De Romeinen staan bekend om hun gedisciplineerde samenleving, waarin op grote schaal werd gebouwd, gehandeld en oorlog werd gevoerd. Maar ook in het Romeinse Rijk was er ruimte voor ontspanning. Hoewel het concept van een weekend nog niet bestond, namen Romeinen regelmatig tijd voor vermaak. Wat deden zij in hun vrije uren – en hadden ze hobby’s zoals wij die kennen?
Het badhuis als sociaal middelpunt
De meeste Romeinen gingen dagelijks naar het badhuis. Dat was deels noodzakelijk – de meeste Romeinse woningen beschikten immers niet over stromend water – maar gebeurde vooral om te ontspannen.
De thermen waren een sociale ontmoetingsplaats: men kon er bijpraten, handeldrijven en de laatste politieke ontwikkelingen bespreken. Daarnaast kon je er eten, een massage krijgen of naar een voorstelling kijken.
Leestip: Welke van deze 7 bijzondere Romeinse beroepen had het best bij jou gepast?
Grotere badhuizen beschikten zelfs over sportfaciliteiten. In de palaestra trainden bezoekers met worstelen, boksen en balspelen zoals harpastum, een ruige voorloper van moderne teamsporten.
Sport: voorbereiding op oorlog én vermaak
De Romeinen beoefenden veel sporten, al bleven de meeste sporten voorbehouden aan jongens van welgestelde afkomst. Zij namen deel aan worstelen, boksen, atletiek, zwemmen en paardrijden.
Deze sportieve opvoeding werd door hun ouders gestimuleerd: sport was immers een goede voorbereiding op een carrière in het leger. Welgestelde meisjes werden aangemoedigd om zich bezig te houden met muziek, schrijven en weven.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Hoewel niet iedere Romein de mogelijkheid had om zelf te sporten, was het bekijken van sportwedstrijden geliefd onder burgers van alle rangen en standen. Populair waren de wagenrennen in het Circus Maximus in Rome, waar ruim 150.000 toeschouwers plaats konden nemen.
Waren er geen wagenrennen? Dan bezocht men het Colosseum of een lokale arena, waar gladiatoren elkaar of wilde dieren tot de dood bevochten. Bij bijzondere gelegenheden werd de arena onder water gezet. In deze naumachia werden vervolgens bekende zeeslagen nagespeeld.
Gokken was verboden, maar zeer populair
Op de tribunes werd regelmatig een gokje gewaagd. Er werd bijvoorbeeld gewed wie er als winnaar uit de strijd zou komen en wie er het onderspit zou delven. Hoewel gokken al sinds de derde eeuw v.C. officieel verboden was, werd het verbod massaal genegeerd. Gokken was bijvoorbeeld een geliefd tijdverdrijf van jongeren en legionairs.
Klassieke bronnen beschrijven zelfs hoe keizers als Commodus, Claudius en Caligula graag een gokje waagden. Gokken werd zodoende gedoogd en het verbod werd slechts sporadisch nageleefd.
Men gebruikte vooral dobbelstenen (tesserae) en botjes (tali) om mee te gokken. De zeshoekige tesserae werden van hout, ivoor, bot, steen of brons gemaakt en hadden, net zoals tegenwoordig, één tot zes stippen. De tali waren de zeshoekige enkelbotjes van schapen en geiten.
Bordspellen: strategie en tijdverdrijf
De Romeinen hielden ook van bordspellen. Zo zijn er, verspreid door Europa, ruim honderd verschillende Romeinse spelborden gevonden. Meerdere borden dienden voor Ludus latrunculorum (‘spel van de kleine soldaatjes’ of ‘bandieten’), een van de populairste spellen. Het was een moderne voorloper van het dammen, maar stamt op zijn beurt weer af van het Griekse petteia.
De Romeinen speelden ook ludus duodecim scriptorum (‘het spel met de twaalf vakken’) en tabula. Dit waren spellen waarbij de spelers hun stukken zo snel mogelijk naar de andere kant van het speelbord moesten verplaatsen en tegelijkertijd de stukken van de tegenstander van het bord af moesten spelen. Deze bordspellen zijn zo te vergelijken met het moderne backgammon of Mens-erger-je-niet.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
