Bewonder deze Egyptische god in het Allard Pierson Museum

In het Allard Pierson Museum in Amsterdam kun je kennismaken met Bes, een Egyptische god die bij veel zaken troost en hulp kon bieden. dinsdag 8 oktober 2019

Dit artikel verscheen in de National Geographic Historia editie 4, 2019.

Het Egyptische pantheon omvatte talloze goden, die leefden in de hemel. De mensen leefden op aarde, de doden in het dodenrijk. Grote goden als Amon, Isis, Hathor, Osiris en Horus hadden ook op aarde een huis: de tempels. Voor de ‘gewone’ man of vrouw waren zij onbereikbaar – de mensen hadden geen toegang tot de tempels, alleen priesters en de farao konden de goden aanroepen. 

De doorsnee Egyptenaar had dan ook geen bemoeienis met deze goden: geen lasten, maar ook geen lusten. Hij kon wel zijn toevlucht zoeken bij de god Bes. Die beschermde hem tegen boze geesten, slangen, schorpioenen en gevaarlijke ziekten. Bes had bijzondere verdiensten bij de bescherming van kinderen en zwangere vrouwen. Beelden van hem werden daarom wel gebruikt als poten voor een (kraam)bed. Veel vaker nog werd hij meegedragen in de vorm van een amulet. Amuletten werden op industriële schaal vervaardigd, getuige de vele teruggevonden mallen.

De verering van Bes kwam pas goed op gang in het Nieuwe Rijk (ca. 1500 v.C.), hoewel er aanwijzingen zijn dat hij ook in het Oude Rijk al aanwezig was. Uiteindelijk raakte Bes in het hele Middellandse Zeebekken verspreid. 

Op de tentoonstelling in Allard Pierson worden in acht zalen de belangrijkste werkterreinen van Bes belicht aan de hand van ruim 250 voorwerpen, afkomstig uit binnen- en buitenlandse musea. Stèles, beeldjes, tovermessen en parfumflesjes in de vorm van de god laten zien hoe belangrijk Bes was in het leven van alledag. 

Bes’ verhaal wordt ondersteund met kleurrijke tekeningen en een animatiefilm van Mirjam Debets. Haar vrolijke kleurgebruik lijkt prima te passen bij Bes, die als god van al het goede, ook de god van feest, muziek en dans was. Misschien is het dan ook geen toeval dat hij geldt als de naamgever van Ibiza. 

De tentoonstelling Bes, kleine god in het Oude Egypte loopt van 18 oktober 2019 t/m 20 maart 2020.

Lees verder

Een oeroude bewoner voor een nieuw Naturalis

Na een ingrijpende verbouwing én forse uitbreiding is het Biodiversity Center, bij het grote publiek bekend om het museum, weer geopend. 

Isis: van Egyptische godin tot universele godheid

Isis was oorspronkelijk een van de belangrijkste godheden van het Egyptische pantheon. Later verspreidde de Isiscultus zich over het hele Middellandse Zeegebied, waar de godin enorm populair was en gelovigen trok uit alle lagen van de samenleving.