Op Bevrijdingsdag staan we stil bij de mensen die tijdens de Tweede Wereldoorlog hun leven riskeerden voor de vrijheid. Een van hen was Truus van Lier. Ze was pas negentien jaar oud toen ze besloot zich bij het verzet te voegen, en uiteindelijk betaalde ze daarvoor de hoogste prijs.

De studente die verzetsstrijder wordt

Als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, heeft Truus van Lier net eindexamen gedaan. Ze staat op het punt te beginnen aan een studie rechten, maar door de oorlog worden die plannen overhoop gegooid. Haar Joodse vader moet onderduiken en zelf sluit ze zich aan bij het verzet. Ze brengt onder andere de verzetskrantLichting rond en helpt Joodse onderduikers aan een veilig adres.

Via de studentenvereniging komt Van Lier in contact met de Amsterdamse studentenverzetsgroep CS-6, die zich in eerste instantie bezighoudt met het helpen van Joodse onderduikers en vervalsen van persoonsbewijzen.

Infiltratie bij de NSB en Wehrmacht

Naarmate de oorlog vordert, wordt CS-6 steeds gewelddadiger. Ze plegen aanslagen op nazibijeenkomsten en spoorlijnen die worden gebruikt voor het deporteren van Joden.

Later liquideren ze ook verschillende nazikopstukken. De verzetsgroep is zo onder andere verantwoordelijk voor de dood van collaborateur Hendrik Seyffardt, een Nederlandse luitenant-generaal die leiding geeft aan het Vrijwilligerslegioen Nederland dat in Rusland vecht.

Leestip: Van Dolle Dinsdag tot 5 mei: zo werd Nederland stap voor stap bevrijd

Van Lier weet in de loop van 1943 succesvol te infiltreren bij de NSB en de Wehrmacht. Er zijn aanwijzingen dat ze informatie verzamelt over Duitse doelen, waaronder foto’s van vliegbasis Soesterberg.

De liquidatie van een NSB-politiecommissaris

Op 3 september 1943 schiet Van Lier NSB’er Gerardus Johannes Kerlen dood in de buurt van zijn huis aan het Willemsplantsoen in Utrecht. Kerlen is hoofdcommissaris van de politie in Utrecht en een fanatieke nazi. Hij is onder meer verantwoordelijk voor het opsporen van veel Joden en het arresteren van familieleden van Nederlandse, ondergedoken politiemannen die weigeren voor de NSB te werken.

Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!

Met twee schoten weet Van Lier Kerlen te liquideren. Het lukt haar vervolgens om te ontsnappen. Ooggetuigen spraken na de aanslag van ‘een man in vrouwenkleren’ die wegvlucht op de fiets. De Duitsers loven een beloning van 10.000 gulden uit voor de tip die leidt tot de aanhouding van de ‘in grijsgeruite mantel geklede donkerharige daderes’.

Gevangen en gefusilleerd in Sachsenhausen

Van Lier duikt onder, maar wordt uiteindelijk verraden door iemand uit haar eigen kring: CS-6-lid Irma Seelig. Deze Duitse vrouw is eerder al opgepakt en wordt onder druk van de Duitse Sicherheitspolizei ingezet als infiltrant. Seelig verraadt uiteindelijk meerdere verzetsleden en wordt na de oorlog tot twaalf jaar celstraf veroordeeld.

Leestip: Deze 5 vrouwelijke spionnen waren van onschatbare waarde in de Tweede Wereldoorlog

Zodoende wordt Van Lier enkele weken na de moord op Kerlen gearresteerd en gevangengezet. In tegenstelling tot mannelijke verzetsleden wordt ze niet direct gedood, maar op de trein naar Duitsland gezet en naar concentratiekamp Sachsenhausen gedeporteerd.

Hier wordt ze op 27 oktober 1943 met twee andere verzetsvrouwen gefusilleerd. Ook Van Liers moeder wordt opgepakt en naar Duitsland gedeporteerd. Zij overlijdt begin 1945 in concentratiekamp Ravensbrück.

Een oproep in Het Parool

Zus Wilhelmina, die ook in het verzet zit, overleeft de oorlog door naar Engeland te vluchten. Haar vader duikt onder en overleeft de oorlog ook. Vrijwel direct na de oorlog plaatst hij meerdere malen de volgende oproep in Het Parool:

‘Wie inlichtingen of gegevens kan verschaffen over mijn Dochter Geertruida (Truus) van Lier, gearresteerd in Sept. 1943 als daderes van de moord op den politiepres. Kerlen te Utrecht, gevangen gezeten a.d. Amstelveenscheweg, Amsterdam, verzoek ik vriendelijk mij te berichten. […] Sedert half Oct. Werd niets van haar vernomen.’

Monument ter nagedachtenis

Sinds 2005 bloeit er elke lente een monument van bloemen langs de Utrechtse Catharijnesingel. Honderden krokussen vormen daar de naam ‘Truus’. Op de plek waar Van Lier haar belangrijkste verzetsdaad voltrok staat sinds april 2022 een beeld.

Haar naam komt ook terug in een gedenksteen op het Domplein, waarop de namen vermeld staan van de studenten die tijdens de oorlog zijn omgekomen.

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!