Op 14 juli 1789 bestormen Franse revolutionairen de Bastille in Parijs. De Franse Revolutie is hiermee een feit, en koning Lodewijk XVI wordt vervolgens veroordeeld tot huisarrest in zijn Tuilerieënpaleis. In juni 1791 is hij de paleismuren zat: hij slaat met zijn gezin op de vlucht naar de grens, waar loyale troepen klaarstaan om zijn troon te heroveren. In de vierde aflevering van de podcast Veldheren Historia reconstrueren Tom en Mart de Kruif de vlucht van Lodewijk XVI naar Varennes, waarna de Franse monarchie nooit meer hetzelfde zou zijn.
Lodewijk slaat op de vlucht
Op 20 juni 1791 onderneemt koning Lodewijk XVI met zijn gezin een gewaagde poging om uit Parijs te ontsnappen. Sinds het uitbreken van de Franse Revolutie in 1789 is zijn macht sterk ingeperkt en is hij een gevangene in zijn eigen paleis. Hij hoopt de Oostenrijkse grens te bereiken, waar loyale troepen klaarstaan om zijn troon terug te veroveren.
Voor de ontsnapping wordt een zorgvuldig plan opgesteld. Zo reist de koninklijke familie vermomd én met valse paspoorten. Hofdame Tourzel doet zich voor als de Russische barones Von Korzel, waar de koning en de koningin zich voordoen als haar kamerheer en gouvernante. Langs de route staan trouwe militairen en verse paarden klaar om hen te begeleiden.
Hoe een postmeester de vermomde koning ontmaskerde
Hoewel het gezelschap met de valse paspoorten gemakkelijk langs de paleiswachten komt, verloopt de reis moeizaam. Door vertragingen raakt de langzame koets steeds verder achter op schema. Ondertussen ontdekt men in Parijs dat de koning is verdwenen en worden boodschappers uitgezonden om hem op te sporen.
Beluister hier de vierde aflevering van Veldheren Historia.
De situatie verslechtert wanneer de koets onderweg schade oploopt en de geplande ontmoetingen met de loyale troepen mislukken. Tot overmaat van ramp herkent Jean-Baptiste Drouet, de postmeester van Sainte Menehould, de vermomde koning aan de hand van een afbeelding. Drouet zet de achtervolging in en waarschuwt de autoriteiten in Varennes, waar de koninklijke familie diezelfde avond aankomt.
Aangehouden in Varennes
In Varennes worden de paspoorten gecontroleerd. Hoewel deze aanvankelijk in orde lijken, neemt de twijfel verder toe. Uiteindelijk wordt de identiteit van Lodewijk en Marie-Antoinette bevestigd. Een slaperige man herkent de koning en buigt: ‘Majesteit!’
Lodewijk beseft dat zijn vermomming is doorzien en stelt zich aan de plaatselijke bestuurders voor. Hij probeert hen ervan te overtuigen dat hij met zijn gezin veiligheid zoekt, maar dat mag niet baten. De menigte besluit dat de koninklijke familie niet verder mag reizen.
Wil je niets missen? Volg National Geographic op Google Discover en voeg National Geographic toe als voorkeursbron om onze verhalen vaker te zien in je Google-feed!
Kort daarna betreden de loyale troepen Varennes. De officieren bieden Lodewijk aan om met getrokken sabel een weg door de menigte te vechten. Lodewijk weigert: hij vreest dat zijn gezin tijdens het wapengekletter gewond raakt. De troepen keren om en verlaten Varennes.
Het einde van Lodewijk XVI en de Franse monarchie
De volgende ochtend keert het gezelschap onder zware bewaking terug naar Parijs. Tijdens de vier dagen durende terugreis worden zij uitgescholden en belaagd door de menigte. Na een kort proces wordt Lodewijk schuldig bevonden aan samenzwering tegen de Franse natie.
Op 21 januari 1793 wordt hij in Parijs onthoofd met behulp van de guillotine. Met zijn dood kwam ook een einde aan eeuwen van absolute monarchie in Frankrijk.
Meer weten over Lodewijk XVI en zijn vlucht naar Varennes? In de nieuwe podcast Veldheren Historia nemen voormalig Commandant Landstrijdkrachten Mart de Kruif en zijn zoon, geschiedenisleraar Tom de Kruif, je mee in de geschiedenis. Aan de hand van kleine en persoonlijke verhalen schetsen vader en zoon De Kruif de militaire, politieke en culturele achtergronden. Beluister Veldheren Historia via Spotify of een andere podcast-app.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
Jurre is als Digital Editor actief voor alle digitale kanalen van National Geographic. Door zijn brede interesse en journalistieke achtergrond is hij van alle markten thuis, al gaat zijn hart toch wat sneller kloppen van verhalen over reizen, geschiedenis en natuur. In zijn vrije tijd gaat hij graag met de backpack op stap óf ontdekt hij, thuis aan de keukentafel, kerkers en kastelen in Dungeons & Dragons.
