Op 4 mei, tijdens de Nationale Herdenking, staan we stil bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en latere conflicten. Op verschillende plekken in het land worden Nederlandse en geallieerde verzetsstrijders herdacht. Maar ook in Duitsland zelf waren er mensen die zich – stil of openlijk – tegen het naziregime keerden. Een van hen was Sophie Scholl, een studente die uitgroeide tot een van de bekendste gezichten van het Duitse verzet. Wie was deze jonge vrouw?
Opgroeien in een kritisch gezin
Sophie Scholl wordt in 1921 geboren in het Duitse Forchtenberg, als vierde van zes kinderen. Haar ouders zijn gelovig en kritisch tegenover het opkomende nazisme. In huis wordt veel gesproken over politiek, rechtvaardigheid en de toekomst van Duitsland.
Toch sluit Sophie zich als tiener aan bij de Bund Deutscher Mädel, de meisjesorganisatie van de Hitlerjugend. Net als veel leeftijdsgenoten groeit ze op in een tijd waarin het regime steeds meer invloed krijgt op het dagelijks leven.
Wanneer enkele van Sophies broers en zussen in 1937 kort worden gearresteerd vanwege hun betrokkenheid bij de verboden Bündische Jugendbeweging, begint haar vertrouwen in het regime te wankelen. Deze jeugdbewegingen, die een alternatief boden voor de Hitlerjugend, werden door de nazi’s als verdacht en subversief beschouwd. De arrestaties maken voor Sophie duidelijk hoe weinig ruimte er nog is voor afwijkende ideeën.
De Witte Roos: verzet met woorden
In 1942 verhuist Sophie naar München om biologie en filosofie te studeren. Haar broer Hans studeert geneeskunde aan diezelfde universiteit. Eerder dat jaar is hij naar het oostfront gestuurd om de Wehrmacht te dienen. De gruwelen die hij daar ziet, overtuigen hem zich uit te spreken tegen het nationaalsocialisme en in het verzet te gaan.
Samen met medestudenten als Alexander Schmorell, Willi Graf en later ook Christoph Probst vormt hij de kern van de verzetsgroep die bekend zou worden als de Weiße Rose (‘Witte Roos’). Sophie sluit zich in 1942 bij de groep aan.
De leden verspreiden pamfletten waarin zij oproepen tot passief verzet. In het tweede pamflet spreken ze zich openlijk uit tegen de systematische moord op de Joden. ‘Ook de Joden zijn mensen… en tegen mensen is een misdaad van deze omvang gepleegd,’ staat in een van hun teksten.
De fatale actie in München
Van het zesde en tevens laatste pamflet maken ze tweeduizend kopieën, die Stuttgart, Frankfurt, Wenen en Berlijn bereiken. Maar dan gaat het mis. Op 18 februari 1943 besluiten Sophie en Hans de laatste pamfletten te verspreiden bij hun universiteit in München. Sophie gooit een stapel pamfletten van boven in het trappenhuis naar beneden, maar wordt betrapt door de conciërge. Hij geeft Sophie en Hans aan bij de Gestapo.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Na haar eerste verhoor lijkt het voor Sophie bijna met een sisser af te lopen. Maar als haar broer, die in een andere ruimte wordt verhoord, de volledige schuld op zich neemt, zwicht ze. Tijdens haar tweede verhoor biecht ze haar rol in de verzetsgroep op. Hun goede vriend Christoph Probst, eveneens lid van de Witte Roos, wordt ook opgepakt.
Veroordeeld en geëxecuteerd
Na een zitting van enkele uren wordt het drietal op 22 februari 1943 ter dood veroordeeld door de nationaalsocialistische rechter Roland Freisler. Op de vraag of ze nu inziet dat haar acties een misdaad tegen de mensheid zijn, antwoordt Sophie als volgt: ‘Ik ben nog steeds van mening dat ik het beste heb gedaan voor mijn natie. Ik heb daarom geen spijt van mijn gedrag en zal de consequenties daarvoor dragen.’
Leestip: Deze 5 vrouwelijke spionnen waren van onschatbare waarde in de Tweede Wereldoorlog
Nog diezelfde dag wordt het vonnis voltrokken. Omdat men bang is dat de drie studenten bij een openbare executie tot martelaars worden uitgeroepen, wordt het drietal in de gevangenis van Stadelheim met de guillotine ter dood gebracht. Twee maanden later worden nog drie leden van de Witte Roos opgepakt en geëxecuteerd.
Sophie Scholl, een symbool van verzet
Sophie, Hans en Christoph liggen begraven op de begraafplaats Perlacher Forst, pal naast de gevangenis waar ze werden gedood. In Duitsland is het drietal een symbool geworden van het Duitse verzet en zodoende zijn er verschillende straten, pleinen en scholen naar hen vernoemd. In 2003 mochten Duitsers hun stem uitbrengen op ‘de invloedrijkste Duitser’ ooit. Hans en Sophie eindigden gezamenlijk op de vierde plaats.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
