Op 5 mei vieren we de bevrijding van Nederland. Maar die vrijheid kwam niet vanzelf. Hoewel de Duitse inval in mei 1940 slechts vijf dagen duurde, kostte het de geallieerden bijna negen maanden om Nederland vijf jaar later stap voor stap te bevrijden. Tussen september 1944 en mei 1945 volgden militaire operaties, mislukte offensieven en zware maanden voor de bevolking. Zo verliep de weg naar vrijheid.

De eerste bevrijde plek: Mesch

Op 12 september 1944 bevrijdden geallieerde troepen het eerste stukje Nederlands grondgebied: het dorp Mesch in Zuid-Limburg. Dit gebeurde tijdens de opmars van de geallieerden door West-Europa na de succesvolle invasie van Normandië op 6 juni 1944: D-day.

Vanaf dat moment rukten de geallieerde legers verder op naar het noorden en bevrijdden ze stapsgewijs het zuiden van Nederland, vooral dankzij de inzet van Amerikaanse en Britse legers.

Operatie Market Garden speelde daarbij een sleutelrol. Het doel van deze militaire operatie was om snel door Nederland op te rukken naar Duitsland en daarmee de oorlog vroegtijdig te beëindigen. De operatie bestond uit twee delen: Market, het luchtlandingsgedeelte, en Garden, het grondoffensief.

De Slag om Arnhem: een brug te ver

Hoewel de operatie in Zuid-Nederland succesvol was, liep deze vast bij de Slag om Arnhem. Het lukte de geallieerden niet de brug over de Rijn bij Arnhem in te nemen, waardoor ze hun opmars moesten staken.

Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!

Daardoor hield de bezetting in het overgrote deel van Nederland nog lange tijd stand – en dat terwijl veel Nederlanders er een week eerder, op Dolle Dinsdag, nog van overtuigd waren dat de bevrijding een gedane zaak was.

De Hongerwinter en een land in nood

De winter van 1944-’45 was zwaar. In wat we nu de Hongerwinter noemen kwamen minstens 20.000 mensen om het leven door honger en kou. Maar ook de hevige gevechten, bombardementen en brute Duitse vergeldingsacties eisten hun tol.

In februari 1945 begonnen de geallieerden aan een reeks nieuwe offensieven. Operatie Veritable zou daarbij van groot belang blijken.

Operatie Veritable: de doorbraak naar het noorden

Operatie Veritable begon op 8 februari 1945 en had als doel het Rijnland te bevrijden: het gebied net voorbij de Duitse grens, ten oosten van Nijmegen. De operatie was onderdeel van een groter plan, samen met Operatie Grenade, waarbij geallieerde troepen aan beide zijden van de Rijn de Duitse linies wilden doorbreken.

Door Operatie Veritable was het front naar de Rijn verlegd. In april 1945 kon zo de bevrijding van het noorden van Nederland beginnen. Canadese troepen speelden hierbij een belangrijke rol en bevrijdden steden als Groningen en Leeuwarden. Tegelijkertijd vonden er hevige gevechten plaats in de Achterhoek en Twente, waar de Canadezen en Britten de Duitse legers terugdreven.

5 mei 1945: Nederland is vrij

Op 5 mei 1945 gaven de Duitse troepen in Nederland zich over. Een dag later, op 6 mei, werd de capitulatie officieel vastgelegd in Hotel De Wereld in Wageningen, waar generaal Blaskowitz namens Duitsland en generaal Foulkes namens de geallieerden de overeenkomst ondertekenden. Na vijf jaar bezetting was Nederland eindelijk vrij.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!