotojournalist Gerda Taro wordt in 1937 gedood door een tank, even buiten Madrid.
In de Tweede Wereldoorlog richt Capa zijn lens op Noord-Frankrijk, waar de geplande invasie van de geallieerden de koers van de oorlog moet keren. Hij werkt voor verschillende tijdschriften, waaronder Life, en brengt verslag uit van D-day. Capa had zelfs een afscheidsbrief geschreven aan zijn familie, voor het geval hij de missie niet zou overleven.
D-day door de ogen van Robert Capa
In de vroege ochtend van 6 juni is Capa aan boord van een landingsvaartuig richting Omaha Beach. Honderd meter van de kust springen de soldaten in het heupdiepe water om vervolgens wadend het strand te bereiken. Direct worden ze onder vuur genomen door de Duitse vijand. Zoals Capa zich herinnert in zijn memoires: ‘De kogels scheurden gaten in het water om me heen.’
Eenmaal op het strand blijft Capa laag bij de grond om de kogels die boven zijn hoofd suizen te ontwijken. Om hem heen sneuvelt de ene na de andere militair, maar Capa blijft fotograferen.
Hij blijkt een engeltje op zijn schouder te hebben. Veel anderen hebben minder geluk: tegen het eind van de dag zijn er meer dan vierduizend geallieerde slachtoffers gevallen.
Hoe de beroemde D-dayfoto’s bijna verloren gingen
Capa schrijft dat hij 106 foto’s had gemaakt op meerdere filmrollen. Hij stuurt de beelden naar de redactie van Life in Londen. Eenmaal aangekomen in veiliger gebied, gaan de beelden alsnog bijna verloren.
In de haast om de foto’s af te drukken, zo luidt het verhaal, worden per ongeluk bijna alle negatieven van Capa vernietigd in de donkere kamer nadat een droogkast oververhit is geraakt.
Over die lezing bestaat inmiddels discussie. Historicus A.D. Coleman stelde op basis van archiefonderzoek dat Capa mogelijk minder lang op Omaha Beach verbleef dan jarenlang werd aangenomen. Daardoor zouden er überhaupt minder foto's zijn gemaakt dan Capa later beweerde.
Of het verhaal van de oververhitte droogkast nu klopt of niet, het resultaat blijft hetzelfde: slechts elf negatieven overleefden. Ze zouden later bekend worden als The Magnificent Eleven.
Elf beelden die de geschiedenis ingingen
Juist doordat er zo weinig foto’s bewaard bleven, kregen de overlevende beelden een bijna mythische status. Ze behoren tot de meest iconische oorlogsfoto’s ooit gemaakt en vormen een zeldzame visuele getuigenis van de landing op Omaha Beach.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Hun invloed reikte ver voorbij de geschiedenisboeken. Regisseur Steven Spielberg gebruikte de foto's als belangrijke inspiratiebron voor de openingsscène van Saving Private Ryan (1998), die geldt als een van de meest realistische verbeeldingen van D-day op film.
Toch vat geen van de beelden die Capa op 6 juni maakte D-day zo treffend samen als de militair die in de branding kruipt. Het gaf een menselijk gezicht aan de historische gebeurtenis: een militair die in de hel op aarde zijn plicht vervult voor onze vrijheid.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Kevin is als Managing Editor Digital verantwoordelijk voor de digitale kanalen van National Geographic. In zijn vrije tijd reist hij het liefst naar bestemmingen die de meeste toeristen doorgaans mijden, zoals Transnistrië, Mongolië of Iran. Daarnaast gaat hij graag op pad met zijn camera en probeert hij nieuwe sporten uit.
